Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 29 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Op 536/16, odrzucił skargę A. K. i Z. K. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] sierpnia 2016 r., w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w wykonaniu zarządzenia z dnia 27 października 2016 r., skarżący zostali wezwani solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie trzech odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
Powyższe wezwania, odrębne dla każdego ze skarżących, przesłane zostały na adres podany w skardze i pod tym adresem doręczone w dniu 7 listopada 2016 r. skarżącej A. K., która pisemnie pokwitowała odbiór przesyłek jako adresat i jako dorosły domownik adresata – Z. K..
W dniu 1 grudnia 2016 r. Z. K. dokonał wpłaty kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi, natomiast w aktach sprawy brak jest dowodu świadczącego o nadesłaniu odpisów skargi.
Dalej Sąd wskazał, że niezachowanie wymogów formalnych, jak również nieuiszczenie wpisu od skargi, może skutkować wezwaniem przez Sąd do uzupełnienia braków oraz do uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie, pod rygorem odrzucenia skargi. Podstawą odrzucenia skargi jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. określający, że sąd odrzuca skargę, której braków formalnych nie uzupełniono w terminie, a także art. 220 § 3 p.p.s.a., będący przepisem szczególnym w stosunku do ogólnej normy z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i stanowiący samodzielną podstawę prawną, w myśl którego sąd odrzuca skargę, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis. Aby zatem ustrzec się przed skutkiem w postaci odrzucenia skargi, strona wezwana w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. i art. 220 § 1 p.p.s.a., powinna w przewidzianym do tego terminie uzupełnić braki formalne w sposób wskazany w wezwaniu, a także uiścić wpis w wymaganej wysokości.
Sąd podkreślił, że wezwał skarżących solidarnie do uiszczenia wpisu, a także do uzupełnienia braku formalnego skargi przez nadesłanie trzech odpisów skargi. Wezwania Sądu, zakreślające termin wraz ze wskazaniem skutków jego niedochowania, zostały doręczone skarżącym w dniu 7 listopada 2016 r. Zakreślony siedmiodniowy termin do wykonania wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi oraz o uiszczenie wymaganego wpisu rozpoczął bieg w dniu 8 listopada 2016 r. i upłynął z dniem 14 listopada 2016 r. (poniedziałek). We wskazanym terminie, pomimo prawidłowego wezwania i pouczenia o skutkach jego niewykonania, nie uiszczono wpisu od skargi i nie przedłożono wymaganej liczby jej odpisów.
Skarżący wprawdzie uiścił wymaganą kwotę tytułem wpisu od skargi, jednak uczynił to w dniu 1 grudnia 2016 r., czyli znacznie po upływie zakreślonego terminu. Natomiast nie doszło do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 P.p.s.a., Sąd odrzucił skargę.
Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucili naruszenie:
- - art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie przez Sąd zasady proporcjonalności w wykonywaniu prawa oraz zapewnienia każdemu obywatelowi gwarancji do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd, tj. poprzez odrzucenie przez Sąd skargi mimo, iż braki formalne złożonej przez skarżących skargi miały charakter nieistotny i nie powinny stać się podstawą do nie nadania sprawie dalszego biegu;
- - art. 47, art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z § 32 ust. 1 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1646 z późn. zm.) poprzez nietrafnie zastosowanie tych przepisów i odrzucenie przez Sąd skargi w sytuacji, gdy brak przedłożenia przez skarżących odpisów skargi nie uniemożliwiał nadania sprawie dalszego biegu, ponieważ Sąd mógł we własnym zakresie sporządzić brakującą ilość odpisów skargi;
art. 49 § 1, art. 73 w zw. z art. 65 § 2 i art. 6 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że skarżący zostali w sposób prawidłowy wezwani do uzupełnienia braków formalnych skargi,
- - art. 3 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niezebranie przez Sąd całości materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, czego skutkiem stało się odrzucenie przez Sąd złożonej przez skarżących skargi na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania od których pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlegają odrzuceniu przez Sąd. Stosownie natomiast do treści art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.
Jednocześnie w myśl art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Podstawę odrzucenia skargi z uwagi na nieusunięci braków formalnych stanowi natomiast przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który przewiduje odrzucenie skargi w razie nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Obowiązek określony w art. 47 § 1 i art. 49 § 1 p.p.s.a., polegający na dołączeniu odpisów, obciąża składającego pismo, ze skutkami o których stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jeżeli brak w tym zakresie uniemożliwia nadanie pismu procesowemu właściwego biegu.
W przedmiotowej sprawie skarżący odrębnymi pismami zostali solidarnie wezwani do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500,00 złotych oraz do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie trzech egzemplarzy jej odpisów. W zakreślonym terminie do wykonania zarządzeń, który upłynął z dniem 14 listopada 2016 r., skarżący nie wykonali nałożonych obowiązków, mimo, że treść wezwań była sformułowana w sposób jasny i czytelny, w szczególności wskazano jakiej czynności procesowej należy dokonać, w jakim terminie oraz jakie są skutki prawne jej niewykonania.
Skoro mimo wyraźnych pouczeń Sądu skarżący mieli trudności z uzupełnieniem braków skargi to mogli skorzystać z usług profesjonalnego pełnomocnika lub w odpowiednim czasie wystąpić do Sądu o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w ramach prawa pomocy, o czym również zostali pouczeni w wezwaniach. Brak właściwych działań ze strony skarżących, a w konsekwencji nieuzupełnienie braków formalnych i fiskalnych skargi uzasadniał jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a.
Wskazać również należy, że wyznaczony w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. termin siedmiodniowy do uzupełnienia braków formalnych ma charakter ustawowy i nie może być przedłużony. Bezskuteczny upływ tego terminu powoduje, że Sąd ma obowiązek orzec o odrzuceniu skargi.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić zarzutu naruszenia wskazanych w zażaleniu przepisów Konstytucji RP. Konstytucja gwarantuje każdemu prawo do sądu rozumiane jako prawo do uruchomienia procedury przed sądem, który ma być organem niezależnym, niezawisłym, bezstronnym, prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności oraz prawo do wyroku sądowego, tj. prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 16 marca 1999 r., sygn. SK 19/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 36; z 2 kwietnia 2001 r., sygn. SK 10/00, OTK ZU nr 3/2001, poz. 52; z 12 marca 2002 r., sygn. P 9/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 14; z 20 września 2006 r., sygn. SK 63/05, OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 108). W tym przypadku trudno uznać, iż procedura sądowa, określająca stosunkowo długi termin do wniesienia skargi (art. 53 § 1 p.p.s.a.), nakazująca wzywanie strony do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, pouczanie o terminach ich usunięcia i skutkach niezachowania tych terminów (art. 49 § 1 p.p.s.a.), przewidująca także możliwość (w określonym terminie) konwalidacji tych uchybień (art. 86 § 1 i art. 87 § 1 p.p.s.a.), uniemożliwia stronie realizację jej prawa do sądu.
Zgodzić się również należy, iż demokratycznym państwie prawa (art. 2 Konstytucji) konieczne jest, poprzez ustanawianie terminów wszczynania określonych procedur, zapewnienie pewności obrotu prawnego i możliwość wskazania momentu, w jakim dane rozstrzygnięcie nie podlega już dalszemu zaskarżeniu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r. II FZ 36/10).
Ponadto należy zaznaczyć, że zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Wobec treści tej uchwały za bezzasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 47, art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z § 32 ust. 1 Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.