Uzasadnienie
W skardze na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 7 stycznia 2004 roku w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego skarżący M. W. zamieścił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 29 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 20 listopada 2003 roku nr [...]
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła uczestniczka A. W..
Naczelny Sąd Administracyjny - po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 marca 2004 roku - postanowieniem z dnia 26 października 2004 roku (sygn. akt OZ 520/04), uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż Sąd I instancji orzekł o wstrzymaniu zaskarżonego aktu opierając się wyłącznie na twierdzeniach skarżącego, bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 31 stycznia 2005 roku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd stwierdził, iż skarżący w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Gdańska wskazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje, że nie będzie nigdzie zameldowany, a jest policjantem i przełożony w rozmowie poinformował go, że jeśli nie będzie miał zameldowania w Gdańsku, grozi mu zwolnienie z pracy.
Sąd pierwszej instancji podniósł, iż ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej "p.p.s.a.",daje wojewódzkim sądom administracyjnym możliwość prowadzenia postępowania dowodowego jedynie w ograniczonym zakresie – przez przeprowadzenie dowodu z dokumentów. Wobec powyższego M. W. został zobowiązany do wykazania dokumentami, czy podejmował kroki w celu uzyskania zameldowania w lokalu, w którym obecnie zamieszkuje oraz że wykonanie decyzji spowoduje zwolnienie skarżącego z pracy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył jedynie zaświadczenie z Powszechnej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2005 roku, z którego wynika, że lokal mieszkalny, w którym obecnie zamieszkuje, jest mieszkaniem wynajętym Komendzie Miejskiej Policji bez możliwości uzyskania jego przydziału, wykupu lub zameldowania na pobyt stały. Skarżący podał ponadto, że umowa pomiędzy Komendą Policji a Spółdzielnią Mieszkaniową wygasła w dniu 31 grudnia 2004 roku (nie wynika z to z treści zaświadczenia) i być może nie zostanie przedłużona oraz że być może będzie musiał wyprowadzić się "na ulicę". Skarżący wskazał, że z rozmowy z Komendantem Miejskim Policji w Gdańsku wynika, że mimo braku meldunku nie zostanie zwolniony z pracy. Dodał, że brak zameldowania spowoduje, że nie będzie mógł załatwić wielu spraw urzędowych i nie uzyska kredytu.
Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 61 § 3 p.p.s.a. i stwierdził, że skarżący nie wykazał istnienia ustawowych przesłanek wstrzymania, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie potwierdziły się twierdzenia skarżącego o możliwości zwolnienia go z pracy w Policji na skutek braku zameldowania, a z informacji udzielonej przez Spółdzielnię, że nie było możliwe zameldowanie skarżącego na pobyt stały w lokalu, w którym zamieszkuje, należy wywnioskować a contrario, że skarżący mógł być zameldowany w tym lokalu na pobyt czasowy. Okoliczności podnoszone przez skarżącego, że być może nie będzie miał gdzie mieszkać, nie pozostają w bezpośrednim związku z posiadaniem lub nie posiadaniem stałego zameldowania, gdyż meldunek jest pochodna zamieszkiwania, a nie zamieszkiwanie – meldunku. Sama obawa skarżącego, iż nie będzie mógł załatwić spraw urzędowych czy uzyskać kredytu nie mając zameldowania nie jest jednoznaczna ze spełnieniem przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2005 roku M. W. wniósł zażalenie.
Zdaniem skarżącego orzeczenie o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji jest krzywdzące. Skarżący zarzucił, iż Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę okresu trwania umowy najmu pomiędzy Komendą Policji a Spółdzielnią Mieszkaniową. Zaznaczył, że nie może przedstawić innych dokumentów, które mogłyby poświadczyć, iż nadal może przebywać w zajmowanym przez siebie lokalu, ponieważ nie podpisywał żadnych umów, a lokal ten jest lokalem użytkowym, który zajmuje jedynie dzięki uprzejmości zarządu Spółdzielni. M. W. podniósł, iż nie mając meldunku nie załatwi wielu spraw, w tym urzędowych, nie będzie mógł oddać dziecka do przedszkola, chyba że opłaci koszty opieki a także nie otrzyma kredytu, nikt też nie wynajmie skarżącemu mieszkania.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie M. W. na postanowienie tego Sądu z dnia 31 stycznia 2005 roku o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Na powyższe postanowienie M. W. wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wyrokiem z dnia 19 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. W. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 7 stycznia 2004 roku w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.
