Uzasadnienie
R. J. i J. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] października 2017 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], nakazującą skarżącym rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 6,05 m x 6,10 m wraz z zadaszonym tarasem o wymiarach 2,35 m x 6,10 m, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...], położonej w obr. ewidencyjnym K., gmina K. W piśmie datowanym na dzień 11 grudnia 2017 r. skarżący zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełniając swoją argumentację w piśmie procesowym datowanym na dzień 6 stycznia 2017 r.
W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że egzekwowanie wykonania decyzji w zakresie rozbiórki przedmiotowego obiektu jest przedwczesne i bardzo krzywdzące dla całej rodziny, bowiem będzie stanowić likwidację dorobku ich życia. Dodatkowo wskazali, że skarżący na skutek pracy w kopalni jest schorowanym człowiekiem z poważnym problemami układu krążenia, a przebywanie w klimacie nadmorskim jest zbawienne dla jego jest stanu zdrowia. Zwrócili też uwagę, że przedmiotowy obiekt budowlany nie zagraża bezpieczeństwu, jest w bardzo dobrym stanie technicznym i znajduje się w znacznej odległości od granicy działki. Jednocześnie istnieją przesłanki do opracowania planu zagospodarowania przestrzennego, co umożliwi legalizację obiektu, którą to procedurą skarżący wykazują zainteresowanie. Tymczasem organ pierwszej instancji przesłał skarżącym tytuły wykonawcze dotyczące niewykonanego obowiązku rozbiórki, zaś w rozmowie telefonicznej poinformował, że na każdego ze skarżących zostanie nałożona grzywna w wysokości około 10000 zł w celu przymuszenia. Reasumując, w ich ocenie kontynuowany proces egzekucyjny może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Oceniając rozpoznawany wniosek Sąd stwierdził, że nie mógł on zostać rozpatrzony pozytywnie, gdyż skarżący nie wykazali, żeby w ich konkretnej sytuacji faktycznej wykonanie rozbiórki pociągnęło za sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowało trudne do odwrócenia skutki. Wykazanie, że rozbiórka obiektu nietrwale związanego z gruntem spowoduje trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę musi opierać się na zindywidualizowanych i szczególnych okolicznościach, potwierdzających zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Takich okoliczności, w ocenie Sądu, wnioskodawcy nie wskazali, a samo powołanie się na ustawowe przesłanki wstrzymania zaskarżonej decyzji, które według skarżących występują przy rozbiórce, nie jest wystarczające dla uwzględnienia niniejszego wniosku.
Zdaniem Sądu, za przyznaniem ochrony tymczasowej nie może przemawiać okoliczność, że rozbiórka budynku stanowić będzie likwidację dorobku życia skarżących. Jak wynika bowiem z akt sprawy, przedmiotowy obiekt jest domkiem letniskowym, w którym skarżący przebywają sezonowo. Nie stanowi on więc ich miejsca stałego zamieszkania, zaś jego rozbiórka nie wiąże się z trudnymi do odwrócenia skutkami w postaci utraty obiektu niezbędnego do zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Niezależnie od powyższego Sąd wskazał, że większość obiektów, które są przedmiotem decyzji rozbiórkowych, posiada znaczną wartość i równie często obiekty te stanowią dorobek życia inwestorów. Nie może być to jednak przesłanka, która uzasadnia wstrzymanie wykonania decyzji o ich rozbiórce, gdyż w rezultacie oznaczałoby to wstrzymywanie wykonania wszystkich decyzji o rozbiórkach. Także subiektywne odczucia skarżącego, co do dobroczynnego wpływu morskiego powietrza na jego zdrowie nie mogą stanowić o spełnieniu przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a., bowiem kwestie dotyczące zdrowia i życia mogą odnieść skutek na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie tylko, gdy wykonanie zaskarżonego aktu stwarza niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Skutku takiego, w ocenie Sądu, nie wywołuje jednak decyzja nakazująca rozbiórkę opisanego wyżej domku letniskowego. Nie wywołuje ona także takich skutków, które uniemożliwiałby skarżącemu przebywanie nad morzem w celach zdrowotnych.
Odnosząc się natomiast do argumentacji mającej na celu wykazanie, że możliwa jest legalizacja przedmiotowego obiektu i z tego względu nie powinno nastąpić wykonanie zaskarżonej decyzji Sąd wskazał, że fakt ten nie świadczy o tym, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci niemożliwości dokończenia legalizacji. Ani możliwość legalizacji obiektu, ani też podjęcie przez skarżących działań zmierzających w tym kierunku, nie jest przesłanką wstrzymania wykonania aktu na mocy art. 61 § 3 P.p.s.a.
