Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),zwanej dalej "p.p.s.a.", oddalił wniosek skarżących M. i M. K. o wstrzymanie wykonania decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 16 maja 2005 roku w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Uzasadniając powyższe orzeczenie Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia 16 maja 2005 roku Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie z dnia 22 lutego 2005 roku nakazującą M. i M. K. rozebranie wybudowanego na działce nr [...], położonej we Wdzydzach Tucholskich, obiektu budowlanego, parterowego z poddaszem użytkowym, o konstrukcji drewnianej, z dachem dwuspadowym krytym blachą trapezową, pełniącego funkcję budynku mieszkalnego z zadaszonym tarasem z dachem jednospadowym.
W skardze na powyższą decyzję M. i M. K. zamieścili wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Oddalając powyższy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przytoczył przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. i stwierdził, że skarżący składając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, winien wykazać istnienie przesłanek wskazanych w tym przepisie. Fakt, iż zaskarżona decyzja dotyczy rozbiórki obiektu budowlanego, nie stanowi samoistnej przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Przepisy prawa nie przewidują bowiem obowiązku wstrzymania przez Sąd decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego w przypadku wniesienia skargi na decyzję organu odwoławczego. Zasadność wstrzymania decyzji o nakazie rozbiórki uzależniona jest, podobnie jak w przypadku innych decyzji, od istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, uzależnionych od wartości i rodzaju obiektu. Sąd I instancji podniósł, iż skarżący w ogóle nie uzasadnili złożonego wniosku. Tym samym skarżący nie wykazali istnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, w tym niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody o znacznej wartości lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie określili ani wartości obiektu ani ewentualnej straty związanej z jego rozbiórką.
W zażaleniu na powyższe postanowienie M. i M. K. wnieśli o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 grudnia 2005 roku.
Skarżący podnieśli, iż przedmiotowy obiekt budowlany to domek letniskowy o konstrukcji drewnianej i każda próba rozbiórki doprowadzi do uszkodzeń oraz jego zniszczenia. Wartość domku skarżący oszacowali na kwotę 25.000 zł podnosząc, że stanowi to pokaźną wartość. M. i M. K. wskazali, że na budowę domku wydali kilkuletnie oszczędności, a kosztów rozbiórki i utylizacji nawet nie próbowali oszacować. Postanowienie spowoduje znaczną szkodę oraz skutki, które są dla skarżących nieodwracalne. Skarżący zaznaczyli, że domek pełni funkcję rehabilitacyjną dla M. K., który w 1997 r. przebył ciężką operację serca. W okresie od wczesnej wiosny do późnej jesieni urlopy i inny czas wolny skarżący spędzają na działce, co pozwala skarżącym na utrzymanie dobrej formy zdrowotnej i dalszej aktywności zawodowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawidłowość zaskarżonego postanowienia podlega ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pod względem jego zgodności z regulacją zawartą w art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), gdyż ten przepis dotyczy udzielenia stronie skarżącej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Stosownie do treści przepisu art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy – art. 61 § 3 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Oznacza to, że sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku.
Podzielić należy pogląd Sądu I instancji, że obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy, przy czym wypada podkreślić, iż przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Uprawdopodobnienie nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń.
(por. Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem pod red. J. Jodłowskiego, Warszawa 1989, s. 426)
Za zasadne należy uznać także stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, iż w przypadku decyzji o rozbiórce ustawodawca nie przewidział automatyzmu wstrzymywania wykonalności decyzji. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, iż Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej.
Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie.
/ por. T.Woś [ w:] T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i n./
W tym miejscu podnieść należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela pogląd, wyrażony w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., iż wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności tylko częściowo jest oparty na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się jednak na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. W dalszej części postępowaniem w tym przedmiocie rządzi zasada oficjalności, z którą wiążą się określone obowiązki Sądu. Na etapie rozpoznawania wniosku Sąd winien wziąć pod rozwagę również te okoliczności, które nie zostały powołane przez skarżącego.
/ por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., II OZ 155/05, OSS 2005/3/72 /
Niemniej jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na Sąd administracyjny. Sąd I instancji, będąc właściwym do rozpoznania skargi, nie może działać mając na uwadze wyłącznie interesy jednej ze stron, albowiem mogłoby to rodzić zarzut braku bezstronności.
M. i M. K. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawarli w skardze, przy czym skarżący nie uzasadnili powyższego wniosku. Skarżący powołali się ogólnie na art. 61 § 3 p.p.s.a. / tzn. podali jedynie numerację przepisu / nie wskazując, która z przesłanek wymienionych w tym przepisie zachodzi w niniejszej sprawie jak też nie podając żadnych okoliczności mających uzasadniać wniosek. Skarżący nie przytoczyli także nawet w części brzmienia przepisu, co pozwoliłoby chociaż przypuszczalnie określić stanowisko skarżących. Na zaistnienie tych przesłanek strona powołała się dopiero w zażaleniu.
W tej sytuacji Sąd I instancji nie miał obowiązku domyślać się jakimi względami kierowali się skarżący składając wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, jak też ustalać wyłącznie z urzędu, czy w konkretnej sprawie zachodzą a jeśli tak to jakie przesłanki ustawowe uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej.
Na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Nie jest wystarczające powtórzenie we wniosku treści przepisu. Rzeczą Sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają / lub nie / za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji i przy takim badaniu wniosku i argumentów strony Sąd winien dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek.
W tej sytuacji zasadne jest stanowisko doktryny i judykatury, iż brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę.
/ por. niepublik. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2004 r., OZ 22/04, z dnia 30 kwietnia 2004 r., OZ 30/04, z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 871/04, z dnia 1 czerwca 2004 r., OZ 105/04, z dnia 20 lipca 2004 r., OZ 214/04, B.Dauter [w] B.Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Zakamycze 2005, str.168 /
Na gruncie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - inaczej niż na gruncie ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 - art. 40 ust. 1) - nie ma możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z urzędu. Ta odmienność powoduje nie tylko konieczność złożenia wniosku ale i potrzebę wykazania istnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wskazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania okoliczności, z którymi wiąże się szkoda lub trudne do odwrócenia skutki.
Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, iż postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 3 art. 61 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności – art. 61 § 4 p.p.s.a..
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.