Postanowieniem z dnia 20 października 2005 roku (sygn. akt II OZ 864/05) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 marca 2005 roku o odrzuceniu zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2005 roku o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i przekazał akta Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku celem nadania sprawie dalszego biegu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawidłowość zaskarżonego postanowienia podlega ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pod względem jego zgodności z regulacją zawartą w art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), gdyż ten przepis dotyczy udzielenia stronie skarżącej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Stosownie do treści przepisu art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy – art. 61 § 3 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Oznacza to, że sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku.
Podzielić należy pogląd Sądu I instancji, że obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy, przy czym wypada podkreślić, iż przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Uprawdopodobnienie nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń.
(por. Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem pod red. J. Jodłowskiego, Warszawa 1989, s. 426)
Za zasadne należy uznać także stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, iż skarżący M. W. nie wykazał istnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Jak wynika chociażby z zaświadczenia Komendanta Miejskiego Policji w Gdańsku z dnia 8 listopada 2002 r., złożonego w Sądzie Rejonowym w Gdańsku w związku z postępowaniem o podział majątku wspólnego a załączonego do akt niniejszej sprawy, lokal przy ul. [...] w Gdańsku – Oliwie został użyczony Komendzie Miejskiej Policji w Gdańsku przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" do zamieszkiwania przez funkcjonariusza na zasadzie kwatery i przedłużenie umowy jest uzależnione od tego, czy M. W. nadal będzie pełnił służbę w KMP w Gdańsku. Z powyższego zaświadczenia Komendanta Miejskiego Policji w Gdańsku jak i zaświadczenia Spółdzielni z dnia 25 czerwca 2004 r. i z dnia 5 stycznia 2005 r. nie wynika niebezpieczeństwo utraty miejsca zamieszkania ani niemożność – jak trafnie podniósł Sąd I instancji – zameldowania na pobyt czasowy. Treść powyższych zaświadczeń i okres zamieszkiwania skarżącego we wskazanym lokalu wskazuje na zapewnianie kwatery funkcjonariuszowi przez KMP w Gdańsku.
Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie.
/ por. T.Woś [ w:] T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i n./
W tym miejscu podnieść należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela pogląd, wyrażony w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., iż wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności tylko częściowo jest oparty na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się jednak na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. W dalszej części postępowaniem w tym przedmiocie rządzi zasada oficjalności, z którą wiążą się określone obowiązki Sądu. Na etapie rozpoznawania wniosku Sąd winien wziąć pod rozwagę również te okoliczności, które nie zostały powołane przez skarżącego.
/ por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., II OZ 155/05, OSS 2005/3/72 /
Niemniej jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do przerzucania ciężaru wykazania tych przesłanek na Sąd administracyjny. Sąd I instancji, będąc właściwym do rozpoznania skargi, nie może działać mając na uwadze wyłącznie interesy jednej ze stron, albowiem mogłoby to rodzić zarzut braku bezstronności.
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że wstrzymanie wykonania aktu upada w razie wydania przez Sąd orzeczenia kończącego postępowanie w I instancji – art. 61 § 6 p.p.s.a.. To zaś oznacza, iż gdyby Sąd pierwszej instancji przychylił się w niniejszej sprawie do wniosku skarżącego i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, wstrzymanie wykonania tejże decyzji upadłoby w dniu 19 maja 2005 r. tj. w dniu wydania wyroku w tej sprawie przez. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.
Sąd I instancji może wydać orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności / art. 61 § 3 p.p.s.a. / jedynie w okresie od dnia przekazania mu skargi przez organ administracyjny, za pośrednictwem którego skarga jest składana, do dnia wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. W niniejszej sprawie zapadło orzeczenie kończące postępowanie w I instancji.
Na marginesie zaznaczyć należy, iż w razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku - stosownie do art. 152 p.p.s.a. - określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. W..
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.