Uzasadnienie
J.S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.S., J.S. i B.S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wydania dowodu osobistego.
We wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Nie pobiera renty ani emerytury, natomiast dochód uzyskiwany przez żonę wynosi [...] zł brutto. Skarżący zajmuje mieszkanie kwaterunkowe.
Zarządzeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2009 r. J.S. został wezwany do udokumentowania wysokości świadczenia emerytalnego otrzymywanego przez J.S., przedłożenia dokumentów wskazujących przeciętne miesięczne koszty utrzymania, tj. wydatki na czynsz, energie elektryczną, dostawy wody, usługi telekomunikacyjne, udokumentowanie świadczeń uzyskiwanych przez B.S. i D.S..
W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca wskazał, że rozliczenie wydatków związanych z utrzymaniem znajduje się w aktach sprawy o sygn. II SA/GL 1075/07. Ponadto stwierdził, iż w/w wezwanie z dnia 15 października 2009 r. jest nieuzasadnione i wkracza w sferę prywatną członków jego rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w osobie referendarza sądowego postanowieniem z dnia 26 listopada 2009 r. wniosek skarżącego oddalił.
Na skutek sprzeciwu skarżącego od powyższego postanowienia, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), utraciło ono moc.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 8 stycznia 2010 r., oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że skarżący nie wskazał jakie są konieczne wydatki dla utrzymania jego i jego rodziny, a tym samym brak jest możliwości oszacowania, czy koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie przewyższają możliwości finansowe skarżącego. W związku z powyższym, Sąd nie mógł orzec o przyznaniu mu prawa pomocy.
J.S., J.S. i B.S. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie, żądając jego uchylenia. W uzasadnieniu podali, że skarżący nie posiada dochodów, a zatem nie może również ponosić żadnych wydatków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zdanie 1 wynika, że w sprawach dotyczących przyznania prawa pomocy, co dotyczy niniejszego postępowania, stroną jest jedynie osoba ubiegająca się o przyznanie tego prawa, gdyż postępowanie to dotyczy tylko interesów prawnych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy (por. H. Knysiak-Molczyk, Prawo pomocy, PS 2003, Nr 11-12, s. 91). Skoro krąg podmiotów w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy ograniczono tylko do strony występującej z takim wnioskiem, to prawo do zaskarżania orzeczeń dotyczących prawa pomocy przysługuje tylko tym osobom, które z wnioskiem o przyznanie tego prawa wystąpiły. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, czy wnoszący zażalenie brał udział w toczącym się postępowaniu i w jakim charakterze.
Z powyższych względów wniesienie w niniejszej sprawie przez J.S. i B.S. zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie z wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy było niedopuszczalne i jako takie, stosownie do art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegało odrzuceniu.
Odnosząc się natomiast do zażalenia J.S. wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Dodatkowo, w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jak przyjęto w judykaturze, fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W przedmiotowej sprawie pomimo wezwania Sądu, skarżący nie przedstawił żądnych przez Sąd dokumentów, w szczególności nie podał wydatków jakie ponosi wraz z żoną na swoje utrzymanie, co jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji nie pozwala na ustalenie, czy w wyniku poniesienia kosztów postępowania skarżący dozna określonego w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny.
Odnosząc się natomiast do podnoszonego w zażaleniu argumentu, że skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów wskazać należy, iż przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 i 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy również w zakresie ponoszenia kosztów sądowych postępowania. W związku z tym na ustalenie możliwości finansowych strony niewątpliwie ma wpływ stan majątkowy i dochody jej rodziny, jak również wydatki związane z utrzymaniem tej rodziny. W przedmiotowej sprawie zaś skarżący, pomimo wezwania Sądu, nie udokumentował ani dochodów swojej żony, ani wydatków związanych z utrzymaniem rodziny.
Mając zatem na względzie powołane wyżej przepisy, stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo postanowieniem z dnia 8 stycznia 2010 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.