Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1570/14 odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie z jego skargi na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za bezprzedmiotowe.
Uzasadniając odmowę przyznania skarżącemu prawa pomocy Sąd wskazał, że w nadesłanym formularzu PPF skarżący podał, że nie osiąga dochodów, ma do spłacenia kredyt w banku. Oświadczył, że posiada także "niezbędny sprzęt do działalności usługowej i transport dostawczy".
W piśmie z dnia 31 października 2014 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania:
- wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont;
- dokumentu potwierdzającego dochód ewentualnie stratę osiągniętą w ostatnich 6 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o prawo pomocy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej;
- oświadczenia o wszystkich źródłach utrzymania skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania (w szczególności należy wyjaśnić, skąd skarżący czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności, utrzymanie domu, skoro z formularza PPF wynika, że nie uzyskuje on żadnych dochodów);
- odpisu umowy kredytu bankowego, o którym mowa w rubryce 5 i 9 formularza PPF wraz z harmonogramem jego spłaty;
- oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości - np. opłat związanych z eksploatacją domu (opłat za energię elektryczną, gaz, itp.);
- w związku z informacją zawartą w rubryce 7 formularza PPF, że skarżący posiada lokal warsztatowy i lokale użytkowe, do złożenia oświadczenia, czy skarżący osiąga dochód z którejś ze wskazanych nieruchomości, np. w postaci opłaty za wynajem, jeśli tak to w jakiej miesięcznej wysokości.
Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 10 listopada 2014 r., jednak pozostało bez odpowiedzi.
W ocenie Sądu nieprzedłożenie dokumentów stanowiących odpowiedź na powyższe wezwanie nie pozwala na rzeczywistą ocenę możliwości płatniczych skarżącego. W sytuacji gdy strona nie wywiązuje się w sposób należyty z ciążących na niej powinności podawania informacji na temat stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na weryfikację składanego oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie jest dopuszczalne. Tym bardziej, że z treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów strona musi dostarczyć sama. Ustawodawca wyraźnie użył zwrotu "wykaże". Słowo "wykazać" wskazuje, że to skarżący ma przekonać sąd, iż znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia mu poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Do oceny sądu należy uznanie, czy skarżący ubiegający się o takie zwolnienie rzeczywiście spełnia ustawowe przesłanki. Podstawę orzekania w tej sprawie stanowią oświadczenia i dokumenty złożone przez skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. II FZ 67/14).
Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji majątkowej, która pozwalałaby na przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a., odmówił przyznania skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd pismem z dnia 31 października 2014 r. wezwał skarżącego do złożenia stosownych oświadczeń i dokumentów. Skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi na powyższe wezwanie, co uniemożliwiło Sądowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego.
W takiej sytuacji należało uznać, że Sąd I instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.