W ocenie Sądu skarżący nie wykazali także, że rozbiórka przedmiotowego obiektu spowoduje znaczą szkodę majątkową. Nie wskazali żadnych danych, które uprawdopodobniłyby to, zaś zawarte w piśmie z dnia 6 stycznia 2017 r. twierdzenia, że "kontynuowany proces egzekucyjny może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody" nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Samo powoływanie się na środki egzekucyjne, jakimi dysponuje organ zmierzający do wykonania decyzji ostatecznej, jest z punktu widzenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nieskutecznie. Nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie może zostać uznane za szkodę majątkową, gdyż nie stanowi kary finansowej, lecz środek mający na celu przymuszenie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, który może zostać zwrócony w całości lub części w razie wykonania tego obowiązku.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o jego uchylenie oraz wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia [...] maja 2017 r.
W uzasadnieniu zażalenia podnieśli, że co prawda przedmiotowy obiekt budowlany nie jest trwale związany z gruntem, niemniej rozbiórka drewnianego domku letniskowego może uniemożliwić jego przeniesienie w inne miejsce; konstrukcja domku letniskowego składa się z wielu elementów, bardzo często połączonych na stałe i ich rozłączenie skutkuje zniszczeniem całej konstrukcji. Wzniesienie domku letniskowego z tych samych elementów, czy to w aktualnym miejscu jego lokalizacji, czy też innym, nie będzie więc możliwe, co w konsekwencji doprowadzi do szkody materialnej po stronie wnioskodawców. Wnioskodawcy będą bowiem zmuszeni ponieść koszt nabycia nowego obiektu budowlanego z uwagi na bezużyteczność rozebranych elementów. Warunek zastosowania art. 61 § 3 P.p.s.a. jest więc spełniony nie tylko wtedy, jeśli nastąpią całkowicie nieodwracalne skutki, ale także wtedy, gdy powrót do stanu poprzedniego będzie znacząco utrudniony czy będzie wymagał dużych nakładów. Na potwierdzenie znaczącej wartości domku letniskowego wnioskodawcy załączyli polisę ubezpieczeniową, gdzie niezależny agent ubezpieczeniowy specjalizujący się wycenie nieruchomości oszacował przybliżoną wartość domku na kwotę 80 000 zł. Domek został wybudowany z oszczędności całego życia (odprawa emerytalna oraz całe oszczędności), aktualnie wnioskodawcy żyją z emerytur w łącznej kwocie 4500 zł, z czego utrzymanie domu z lat osiemdziesiątych oraz bieżące potrzeby życiowe pochłaniają kwotę 3000 zł. W skład tej kwoty wchodzi modernizacja domu, ogrzewanie, opłaty stałe za media, podatki, ubezpieczenia, lekarstwa, rehabilitacja, paliwo oraz raty bankowe za fotowoltaikę. W związku z powyższym z kwoty, która pozostaje nie są wstanie zaoszczędzić by odtworzyć stracony majątek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygnatura akt I GPS 1/07 przyjął, że na podstawie tego przepisu dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu także w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę.
Przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Sąd administracyjny, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04, z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04, z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 1263/12, dostępne w CBOSA http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Co do zasady rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w istocie nieuniknione. Jednak każdy przypadek rozbiórki należy rozpatrywać indywidualnie odnosząc go do realiów sprawy.
Decyzja nakazująca rozbiórkę w przypadku jej wykonania a następnie ewentualnego uchylenia przez sąd jest tego rodzaju rozstrzygnięciem, które może spowodować wyrządzenie stronie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie albowiem skarżący wykazali potencjalną możliwość zaistnienia przesłanek pozwalających na wstrzymanie wykonania zaskarżonej. Wzniesiony przez skarżących domek letniskowy z uwagi na charakter budowy nie może być przeniesiony swobodnie w inne miejsce. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwagi na rozmiar i charakter domku letniskowego, nie można uznać, że mogą on zostać bez przeszkód przemieszczony w inne miejsce. Nawet jeżeli obiekt budowlany będący przedmiotem zaskarżonej decyzji nie jest trwale związany z gruntem to jego rozbiórka narazi skarżących na wyrządzenie znacznej szkody w postaci strat finansowych, o czym świadczy załączony do zażalenia dowodów z dokumentów w postaci polisy ubezpieczeniowej oraz nieodwracalne skutki związane ze zniszczeniem materiałów budowlanych wykorzystanych przy budowie obiektu.
W związku z powyższym w świetle art. 61 § 3 P.p.s.a. uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia przez sąd pierwszej instancji o zasadności skargi.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.