Uzasadnienie
E. S. w terminie do uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 500,00 /słownie: pięćset/ złotych, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem PPF skarżąca zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych. Wskazała, że mimo osiąganych dochodów sytuacja rodziny jest trudna i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny.
Sąd ustalił, że w skład gospodarstwa domowego skarżącej wchodzą pięć dorosłych osób: E. S. i W. S., P. S. (syn), J. G. (córka) oraz P. G. (zięć). Według zawartego we wniosku oświadczenia, źródło utrzymania rodziny stanowią dochody wnioskodawczyni, jej męża, syna i zięcia z pracy zarobkowej w wysokości odpowiednio 4224, 5632, 1126 i 1126 zł. (kwoty brutto). Wykazany majątek obejmuje dom o pow. 100 m², nieruchomość rolną o pow. 1,32 ha oraz wykazany jako przekraczający wartość 3 tys. euro samochód osobowy F.P. Skarżąca wraz z mężem spłacają zaciągnięte kredyty na remont domu (łącznie 1400 zł miesięcznie). Nadto ponoszą koszty związane z leczeniem: W. S. (nadciśnienie, kłopoty ze stawem biodrowym) oraz leczeniem syna (stan po zawale serca). Skarżąca wspiera finansowo syna z uwagi na obciążające alimenty na kwotę 470,00 /słownie: czterysta siedemdziesiąt/ złotych oraz studiującą córkę.
Sąd stwierdził, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części musi odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana przez Sąd analiza złożonego wniosku nie uzasadnia jednak jego uwzględnienia, tak w całości jak i w części, gdyż wskazane przez skarżącą informacje nie uzasadniają zwolnienia od kosztów sądowych nawet w zakresie częściowego prawa pomocy. Informacje podane przez skarżącą nie potwierdzają braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie Sądu fakt posiadania przez pięcioosobową rodzinę skarżącej dochodów w łącznej wysokości 12.108,00 /słownie: dwanaście tysięcy sto osiem/ złotych brutto miesięcznie, domu oraz samochodu, nie potwierdza wymaganego w tych okolicznościach procesowych ubóstwa osoby wnioskującej o zwolnienie od kosztów sądowych nawet w części, co powoduje, że obowiązek ten nie może zostać w stosunku do skarżącej wyłączony lub ograniczony, gdyż stałoby to w sprzeczności z ustawowymi zasadami przyznawania prawa pomocy. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że pomoc prawna ze środków publicznych może zostać przyznana w razie braku spełnienia wymaganych przesłanek. Natomiast fakt ponoszenia ewentualnych wydatków skarżącej jak to zostało opisane powyżej – (związanych z leczeniem, pomocą dzieciom oraz kredytami), świadczy o możliwości finansowej rodziny i nie może przesądzać o przyznaniu wnioskowanego prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, na podstawie art. 245 §3 oraz art. 246 §1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. NT 153 poz. 1270 ze zm.), odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Zażalenie na postanowienie wniosła E. S., zaskarżając je w całości. W głównych motywach uzasadnienia zażalenia skarżąca kwestionowała wysokość ustalonego w sprawie wpisu, podtrzymała również swoje dotychczasowe twierdzenia co do jej sytuacji finansowej i rodzinnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego była sprawa zgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 lutego 2012 r. odmawiającego skarżącej E. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270) "§1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) (...);
- w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. (...)". Redakcja wskazanego przepisu czyni w pełni zasadną wykładnię, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek wykazania, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rolą sądu administracyjnego jest bezstronna i niezależna ocena przedstawionej sytuacji rodzinnej, majątku i dochodów wnioskodawcy. Takiej oceny dokonał sąd I instancji.
Sąd w pełni prawidłowo ustalił stan rodzinny, majątek i dochody skarżącej oraz inne dane, które miały znaczenie przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. W szczególności, opierając się na analizie akt sprawy, sąd I instancji ustalił, że wspólny dochód skarżącej i osób pozostających razem z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, wynosi 12.108,00 /słownie: dwanaście tysięcy sto osiem/ złotych brutto. Z innych, dodatkowych informacji o stanie majątkowym, Sąd wziął pod uwagę, że skarżąca ponosi wydatki związane ze spłacaniem rat kredytu i pożyczki oraz wydatki związane z leczeniem i pomocą dzieciom. Ze złożonych oświadczeń wynika, że łączny dług skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, wynosi ok. 32.000,00 /słownie: trzydzieści dwa tysiące/ złotych. Skarżąca posiada ponadto samochód osobowy i nieruchomości.
Przyjęty przez sąd I instancji stan faktyczny sprawy, który nie jest kwestionowany przez skarżącą, stanowi o zasadności dokonanej oceny i odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd w pełni prawidłowo stwierdził, że skarżąca nie wypełniła ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, nie wykazując swojej trudnej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Sąd dokonał prawidłowej oceny, że wskazane przez skarżącą informacje nie uzasadniają zwolnienia jej od kosztów sądowych, nawet w zakresie częściowym.
W zażaleniu skarżąca nie wskazała usprawiedliwionych podstaw, w oparciu o które można by zakwestionować legalność zaskarżonego postanowienia. Zarzuty skarżącej co do wysokości wpisu od skargi, nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.