Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 28 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1102/10 oddalił wniosek J. D. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jego skargi na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 30 lipca 2010 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że skarżący wnioskował o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego źródła dochodu. W skład posiadanego majątku wchodzi dom o powierzchni 153 m², mieszkanie o powierzchni 25 m² oraz nieruchomość rolna o łącznej powierzchni 7,2 ha. Pismem z dnia 8 listopada Sąd wezwał skarżącego do usunięcia braków wniosku poprzez złożenie dodatkowego oświadczenia w zakresie szczegółowo wskazanym przez Sąd. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 15 listopada 2010 r. oświadczył, że pracuje w swoim gospodarstwie. Jest rolnikiem. Utrzymuje się z roli – wskazując, że jego obiad stanowią ziemniaki. Nie pobiera żadnych świadczeń. Jego dochód jest "praktycznie zerowy". Nie posiada rachunku w banku. Nie pobiera żadnych świadczeń z Unii Europejskiej. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, złożone oświadczenia nie są wiarygodne. Sąd stwierdził, że skarżący J. D. posiada duże gospodarstwo i nie jest prawdopodobne, by nie uzyskiwał z tego tytułu żadnego dochodu. Ponadto, wezwany na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) do uzupełnienia informacji zawartych we wniosku, a dotyczących jego sytuacji materialnej, skarżący nie skorzystał z możliwości rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji i ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że nie wykazał okoliczności warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek oddalił.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący J. D. W zażaleniu wskazywano m.in., że nieruchomość rolna skarżącego ma wielkość 6,24 ha. Skarżący wywodził, że nie stać go na opłacenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 (pięćset) złotych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny".
Sąd I instancji błędnie przyjął, że z założenia, iż niemożliwym jest, aby gospodarstwo rolne nie dostarczało jakichkolwiek dochodów wynika, że skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny.
Ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń skarżącego wynika, że dysponuje on majątkiem w postaci domu, mieszkania i nieruchomości rolnej, których stan wymaga remontu. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Nie posiada stałych źródeł dochodu, a jedynie czasami uzyska drobny dochód (ok. 100 złotych) – jak sam wskazuje – "za jabłka i drewno opałowe z krzaków". Jego wydatki obejmują opłaty m.in. za odbiór, transport i utylizację odpadów i za energię elektryczną. Z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący płaci podatek leśny w kwocie 72,00 złote (rok 2010). Ponadto z oświadczeń skarżącego wynika również, że żyje skromnie, jego posiłki stanowią warzywa, które uprawia.
Powyższe oświadczenia stanowią podstawowe przesłanki do oceny stanu rodzinnego, majątku i dochodów skarżącego w kontekście wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak wynika z tych oświadczeń, skarżący nie stwierdził, że jego gospodarstwo nie dostarcza żadnych pożytków. Są nimi uprawiane warzywa, które skarżący spożywa i sprzedaje - z czego uzyskuje drobny dochód (przykładowo wskazany w kwocie 100 złotych).
Jednocześnie wywodzenie o możliwości inwestycji w przedmiotowe gospodarstwo i dzięki temu uzyskanie dochodów znacznej wielkości, przekracza zakres rozpoznania wniosku, obarczone jest też ryzykiem wypowiadania się przez Sąd co do zdarzeń przyszłych i niepewnych, podczas gdy rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd formułując oceny opiera się na oświadczeniach co do aktualnego stanu rodzinnego, majątku i dochodów wnioskodawcy.
Przyjmując powyższe, sprawę należy poddać ponownej wnikliwej analizie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.