Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 lutego 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1425/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek B. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. D. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015r., znak [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu [...] lipca 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wniosek B. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 22 września 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił B. D. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie z dnia [...] października 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Wnioskodawca podniósł, że dołączył do wniosku dokumentację, której analizy nie dokonano w uzasadnieniu ww. postanowienia, za to powołano się na ogłoszenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Zarzucił nieuwzględnienie kosztów uzyskania dochodów i skutków klęski suszy w 2015 r.
W piśmie z dnia 11 grudnia 2015 r., w wykonaniu zarządzenia z dnia 9 grudnia 2015 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie z uwagi na zmianę przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) mocą ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej poprzez złożenie oświadczenia zgodnie z art. 252 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 257 P.p.s.a.).
Sąd rozpoznając wniosek B. D. o przyznanie prawa pomocy pozostawił go bez rozpoznania.
Sąd przytoczył treść art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a. oraz art. 260 P.p.s.a. Nadto podniósł, że art. 252 P.p.s.a. określa wymogi formalne, jakie winien spełniać wniosek o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z § 1 powołanego przepisu, wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zgodnie zaś z treścią § 1a (przepis wszedł w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r., lecz ma zastosowanie również do postępowań wszczętych przed tą datą) oświadczenia, o których mowa w § 1, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie Sądu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Z § 2 ww. przepisu wynika, że wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. W świetle art. 252 § 1a P.p.s.a. zawarcie klauzuli w oświadczeniu, jakie wnioskodawca składa ma charakter wymogu formalnego, którego niezachowanie uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku.
Z kolei w myśl art. 257 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie pozostawia się bez rozpoznania.
Sąd podkreślił, że dane podane w formularzu PPF oraz piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. i sprzeciwie nie są niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a zatem pismem z dnia 11 grudnia 2015 r. wezwano skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Ponadto mając na względzie nowelizację art. 252 P.p.s.a. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o oświadczenie o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
Powyższe wezwania zostały doręczone skutecznie wnioskodawcy w dniu 21 grudnia 2015 r.
W wyznaczonym terminie wnioskodawca w piśmie z dnia 28 grudnia 2015 r. (data wpływu do Sądu 4 stycznia 2016 r.) udzielił odpowiedzi na ww. pismo, jednak w ramach złożonych w tym piśmie oświadczeń nie zawarł przytoczonej wyżej klauzuli o świadomości odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Powyższe oznacza, że wnioskodawca, nie wykonał wezwania w powyższym zakresie w sposób prawidłowy, a w konsekwencji nie uzupełnił braku formalnego wniosku poprzez złożenie oświadczenia.
W zażaleniu B. D. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wniosek o przyznanie prawa pomocy wpłynął do Sądu w dniu 15 lipca 2015 r., a zatem nie obowiązywały jeszcze "nowe" przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem i przepis art. 252 § 1a P.p.s.a.
Skarżący podkreślił, że na postanowienie referendarza sądowego wniósł sprzeciw, a zatem Sąd winien na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienić albo utrzymać w mocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, który powinien zawierać oświadczenie wnioskodawcy obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a nadto wniosek ten winien być złożony na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.), którego wzór określono w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).
W przypadku wystąpienia strony, czy to osoby fizycznej, czy też osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, Sąd zobowiązany jest do wezwania tegoż podmiotu do złożenia oświadczenia w celu uzyskania danych określonych w art. 252 § 1 P.p.s.a. Brak oświadczenia określonego w art. 252 § 1 P.p.s.a. stanowi usuwalny brak formalny wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednak w warunkach niniejszej sprawy strona nie usunęła wskazanych braków w wyznaczonym terminie i w konsekwencji wiązało się to z zastosowaniem wobec niej regulacji art. 257 P.p.s.a.
W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji o terminie i skutkach niedopełnienia wymogów określonych przytoczonymi wyżej przepisami pouczył stronę skarżącą.
Z urzędu należy jedynie zauważyć, iż zaskarżone orzeczenie winno być wydane w formie zarządzenia stosownie do dyspozycji art. 257 P.p.s.a. w zw. z art. 49 § 2 P.p.s.a., a nie postanowienia. Ta jednak wadliwość pozostaje bez wpływu na samą treść, jak i w warunkach niniejszej sprawy wobec wydania tego orzeczenia przez sędziego, a nie referendarza na dalszy tryb zaskarżenia orzeczenia (art. 258 § 2 pkt 6 P.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.