Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 stycznia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1144/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprzeciw, pozostawił złożony przez Stowarzyszenie "[...]" wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. We wniosku tym Stowarzyszenie domagało się zwolnienia od opłat sądowych. Uzasadniając to postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż wniosek zawierający żądanie przyznania prawa pomocy dotknięty jest nieusuwalnym brakiem formalnym, gdyż nie został sporządzony na druku urzędowego formularza PPPr. Do składania wniosków o przyznanie prawa pomocy w tej formie zobowiązuje osoby prawne przepis art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), oraz przepis § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. nr 227, poz. 2245; dalej: r.p.p.). Skoro Stowarzyszenie nie złożyło wniosku w wymaganej przez przepisy prawa formie, ale nadało mu postać jednego z punktów skargi kasacyjnej z dnia 23 listopada 2005 r., wniosek taki na podstawie art. 257 p.p.s.a. należało pozostawić bez rozpoznania.
Z postanowieniem tym nie zgodziło się Stowarzyszenie [...]" składając na nie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Argumentując zażalenie wskazało, że w jego ocenie przepis art. 239 p.p.s.a. zawierający listę podmiotów ustawowo zwolnionych od kosztów sądowych jest niesprawiedliwy. Pomija bowiem organizacje pożytku publicznego, do jakich zalicza się Stowarzyszenie "[...]". Stowarzyszenie przyznało, iż zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje dla niego również ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. nr 96, poz. 873 ze zm.). W ocenie Stowarzyszenia, jego statutowe cele, do których należy działalność ekologiczna i kulturalna uzasadniają zwolnienie od opłat sądowych. W innym wypadku doszłoby do nieuprawnionego ograniczenia dostępu do wymiaru sprawiedliwości, jaki gwarantują Stowarzyszeniu przepisy prawa międzynarodowego. Stowarzyszenie wniosło o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
stosownie do art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór formularza PPPr, właściwego dla osób prawnych, określony został w załączniku nr 2 do r.p.p. Zgodnie z art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W przypadku, gdy wniosek o prawo pomocy nie został złożony na wymaganym urzędowym formularzu obowiązkiem Sądu jest przesłać stronie druk takiego formularza, ale tylko wówczas, gdy stroną jest osoba fizyczna (§ 2 ust. 3 r.p.p.). Oznacza to, że osoby prawne nie są przez Sąd wyręczane w zabiegach o właściwą formę składanego wniosku i wszelkie następstwa niedochowania tej obostrzonej formy bezwzględnie obciążają osoby prawne ubiegające się o prawo pomocy.
Zasadnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu, że złożony przez Stowarzyszenie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać poddany merytorycznemu badaniu ze względu na niedochowanie przez Stowarzyszenie wymogów formalnych określonych dla wniosków tego rodzaju. Legalności zaskarżonego postanowienia nie są w stanie podważyć przedstawione argumenty zażalenia. Szczytne statutowe cele Stowarzyszenia, pominięcie organizacji pożytku publicznego w grupie podmiotów korzystających z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, a także powołanie się na prawo do sądu nie stanowią usprawiedliwionych podstaw odstąpienia od przepisów regulujących obligatoryjne składniki formalne wniosku w zakresie prawa pomocy. Właściwie ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że zgodnie z art. 257 p.p.s.a. wyłącznym skutkiem niezłożenia przez osobę prawną wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPPr jest pozostawienie go bez rozpoznania.
Mając powyższe na względzie, należało w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.