Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 4/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w pkt 1 odrzucił zażalenie Stowarzyszenia [...] na zarządzenie Przewodniczącego IV Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 4/17 wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 31 maja 2017 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego, ponieważ od tego rodzaju zarządzeń nie przysługuje żaden środek zaskarżenia; w pkt 2 odrzucił skargę jako nieopłaconą.
Zażalenia na ww. postanowienie wnieśli Stowarzyszenie [...] oraz I. K..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie skarżącego Stowarzyszenia nie zasługuje na uwzględnienie; zaś zażalenie I. K. podlega odrzuceniu.
Rozpoznając zażalenie skarżącego Stowarzyszenia należy wskazać, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że od zarządzenia wzywającego do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego zażalenie nie przysługuje. W konsekwencji Sąd zasadnie odrzucił, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.", zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego jako niedopuszczalne.
Ponadto Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie nie uzupełniło braku formalnego skargi w terminie. Z akt sprawy wynika, że wezwanie z dnia 25 września 2017 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 31 maja 2017 r. do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł zostało doręczone skarżącemu Stowarzyszeniu w dniu 11 października 2017 r. A zatem do dnia 18 października 2017 r. przysługiwał skarżącemu Stowarzyszeniu termin do uiszczenia wpisu. Jednak skarżące Stowarzyszenie wpisu nie uiściło w terminie, co uprawniało Sąd I instancji do odrzucenia skargi. W tym miejscu wskazania wymaga, że postanowieniem z dnia 19 września 2017 r., sygn. akt II OZ 1072/17, Naczelny Sąd Administracyjny oceniał legalność zarządzenia z dnia 31 maja 2017 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu, co uprawniało Sąd do skierowania do skarżącego Stowarzyszenia wezwania z dnia 25 września 2017 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 31 maja 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Dlatego składane w niniejszej sprawie kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy nie zwalniały skarżącego Stowarzyszenia z obowiązku terminowego uiszczenia wpisu na tak skierowane przez Sąd wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia. Tylko bowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przed bądź w trakcie biegu terminu do uiszczenia wpisu mógłby uchronić skarżące Stowarzyszenie od skutków związanych z nieuiszczeniem wpisu na wezwanie Sądu. W tej zaś sprawie wnioski o prawo pomocy złożone przed lub w trakcie biegu terminu do uiszczenia wpisu wynikającego z zarządzenia z dnia 31 maja 2017 r. zostały prawomocnie rozpoznane odmownie. W orzecznictwie przyjmuje się, że każdy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie (por. postanowienia NSA: z 1 marca 2017 r., I OZ 479/17; z 8 kwietnia 2014 r., II OSK 810/14; z 20 lipca 2011 r., II OSK 1380/11).
Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.
W tych warunkach Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzucając skargę w niniejszej sprawie.
Odnośnie zażalenia I. K., należy wskazać, że Sąd Administracyjny jest zobowiązany z urzędu badać, czy zażalenie zostało wniesione przez stronę do tego upoważnioną, gdyż jest to jedna z przesłanek dopuszczalności zażalenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażono pogląd, zgodnie z którym osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony wyłącznie w przypadku skutecznego wszczęcia postępowania sądowego zainicjowanego skargą innej osoby. Ponadto zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi (w tym dotyczące odrzucenia zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi), wniesione przez osobę, która nabędzie status uczestnika postępowania na prawach strony, zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a., dopiero z momentem skutecznego wniesienia skargi, uznać należy za niedopuszczalne (por. postanowienia NSA: z 17 kwietnia 2018 r., II OZ 367/18; z 6 lutego 2018 r., II OZ 75/18; z 7 lutego 2017 r., II OZ 64/17; z 19 maja 2016 r., II OZ 512/16). W konsekwencji należy uznać, że powyższa reguła ma również zastosowanie do postępowania wywołanego odrzuceniem skargi spowodowanego nieuzupełnieniem przez stronę skarżącą braków formalnych skargi. Z tego względu skoro inne podmioty poza skarżącym Stowarzyszeniem nie posiadają interesu prawnego w sprawcach, w których nie nastąpiło skuteczne wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, niedopuszczalnym jest udział takich podmiotów w postępowaniu w charakterze uczestnika, a tym samym – wnoszenie środków zaskarżenia w toku postępowania, w którym oceniono, że skarga nie została skutecznie wniesiona, np. z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych (tak jak w tej sprawie braków fiskalnych) w terminie. To z tego względu zasadnym jest odrzucenie zażalenia I. K. na postanowienie o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia [...] i odrzuceniu zażalenia tegoż podmiotu na ww. zarządzenie, ponieważ I. K. aktualnie nie posiada przymiotu strony – uczestnika postępowania.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w pkt 1 postanowienia, orzekł o oddaleniu zażalenia skarżącego Stowarzyszenia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. W pkt 2 postanowienia orzeczono o odrzuceniu zażalenia I. K. na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.