Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2018 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa WSA w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) - P.p.s.a., odmówił skarżącej B. Z. przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] uchylającej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. o nakazaniu T. R. rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego składającego się z dwóch części i przekazującej sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z uchybieniem 7-dniowego terminu na jego wniesienie, bowiem przyczyna uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu ustała z dniem doręczenia skarżącej postanowienia o odrzuceniu sprzeciwu, tj. w dniu 24 października 2017 r., zatem skarżąca mogła samodzielnie wnieść wniosek o przywrócenie terminu najpóźniej w dniu 31 października 2017 r. Skarżąca dopiero w dniu 14 listopada 2017 r. złożyła wniosek o prawo pomocy, wskutek czego ustanowiono dla niej adwokata, który w terminie 7 dni od zapoznania się z aktami sprawy wniósł zażalenie na postanowienie z 16 października 2017 r. o odrzuceniu sprzeciwu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Pozostaje to, w ocenie Sądu pierwszej instancji, bez znaczenia, ponieważ skarżąca powinna była sama złożyć wniosek o przywrócenie terminu.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia i przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu, a także przyznania na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu kosztów nieopłaconej w całości, ani w części kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: 1. art. 87 § 1 P.p.s.a., polegające na błędnej interpretacji zakresu terminów do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu przez ustanowionego dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, w sytuacji gdy 7-dniowy termin biegnie od dnia uzyskania faktycznej możliwości wniesienia pisma przez pełnomocnika z urzędu po zapoznaniu się z aktami sprawy;
2. art. 86 § 2 P.p.s.a. a contrario, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy uchybienie terminu powoduje dla strony ujemne skutki, co jednocześnie przemawia za zasadnością przywrócenia terminu do dokonania czynności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a.).
Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Według art. 88 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z naruszeniem art. 87 § 1 P.p.s.a., albowiem po upływie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z tego powodu wniosek ten został oddalony. Powyższe ustalenie Sądu pierwszej instancji jest nieprawidłowe, jak również wadliwa jest forma przyjętego rozstrzygnięcia. Skoro Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony, a więc złożony po upływie siedmiu dni od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, to stosownie do art. 88 P.p.s.a., wniosek taki powinien podlegać odrzuceniu (por. postanowienia NSA: z 13.06.2008r., I OZ 376/08; z 5.12.2014 r., I OZ 1125/14, [w:] CBOSA).
Niezależnie jednak od powyższego, konstatacja Sądu jest bezzasadna. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca w dniu 6 września 2017 r., kierując się pouczeniem zawartym w decyzji, nadała w placówce pocztowej skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 r. nr[...], która została wydana w trybie art. 138 § 2 K.p.a., a zatem zgodnie z art. 64a P.p.s.a. od takiej decyzji nie przysługuje skarga, ale sprzeciw. Sprzeciw ten wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji wydanej w ww. trybie (art. 64c § 1 P.p.s.a.). Postanowieniem z dnia 16 października 2017 r. WSA w Warszawie odrzucił sprzeciw od decyzji MWINB z [...] lipca 2017 r. z uwagi na wniesienie go z uchybieniem ww. ustawowego terminu, a odpis tego postanowienia została doręczony skarżącej w dniu 8 listopada 2017 r. (k. 37), a nie jak błędnie wskazał Sąd pierwszej instancji w dniu 24 października 2017 r. Skarżąca w dniu 14 listopada 2017 r. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy, wskutek czego postanowieniem z dnia 27 listopada 2017 r. ustanowiono dla niej adwokata.
Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu - adw. S. G., o czym poinformowała Sąd pismem z 6 grudnia 2017 r. Pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy w dniu 12 grudnia 2017r., a następnie w dniu 19 grudnia 2017 r. wniósł w imieniu skarżącej zażalenie na postanowienie z dnia 16 października 2017 r. o odrzuceniu sprzeciwu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji MWINB z [...] lipca 2017 r.
Biorąc pod uwagę powyższe, nie można zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że wniosek o przywrócenie terminu wniesiony został po upływie 7-dniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia terminu. W sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu będzie liczony od chwili, gdy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminu i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej, natomiast dla obliczenia tego terminu bez znaczenia jest data, w której sama strona dowiedziała się o tym i mogła tej czynności dokonać (postanowienie SN z 10.09.1971 r., I CZ 138/71, OSPiKA 1972, Nr 3, poz. 50; postanowienie NSA z 27.07.2004 r., FZ 183/04, niepubl.). Pełnomocnik skarżącej dowiedział się o uchybieniu terminu w dniu 12 grudnia 2017 r., a wniosek o przywrócenie terminu złożył w dniu 19 grudnia 2017 r. Z tych powodów wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu został złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., a zatem po zwrocie akt sprawy Sąd pierwszej instancji zobowiązany będzie rozpoznać ww. wniosek w zakresie merytorycznych przesłanek warunkujących przywrócenie terminu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.