Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 stycznia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 885/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu "[...]" w W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego sądu z 13 listopada 2020 r. w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" w W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z [...] marca 2020 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej umorzenia postępowania.
W uzasadnieniu w/w postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 13 listopada 2020 r. WSA w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia "[...]" w W. (Stowarzyszenie) na ww. postanowienie GINB z [...] marca 2020 r. Odpis wyroku doręczono pełnomocnikowi skarżącego stowarzyszenia w dniu 30 listopada 2020 r. (k. 62). Pismem z 30 grudnia 2020 r. (nadanym w placówce publicznego operatora pocztowego w tym samym dniu) Stowarzyszenie zawnioskowało o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że niezłożenie wniosku w siedmiodniowym terminie spowodowane było błędnym zaadresowaniem koperty, w której znajdował się wniosek. Przesyłka zawierała następujące dana adresowe: "Wojewódzki Sąd Administracyjny, ul. Jasna 2/4, 05-400 Otwock". Błąd powyższy ujawnił się dopiero 29 grudnia 2020 r., gdy wróciła przesyłka z adnotacją "nie ma takiego adresu". Zdaniem strony skarżącej błąd był spowodowany trudną sytuacją lokalową placówki pocztowej i okresem przedświątecznym.
Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził w pierwszej kolejności, że strona zachowała siedmiodniowy termin na złożenie wniosku. W takim stanie rzeczy wniosek o przywrócenie terminu był dopuszczalny. W ocenie tegoż sądu Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło jednak, by uchybienie terminu miało miejsce nie z jej winy. Wskazane powody, dla których Stowarzyszenie nie złożyło wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie, nie miały charakteru nadzwyczajnego i nie były spowodowane żadną przeszkodą niemożliwą do usunięcia i niezależną od strony.
Zdaniem sądu pierwszej instancji błąd w zaadresowaniu koperty stanowi zaniedbanie strony, które już z samej swojej istoty nie może uzasadniać przywrócenia terminu do dokonania czynności.
W związku z powyższym, w ocenie sądu wojewódzkiego, przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie było możliwe, ponieważ strona dopuściła się niedbalstwa.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie "[...]" w W., przyznając że zrobiło pomyłkę w adresie na kopercie, ale jednocześnie podnosząc, że na potwierdzeniu nadania wpisany był już prawidłowy adres: "00-013 Warszawa", a "Pani w okienku na poczcie stemplowała dowód nadania i list polecony, i nie zauważyła rozbieżności".
Strona wskazała, że "na poczcie są trudne warunki lokalowe, że był okres przedświąteczny i jest trudna sytuacja związana z Covid, dla nas wszystkich, i dla nas, i dla Pani przyjmującej listy". Ponadto podkreśliła, że od razu został przygotowany wniosek o sporządzenie uzasadnienia, uiszczona została opłata sądowa, a na kopercie i na potwierdzeniu nadania listu została napisana sygnatura akt sprawy, aby nie pomylić kopert, bowiem była rozpatrywana jeszcze jedna sprawa o sygn. akt VII SA/Wa 886/20. Dodatkowo Stowarzyszenie zaznaczyło, że zależy mu na tym uzasadnieniu, bowiem jest ono "ważne dla naszej oczyszczalni".
W ocenie tejże strony powyższe okoliczności nie świadczą o zaniedbaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Dokonywanie przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest zazwyczaj terminami procesowymi. Mają one służyć rozstrzygnięciu sprawy w rozsądnym czasie, a także stabilizacji rozstrzygnięcia już podjętego. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie stanowi art. 85 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm., Ppsa). Od negatywnych skutków uchybienia terminowi strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 Ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i § 2 Ppsa, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Przywrócenie terminu może więc nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia; zainteresowany uprawdopodobni, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14; z 9 września 2014 r., I GZ 499/14 oraz z 2 października 2014 r., II OZ 1011/14 - wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji, że skarżące Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło wystąpienia wszystkich przesłanek pozwalających przyjąć brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Zarówno we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, jak i w zażaleniu, nie został uprawdopodobniony brak winy strony w uchybieniu terminu. Okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Sąd wojewódzki prawidłowo uznał, że w sytuacji, gdy strona skarżąca błędnie zaadresowała przesyłkę wpisując nieprawidłowy adres na kopercie i w konsekwencji przesyłka ta została zwrócona, a termin do dokonania czynności procesowej już upłynął, brak jest podstaw do uznania, że niedotrzymanie terminu do jej dokonania było niezawinione. Błąd w adresie na kopercie skutkujący niemożnością doręczenia korespondencji, nawet przy prawidłowo wypełnionym druku nadania listu poleconego i opłaceniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, należy uznać za niedbalstwo osoby dokonującej wysyłki, co wyłącza możliwość przywrócenia terminu (por. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2021 r., II OZ 250/21).
Gdyby strona dołożyła należytej staranności wymaganej w tej sytuacji i sprawdziła adres, nie doszłoby do pomyłki, a w konsekwencji wniosek zostałaby złożony w terminie prawem przewidzianym. Wprawdzie pracownik poczty powinien zweryfikować adres na kopercie z adresem wskazanym na druku nadania przesyłki poleconej, jednakże to uchybienie nie usprawiedliwia zaniedbania osoby nadającej przesyłkę. Skarżące Stowarzyszenie nie może przerzucać odpowiedzialności na osoby trzecie, czy usprawiedliwiać się trudną sytuacją lokalową na poczcie, okresem przedświątecznym, czy też sytuacją związaną ze stanem epidemii, za brak dbałości w prowadzeniu własnych spraw. Nic nie stało bowiem na przeszkodzie, przynajmniej tego strona nie wykazała, aby należytego zaadresowania koperty dokonać w "dogodnym miejscu". Jak wskazuje orzecznictwo błędne zaadresowanie przesyłki nie może stanowić okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania czynności (zob. postanowienie NSA z 25 listopada 2016 r., II GZ 1204/16, LEX nr 2170719).
Przedstawiona argumentacja nie może zatem odnieść zamierzonego skutku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa, postanowił jak w sentencji.