Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił B.P. przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 stycznia 2010 roku sygn. akt II SA/Kr 81/09 w sprawie ze skargi D.P., A.P., L.P. i O.P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2008 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 29 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przywrócił uczestnikowi B.P. termin do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dnia 22 stycznia 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wziął pod uwagę przede wszystkim okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, takie jak zamieszkiwanie przy ruchliwej ulicy i brak skrzynki na listy, uznając je za okoliczności zwiększające prawdopodobieństwo zaginięcia awiza zostawianego w drzwiach mieszkania, a co za tym idzie nieotrzymania awiza przez stronę. Równocześnie sąd stwierdził, że wykazanie tych okoliczności, wskazujących na brak winy uczestnika, może być obiektywnie trudne, aczkolwiek, okoliczności te zostały przez uczestnika uprawdopodobnione.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca D.P.. Skarżąca wskazała, że jak wynika z akt sprawy, zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 22 stycznia 2010 r. zostało odebrane przez W.P., co zaprzecza twierdzeniu uczestnika, że mieszka on sam. Ponadto na korespondencji dotyczącej zawiadomienia uczestnika o rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wyznaczonej na dzień 16 października 2009 r. widnieje informacja, że awizo zostało umieszczone przez listonosza w skrzynce pocztowej. To z kolei zaprzecza twierdzeniu uczestnika, że nie posiada on skrzynki pocztowej na listy.
Zażalenie na wskazane powyżej postanowienie sądu z dnia z dnia 29 czerwca 2010 r. złożyli również skarżący A.P., L.P. i O.P. podnosząc, że uczestnik prowadzi zakład kuśnierski, a zatem musi być do niego dostarczana korespondencja, a nawet jeśli przyjąć, że nie posiada on skrzynki pocztowej, to nie może być to okoliczność obciążająca osoby trzecie. W zażaleniu podniesiono także, że na drzwiach budynku, w którym mieszka uczestnik jest zamontowana skrzynka na listy. Skarżący załączyli zdjęcie budynku, z widniejącą na drzwiach do niego, skrzynką na listy.
W piśmie stanowiącym odpowiedź na zażalenie uczestnik podniósł, że w chwili obecnej na drzwiach domu, który zamieszkuje, znajduje się skrzynka na listy, która została tam zawieszona w rezultacie nieodebrania w terminie wyroku sądu. Okoliczność ta nie może być jednak wykorzystywana na jego niekorzyść. Odnośnie adnotacji listonosza o tym, gdzie umieścił awizo, uczestnik podniósł, że z faktu tego nie można wyciągać wniosku, iż skrzynka rzeczywiście znajdowała się na drzwiach. Ponadto wskazał, że W.P. jest jego matką i przebywała u niego chwilowo, a korespondencję odebrała jednorazowo. Zaznaczył, że nie prowadzi szerokiej korespondencji w sprawach prywatnych, jak i zawodowych.
Postanowieniem z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt II OZ 1115/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2010 r. W uzasadnieniu sąd wskazał, że twierdzenia B.P. o umieszczeniu zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej w drzwiach jego mieszkania powinny zostać zweryfikowane przez Sąd z dokumentami zawartymi w aktach sprawy, a przede wszystkim ze znajdującym się w nich dokumentem potwierdzenia obioru tej przesyłki przez uczestnika postępowania.
Odmawiając przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej Sąd I instancji wskazał, że okoliczności podniesione przez uczestnika postępowania nie uzasadniają przywrócenia terminu. Sąd I instancji wskazał, że w aktach sprawy znajduje się przesyłka adresowana do uczestnika, zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 16 czerwca 2009 r., na której znajduje się adnotacja listonosza, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym umieścił na drzwiach mieszkania. Jednakże już na kolejnej przesyłce adresowanej do uczestnika, zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 16 października 2009 r. znajduje się adnotacja listonosza o pozostawieniu takiego zawiadomienia w "skrzynce listowej". Podobna adnotacja listonosza o umieszczeniu zawiadomienia "w skrzynce" znajduje się na przesyłce adresowanej do uczestnika zawierającej wyrok wraz uzasadnieniem. Przesyłka ta pomimo dwukrotnego awizowania (w dniu 2 marca 2010 r. i w dniu 10 marca 2010 r.) nie została przez uczestnika odebrana.
