Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1478/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek J. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z [...] lipca 2011 r., znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
W uzasadnieniu wskazano, że skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych na formularzu (k. 14-17), w którym wskazał jedynie, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i dwoma synami. Stosownie do zarządzenia referendarza sądowego z 17 października 2011 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie siedmiu dni poprzez oświadczenie, gdzie aktualnie mieszka i czyją własność stanowi zajmowana nieruchomość, z czego utrzymuje się on oraz jego żona, a także wykazanie nieruchomości, cennych ruchomości, samochodów itp. jakie posiada oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto, wezwano skarżącego do potwierdzenia wysokości osiąganego przez niego oraz jego żonę dochodu, wydatków związanych z utrzymaniem, jak również o przesłanie wykazów i wyciągów z posiadanych kont bankowych z ostatnich trzech miesięcy.
Skarżący nie wykonał wezwania, lecz złożył wniosek o przedłużenie terminu do wykonania wezwania. Wniosek ten został oddalony zarządzeniem referendarza sądowego z 4 listopada 2011 r.
Oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podkreślił, że z treści art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że to osoba ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych powinna wykazać, że jej sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów. W tym celu strona zobowiązana jest do przedstawienia wiarygodnych i kompletnych informacji w tym zakresie, sąd zaś dokonuje oceny przedstawionych przez stronę danych. Jeżeli strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów opisuje swoją sytuację majątkową w sposób niewiarygodny lub nie podaje wszystkich istotnych danych, jest to podstawa do odmowy zwolnienia jej od kosztów.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie skarżący nie podał praktycznie żadnych danych dotyczących swojej sytuacji materialnej. Nie uczynił tego ani w formularzu, ani też na wezwanie referendarza. Dlatego należało uznać, że nie wykazał, że zachodzą w stosunku do niego przesłanki do zwolnienia go od kosztów sądowych w całości, ani w części.
W zażaleniu z 1 marca 2012 r., J. F. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji i zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że nie jest w stanie ponieść nałożonej opłaty bez istotnego uszczerbku w majątku jego i jego rodziny. Sytuacja majątkowa skarżącego uległa ponadto pogorszeniu z uwagi na to, że jego żona mieszka aktualnie osobno.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadą ogólną postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez strony kosztów tego postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane ostanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, jest ona obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W niniejszej sprawie zarządzeniem referendarza sądowego z 17 października 2011 r. wezwano J. F. do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń, celem uzyskania informacji o rzeczywistym stanie majątkowym i rodzinnym wnioskodawcy. To umożliwiłoby bowiem dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - tj. czy wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zważywszy zaś, że skarżący nie ustosunkował się do otrzymanego wezwania, tj. nie przedłożył wskazanych w zarządzeniu dokumentów, tym samym uniemożliwił Sądowi dokonanie powyższej analizy, a zatem powinien się liczyć z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione (por. też postanowienia NSA z 22 czerwca 2010 r., II OZ 583/10 oraz z 22 lutego 2010 r., I OZ 119/10). W konsekwencji, wniosek J. F. nie mógł zostać uwzględniony.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji