Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił Z. B. przyznania prawa pomocy.
Na powyższe orzeczenie skarżąca złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 listopada 2005 r. oddalił zażalenie skarżącej Z. B..
W dniu 5 grudnia 2005 r. Z. B. została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Skarżąca Z. B. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił Z. B. przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji przytoczył treść przepisów art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) i wskazał, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata - następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W ocenie Sądu I instancji wniosek Z. B. o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Wniosek ten zawiera niemalże identyczne dane dotyczące sytuacji majątkowej, rodzinnej i osobistej skarżącej, jak złożony poprzednio, przy czym poprzedni wniosek dotyczył przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, natomiast obecny prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd podkreślił, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obwarowane jest bardziej restrykcyjnymi warunkami dotyczącymi sytuacji majątkowej wnioskodawcy niż w zakresie częściowym. Strona winna wykazać bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, aby znajdowała się w sytuacji uprawniającej ją do skorzystania z prawa pomocy. Przedstawiona we wniosku sytuacja majątkowa skarżącej nie daje podstaw do przyjęcia, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że skarżąca zamieszkuje w domu mieszkalnym powierzchni 37 m2, jest właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 0,68m2 oraz budynku mieszkalnego, co do którego orzeczono nakaz rozbiórki, zatem potrzeby mieszkaniowe skarżącej i jej trzynastoletniej córki są zapewnione. Skarżąca jest zatrudniona na stanowisku nauczyciela w Zespole Szkół Zawodowych nr 3 w Lublinie, a więc ma stabilną sytuację zawodową. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę - 1155,71 zł netto. Osiąganie przez skarżącą stałych, miesięcznych dochodów, poziom otrzymywanego wynagrodzenia oraz stan majątkowy, przy uwzględnieniu wydatków, które strona wyliczyła we wniosku, m.in. kosztu biletu miesięcznego, pozwalają na poniesienie przez skarżącą pełnych kosztów postępowania sądowego. Sąd zaznaczył, że skarżąca przewidując wniesienie skargi na decyzję administracyjną do sądu administracyjnego powinna była poczynić konieczne oszczędności w celu opłacenia kosztów sądowych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. B. ponownie przedstawiła ponoszone wydatki i stwierdziła, że kwota pozostająca po odliczeniu tych wydatków nie wystarcza na utrzymanie skarżącej i jej córki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania /przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym/ lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny /przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym/.
Strona winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Stwierdzić należy, iż wniosek w wyniku rozpoznania którego wydano zaskarżone postanowienie nie był pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie. Zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie jak i Naczelny Sąd Administracyjny zajmowały się już kwestią przyznania skarżącej prawa pomocy na skutek rozpoznawania poprzedniego wniosku. Prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy nie ma powagi rzeczy osądzonej. Dlatego też strona ma prawo złożyć ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy, nawet jeśli jej poprzedni wniosek został załatwiony negatywnie.
Natomiast przyznanie prawa pomocy na podstawie ponownie złożonego wniosku jest możliwe, jeżeli zmieniła się sytuacja majątkowa lub rodzinna strony i w nowym stanie faktycznym spełnione będą przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 i § 2 p.p.s.a. (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Zakamycze 2005, str. 604).
Tak więc wniosek o przyznanie prawa pomocy zgłoszony w tej samej sprawie ponownie – po uprawomocnieniu się postanowienia odmawiającego przyznania takiego prawa – podlega merytorycznemu rozpoznaniu, przy czym w razie nie stwierdzenia zmiany okoliczności winien być oddalony (por. orzeczenie SN z dnia 31 października 1935 roku, C.I. 1775/35, RPEiS 1936 nr 2 str. 370, orzeczenie SN z dnia 25 listopada 1937 roku, C.I. 1908/37, Zb. Urz. 1938, poz. 410 oraz postanowienie SN z dnia 12 marca 1966 roku, I CZ 9/66, OSPiKA 1967/9/221 z glosą W. Berutowicza).
W przedmiotowej sprawie za słuszne należy uznać stanowisko Sądu I instancji, iż stan majątkowy i rodzinny skarżącej - w porównaniu do przedstawionego w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy - nie uległ zmianie. Zarówno wysokość podanych przez skarżącą dochodów, jak i ponoszonych wydatków nie zmieniły się. Skarżąca dysponuje regularnym miesięcznym dochodem, który pozwala na poniesienie kosztów postępowania w sprawie. Zasadne jest tez stanowisko Sądu I instancji, iż strona przewidując wniesienie skargi na decyzję administracyjną do sądu administracyjnego winna poczynić konieczne oszczędności w celu opłacenia kosztów sądowych.
Z tych też względów nie można stwierdzić, aby sytuacja materialna skarżącej Z. B. zmieniła się w stopniu umożliwiającym odmienne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy niż to uczyniono w postanowieniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 lipca 2005 r. i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2005 r. Nadmienić należy, iż załączona do zażalenia kserokopia zaświadczenia Zespołu Szkół Nr 3 w Lublinie dotyczące zatrudnienia nie zawiera pozycji o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.