Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2445/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki, odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu Sąd powołał się na przepis art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." i wskazał, że oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznać należy, że nie wykazała ona w sposób niebudzący wątpliwości, iż znajduje się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika, aby strona była osobą ubogą. Sąd podkreślił, że wnioskodawczyni wraz z mężem posiadają stały miesięczny dochód uzyskiwany z tytułu zatrudnienia i zasiłku macierzyńskiego w wysokości 5 300,00 złotych brutto. Taki dochód, w ocenie Sądu, pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, tj. na poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania o powierzchni 49 m² oraz na bieżące potrzeby życia codziennego. Nadto, w ocenie Sądu, sytuacja majątkowa strony pozwala jej na ustanowienie pełnomocnika we własnym zakresie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A.S. zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę i przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że podkreślanie, iż skorzystanie z prawa pomocy wiąże się z przerzuceniem tych kosztów na podatników, jest nieuzasadnione, albowiem zarówno skarżąca jak i jej mąż posiadając stałe dochody płacą podatki. Tak więc skorzystanie przez nią z prawa pomocy jest próbą uzyskania od Państwa tego, co jej się należy w zamian za płacone podatki. Nadto wskazała, że jako matka bliźniaków jest szczególnie dotknięta antyrodzinną polityką fiskalną państwa z uwagi na zmianę stawki podatku VAT na produkty dla dzieci. Zatem wkład skarżącej w dochody budżetu państwa to nie tylko podatek dochodowy, ale akcyza i VAT.
Nadto skarżąca wskazała, że Sąd nie wziął pod uwagę posiadania przez nią dzieci. Gdyby bowiem nie posiadała dzieci, to nie musiałaby prosić o pomoc, albowiem wówczas sama mogłaby bronić swoich praw. Jednakże z uwagi na posiadanie dzieci i brak środków na zapewnienie opieki nie jest w stanie stawić się w Sądzie i zapewnić realną ochronę swoich praw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z treści art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty sądowe związane ze swoim udziałem w sprawie. Natomiast instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w stosunku do osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy strony.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jest to jedyna przesłanka. Niewykazanie powyższego skutkuje odmową przyznania prawa pomocy, niezależnie od innych okoliczności podnoszonych przez stronę.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem. Rację ma bowiem ten Sąd, że dochód skarżącej i jej męża w wysokości 5 300 zł brutto nie pozwala stwierdzić, że skarżąca jest osobą ubogą, znajdującą się w trudnej sytuacji finansowej. Okoliczności tej skarżąca we wniesionym zażaleniu nie kwestionuje, zwraca jedynie uwagę Sądu na swój udział w dochodach budżetu Państwa poprzez płacenie podatków oraz niemożność stawienia się na rozprawie z uwagi na zajmowanie się dwójką kilkumiesięcznych dzieci.
Jednakże argumentacja skarżącej nie może skutkować uchyleniem zakwestionowanego postanowienia, albowiem warunkiem przyznania prawa pomocy nie jest kwestia płacenia podatków przez obywatela. Z punktu widzenia instytucji prawa pomocy jest to kwestia obojętna. Takiej przesłanki nie stanowi również niemożność wynajęcia opiekunki w celu zapewnienia opieki dzieciom w związku z chęcią wzięcia udziału w rozprawie.
Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.