Postanowienie NSA z 16 kwietnia 2021 r., II OZ 237/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. F. na postanowienie zawarte w pkt 5 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 263/20

Sprawa

w sprawie ze skargi D. F. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Mazowieckiego w sprawie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie zawarte w punkcie 5 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 263/20 i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./

Uzasadnienie

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 23 listopada 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 236/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w sprawy ze skargi D. F. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Mazowieckiego w sprawie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: w pkt 1) umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Mazowieckiego do wydania decyzji z wniosku D. F. z dnia 15 lutego 2019 r. o zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; w pkt 2) stwierdził, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku D. F., o którym mowa w pkt 1 wyroku; w pkt 3) stwierdził, że bezczynność Wojewody Mazowieckiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 4) oddalił skargę w pozostałym zakresie; w pkt 5) zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego D. F. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skarżący reprezentowany przez r. pr. D. K. złożył zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w pkt 5) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2020 r. Wniósł o jego uchylenie i zmianę przez zasądzenie od Szefa Urzędu Do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego kwoty 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wniósł również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 206 P.p.s.a. Przyczyną obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika procesowego nie może być bowiem powołanie się przez organ na posiłkowanie się przy sporządzeniu skargi "jednym opracowanym szablonem". Nie ma również znaczenia fakt, iż pełnomocnik skarżącego specjalizuje się w prowadzenia postępowań z zakresu szeroko pojętego prawa migracyjnego. Dodatkowo pełnomocnik powołał się na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 lutego 2020 r. sygn. akt II OZ 152/20.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 206 P.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Sformułowanie cytowanego przepisu pozwala na stwierdzenie, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu zastosowanie tego przepisu oraz określenie w jakiej części należy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia skargi. Niewątpliwie przepis ten przyznaje sądom administracyjnym uprawnienie do obniżenia kwoty należnych kosztów postępowania w sytuacji wystąpienia szczególnych okoliczności, których katalog jest otwarty. Jednak pamiętać należy, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a. zasadą jest przyznanie skarżącemu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji orzekając o kosztach postępowania przyjął, że w niniejszej sprawie wystąpiły uzasadnione podstawy do miarkowania zasądzonego zwrotu kosztów postępowania, gdyż radca prawny Dariusz Kostyra, tylko w 2019 r., reprezentował strony w kilkuset sprawach dotyczących bezczynności. Skargi sporządzane przez tego samego pełnomocnika mają w zasadzie tożsamą treść, są w nich podnoszone jednakowe wnioski i zarzuty, a różnią się danymi skarżących. Jednocześnie Sąd podkreślił, że zastosował miarkowanie, a nie odstąpienie od zasądzenia zwrotu powołując się na postanowienie z dnia 25 stycznia 2019 r. (sygn. akt I GZ 502/18), w którym wskazano, że uzasadnionym powodem miarkowania kosztów zastępstwa procesowego jest okoliczność wniesienia skarg w wielu sprawach tożsamych co do okoliczności faktycznych i prawnych, przez co wymagających mniejszego nakładu pracy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesłanką do zastosowania art. 206 P.p.s.a. nie mogła być okoliczność, że przed Sądem pierwszej instancji toczy się wiele spraw cudzoziemców reprezentowanych przez tego samego pełnomocnika. Okoliczność, że ten sam profesjonalny pełnomocnik reprezentuje również innych skarżących w skargach na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie uzasadnia zasadności miarkowania kosztów strony, która go zatrudniła. Nie sposób bowiem przyjąć, że zasądzony zwrot kosztów zastępstwa procesowego winien ulec obniżeniu wyłącznie w uwagi na mnogość i tożsamość przedmiotową spraw, w których pełnomocnik występuje.

W dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że należy odróżnić sytuację, w której ten sam pełnomocnik reprezentuje jednego skarżącego w wielu identycznych sprawach od tej, gdy ten sam pełnomocnik reprezentuje różnych skarżących w podobnych sprawach z tego tylko względu, że specjalizuje się w prowadzeniu określonej kategorii spraw. Miarkowanie kosztów dopuszczalne jest w tym pierwszym przypadku. Nie ma natomiast zastosowania do spraw, w których pełnomocnik reprezentuje różnych skarżących w różnych sprawach (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt II OZ 828/20; z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt II OZ 665/20; z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OZ 152/20, dostępne w CBOSA).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że przepisy P.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do orzekania o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego.