Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 października 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Po 373/17 WSA w Poznaniu, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) - P.p.s.a., odmówił skarżącej A. B. przewrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Podawane przez skarżącą okoliczności nie stanowią wypełnienia powyższej przesłanki.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia oraz przywrócenia terminu do złożenia skargi, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła: 1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż skarżąca ponosi winę w przekroczeniu terminu do dokonania czynności procesowej w postaci wniesienia skargi;
2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że skarżąca była zobowiązana do wykazania zamiast uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wywodziła, że Sąd nie dokonał analizy sytuacji aktualnego pobytu skarżącej, która obecnie mieszka w Niemczech, jest osobą samotną, a do Polski przyjeżdża co dwa miesiące. W miejscu zamieszkania w Polsce nie ma możliwości zwrócenia się do kogokolwiek, aby sprawdził, czy przyszły jakieś listy np. z Sądu. Dopiero 8 marca 2017 r. skarżąca miała możliwość zapoznania się z treścią pisma, do tego czasu nie miała takiej możliwości, zatem nie została zawiadomiona o wszczęciu przedmiotowego postępowania, wobec czego nie miała możliwości podjęcia swoich praw w niniejszym procesie. Wskazała, że na całym etapie postępowania występuje bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, co utrudnia jej realizację przysługujących uprawnień.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a.).
Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt. II OZ 712/08 [w:] CBOSA). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).
Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając merytorycznie wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a także kwestie podniesione w zażaleniu, uznał za prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji o braku podstaw do jego uwzględnienia. Strona nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do dokonania powyższej czynności nastąpiło bez jej winy. Za okoliczności wypełniające przesłanki z art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. nie można uznać argumentów przedstawionych przez skarżącą.
W trakcie postępowania administracyjnego skarżąca wskazywała adres zamieszkania w Polsce, na który została wysłana do niej przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję. Skarżąca była pouczenia o treści art. 40 i art. 41 K.p.a., w tym w szczególności o obowiązku informowania o zmianie adresu zamieszkania, pod rygorem kierowania korespondencji na dotychczasowy adres ze skutkiem prawnym. Dopiero na etapie wniesienia skargi do sądu administracyjnego skarżąca podniosła, że mieszka w Niemczech i podała tamtejszy adres, na który należy kierować korespondencję. Stąd nie można zgodzić się ze skarżącą, że zapoznanie się z treścią decyzji dopiero w dniu 8 marca 2017 r. nastąpiło bez jej winy. Podając w postępowaniu administracyjnym konsekwentnie adres w Polsce skarżąca winna była liczyć się z kierowaniem korespondencji urzędowej na ten właśnie adres i w związku z nieobecnością w miejscu zamieszkania, dołożyć wszelkich starań, aby zabezpieczyć odbiór tej korespondencji.
Kwestia niekorzystania z pomocy profesjonalnego prawnika również nie stanowi przesłanki do uznania braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, postępowanie administracyjne toczy się już od 2015 r., zatem skarżąca korzystająca z pomocy specjalisty z zakresu budownictwa, który jest starszy i schorowany mogła już wcześniej podjąć kroki w celu ustanowienia innego pełnomocnika. Co do kwestii problemów zdrowotnych to trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, aby ewentualny zły stan zdrowia, czy nagła choroba, uniemożliwiały je wniesienie skargi w terminie. Skarżąca także na etapie zażalenia nie przedstawiła np. zaświadczenia lekarskiego, czy innej dokumentacji medycznej.
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności sprawy, stwierdzić należy, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodniła, że zadbała w sposób należyty o własne interesy. Powyższe wyklucza zatem możliwość przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada zatem prawu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.