W ocenie Sądu I instancji, uczestnik postępowania nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, poprzez wykazanie (udokumentowanie), kiedy faktycznie umieścił skrzynkę na listy na drzwiach swojego mieszkania. Uczestnik ten nie przeczy, że faktycznie skrzynka taka obecnie na drzwiach jego domu jest zamontowana, a podnosi jedynie, iż zamontował ją w związku z kłopotami z doręczeniem odpisu wyroku z uzasadnieniem w niniejszej sprawie, nie podając żadnych bliższych okoliczności, co do daty zamontowania skrzynki oraz w żaden sposób nie uprawdopodabniając tej okoliczności. Sąd I instancji ponownie podkreślił, że przesyłki doręczone w trybie awizo zawierały wyraźną informację o umieszczeniu zawiadomień w skrzynce pocztowej.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł uczestnik postępowania zarzucając naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pomimo, że brak było zawinienia po stronie uczestnika postępowania w niedochowaniu terminu ze względu na brak otrzymania awiz pocztowych. Z ostrożności procesowej wskazał, że w związku z brakiem doręczenia mu odpisu wyroku, w ogóle nie doszło do rozpoczęcia biegu terminu do złożenia skargi kasacyjnej, a więc rozważenia wymaga stwierdzenie bezprzedmiotowości wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i rozpoznanie tejże skargi.
Jednocześnie wskazał, że skrzynka została zamontowana na przełomie maja i czerwca 2010 r., przez firmę, która wykonywała dla uczestnika również inne prace monterskie. Należność za tę usługę dołączona została do całości zafakturowanych kosztów. Do zażalenia dołączono oświadczenie wykonawcy usług oraz kopię faktury.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności odnieść się należy do najdalej idącego wniosku zażalenia o rozważenie umorzenia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej w związku z jego bezprzedmiotowością. Podstawy takiego rozstrzygnięcia skarżący upatruje w okoliczności braku doręczenia mu wyroku Sądu I instancji, z czego wywodzi, że nie rozpoczął biegu termin do złożenia środka odwoławczego. Argument ten nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wskazują akta sprawy i znajdujące się w nich dowody doręczenia, odpis wyroku wraz z doręczeniem został skutecznie doręczony uczestnikowi postępowania w trybie awizo, a więc w trybie art. 73 p.p.s.a. Jeżeli natomiast, jak twierdzi uczestnik, nie otrzymał on awiza z uwagi na jego zagubienie, to jest to okoliczność, która może ewentualnie wpływać na zasadność wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Postępowanie w przedmiocie tegoż wniosku nie jest zatem postępowaniem bezprzedmiotowym.
Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu.
Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Przede wszystkim Sąd I instancji zasadnie podkreślił, że przesyłka poprzedzająca doręczenia wyroku, jak i przesyłka zawierająca odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, zostały opatrzone informacją o pozostawieniu awiza w skrzynce pocztowej. Co istotne, w drugim z tych przypadków adnotacja ta została naniesiona własnoręcznie przez listonosza, nie sposób więc przyjąć, że było to tylko mechaniczne zaznaczenia nieodpowiedniego pola na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru.
Podkreślić również należy, że przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjąć należy pewien obiektyw miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strony danej przeszkody nie były w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne. Jeżeli strona miała świadomość, że zamieszkuje przy ruchliwej ulicy, a jednocześnie nie posiada odpowiednio zabezpieczonej (ani w ogóle żadnej) skrzynki pocztowej, to ta okoliczność obciąża bezpośrednio stronę. To na stronie bowiem ciąży obowiązek zapewnienia możliwości skutecznego odbioru korespondencji, szczególnie jeżeli uczestniczy w postępowaniu administracyjnym bądź sądowoadministracyjnym, które z faktem doręczenia wiążą liczne konsekwencje o charakterze procesowym. Stąd też, okoliczności podnoszone przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu nie mogły uzasadniać jego uwzględnienia.
Na podjęte rozstrzygnięcie nie mogły mieć również wpływu załączone do zażalenia dokumenty, z których wynikać ma, w ocenie uczestnika, że skrzynka pocztowa zamontowana została na przełomie maja i czerwca 2010 r. Zauważyć należy, że załączenie faktury dotyczącej "wykonania instalacji wodociągowej" nie uprawdopodabnia w żaden sposób, że usługa ta obejmowała również montaż skrzynki pocztowej. Po pierwsze bowiem, zasady doświadczenia życiowego nakazują przyjąć, że montaż skrzynki pocztowej nie jest czynnością zlecaną zakładowi zajmującemu się instalacjami wodno-kanalizacyjnymi.
Po drugie zaś, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej złożony został w dniu 29 kwietnia 2010 r. i już wówczas skarżący podnosił okoliczności związane z brakiem skrzynki pocztowej. Natomiast faktura została wystawiona w dniu 11 listopada 2011 r., kiedy to uczestnik postępowania miał świadomość, że okoliczność, kiedy skrzynka została zamontowana ma znaczenia dla zasadności jego wniosku o przywrócenie terminu, a więc zależeć mu powinno na wyszczególnieniu tego zlecenia na wystawianej fakturze.
W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a wniosek strony nie mógł zostać uwzględniony. Spółka nie wykazała bowiem, że uchybienie terminu do złożenia wniosku nastąpiło bez jej winy bądź winy.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.