Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie kary za użytkowanie bez pozwolenia części budynku postanowił: w pkt I - oddalić wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka K. P., a w pkt II - oddalić wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu.
Przedmiotowa sprawa została wszczęta wskutek skargi R. P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie kary za użytkowanie bez pozwolenia części budynku. W wykonaniu zarządzenia z dnia 30 lipca 2009 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Stosowne wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 sierpnia 2009 r., a należna opłata została uiszczona w dniu 25 sierpnia 2009 r., tj. po upływie terminu ustawowego, który zakończył bieg z dniem 20 sierpnia 2009 r. Na tej podstawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1169 odrzucił skargę.
Pismem z dnia 3 grudnia 2009 r. (data stempla pocztowego) skarżący R. P. zwrócił się o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Podał, że o jej odrzuceniu dowiedział się w dniu 2 grudnia 2009 r., po przyjeździe do domu z podróży służbowej. Wniósł o przesłuchanie świadka, K. P., na okoliczność braku swojej winy w opóźnieniu uiszczenia wpisu wobec istnienia siły wyższej w zakreślonym przez sąd terminie, w okresie pilnego wyjazdu z kraju. Skarżący podał, że z uwagi na wyjazd za granicę zlecił opłacenie skargi synowi, który prowadził wówczas pensjonat turystyczny, a nadmiar pracy w sezonie spowodował opóźnienie uiszczenia wpisu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." w postępowaniu sądowoadministracyjnym można z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Oznacza to, że co do zasady przeprowadzanie dowodów przez sąd administracyjny nie jest dopuszczalne, a w odniesieniu do innych środków dowodowych niż dowód z dokumentu zasada ta nie doznaje żadnych wyjątków. Dotyczy to również dowodu z zeznań świadków - treść art. 106 § 3 p.p.s.a. nie pozostawia żadnych wątpliwości, że jego dopuszczenie przez sąd administracyjny nie jest możliwe.
Odnosząc się natomiast do samego wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu Sąd stwierdził, że jest on pozbawiony uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w myśl art. 87 § 2 p.p.s.a., na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie można mówić o braku winy strony w uchybieniu terminu. Jak wynika z akt postępowania sądowego, skarżący w dniu 13 sierpnia 2009 r. odebrał osobiście wezwanie do uiszczenia wpisu (k. 14 akt sądowych). Nie można uznać, aby sam fakt wyjazdu za granicę, nawet pilnego i niespodziewanego, stanowił przeszkodę dla uiszczenia wpisu w terminie. Również powierzenie dopełnienia czynności w terminie osobie trzeciej, a następnie zaniedbanie przez nią obowiązku i wniesienie opłaty już po upływie terminu nie zwalnia strony od winy w uchybieniu terminu.
Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko, wyrażone w orzecznictwie, że zaniedbanie osoby, której powierzono wykonanie czynności, do której zobowiązany był skarżący nie może uzasadniać przywrócenia terminu, ponieważ w ramach kryterium dochowania staranności, warunkującej brak winy, mieści się również kontrola sposobu wykonania powierzonej czynności Skarżący nie wskazał, aby podczas wyjazdu był pozbawiony możliwości kontaktu z synem. Również twierdzenie, jakoby K. P. nie mógł w terminie uiścić wpisu ze względu na nadmiar pracy, związanej z trwającym sezonem turystycznym, nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu, skoro - jak sam skarżący podaje we wniosku - syn jest uprawniony do dokonywania przelewów drogą elektroniczną, zaś doświadczenie życiowe uczy, że taki sposób uiszczania opłat nie jest czasochłonny ani też nie wymaga szczególnych starań.
Nie może również stanowić, w ocenie Sądu I instancji, podstawy do przywrócenia terminu w niniejszej sprawie "siła wyższa", na jaką powołuje się skarżący. Przedstawione przez R. P. okoliczności nie noszą cech, które pozwalałyby określić je jako siłę wyższą - jeżeli nawet pilny wyjazd służbowy za granicę nie był - z punktu widzenia skarżącego - zdarzeniem dającym się przewidzieć bądź takim, jakiemu można zapobiec, to w żadnym wypadku nie można mówić w dzisiejszych realiach, że jest to zdarzenie nadzwyczajne. W piśmiennictwie wskazuje się zresztą, że działanie człowieka, takie jak wyjazd za granicę, nigdy nie będzie stanowiło siły wyższej.
Bez znaczenia dla winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu pozostaje natomiast kwestia, w jakiej dacie skarżący dowiedział się o odrzuceniu skargi. Postanowienie w tym przedmiocie było jedynie konsekwencją niezrealizowania obowiązku uiszczenia wpisu w terminie, a skarżący wraz z wezwaniem do opłacenia skargi został prawidłowo pouczony, jaki jest prawem przewidziany skutek niezrealizowania tego wezwania.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. P. podnosząc, że starał się dopełnić obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, także przez osoby, którym powierzono dokonywanie tych czynności. Sąd I instancji nie wziął pod rozwagę, że o odrzuceniu skargi dowiedział się po doręczeniu postanowienia z dnia 26.10.2009 r. w dniu 2.12. 2009 r., kiedy to wrócił z podróży służbowej.
R. P. zarzucił przedwczesność, a zarazem brak słuszności stanowiska zajętego w zaskarżonym orzeczeniu oddalającym wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka K. P. na okoliczność braku winy w opóźnieniu uiszczenia wpisu. Uważa on, że Sąd powinien był przesłuchać świadka i dopiero wtedy ocenić kryteria należytej staranności w wyborze osoby, której powierzył na czas nieobecności dozorowanie wezwań i przelewów w zakresie culpa in eligendo.
Także kryteria istnienia siły wyższej przyjęte w zaskarżonym orzeczeniu są nie do przyjęcia skoro Sąd bez dopuszczenia dowodu z zeznań świadka apriorycznie dokonał ich wykluczenia. Dlatego nie jest słuszna ocena opóźnienia, które nie jest nadmierne w wykonaniu wezwania Sądu, do którego doszło bez winy skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy, bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. Nie ulega natomiast wątpliwości w rozpatrywanej sprawie, że opóźnienie w uiszczeniu wpisu wynikało z niedostatecznej staranności w prowadzeniu spraw przez osobę, której skarżący powierzył uiszczenie wpisu. Braku winy nie może uzasadniać nadmiar pracy, związanej z trwającym sezonem turystycznym.
Zasadnie również WSA w Krakowie nie uwzględnił wniosku skarżącego o przesłuchanie świadka K. P. na okoliczność braku winy w opóźnieniu uiszczenia wpisu. Podnieść bowiem należy, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym. Wyjątek od tej zasady stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., w myśl którego sąd rozpoznając sprawę na rozprawie może, z urzędu lub na wniosek stron, przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów. Na gruncie cytowanego przepisu w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że w postępowaniu przed sądami administracyjnym nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań świadków (por.: wyrok NSA z dnia 25 lutego 2000 r. sygn. akt I SA 428/99, LEX nr 55767).
Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie w części dotyczącej pkt II. W części natomiast pkt II zaskarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. odrzucił zażalenie. W tej części bowiem postanowienie nie podlegało zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 194 § 1 p.p.s.a.).