Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt. VII SA/Wa 2753/14 wydanym na podstawie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił C. Sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej wskazał, że Spółka C. Sp. z o.o. w Warszawie złożyła na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, argumentując, że nie posiada obecnie płynności finansowej, gdyż kontrahenci, z którymi współpracuje nie wywiązali się z zawartych umów. Spółka nie posiada środków na regulowanie bieżących należności.
Z formularza PPF wynika, że Spółka posiada na koncie bankowym 675,47 zł, natomiast za zeszły rok uzyskała zysk w wysokości 9.403,61 zł. Wysokość kapitału/majątku wskazano na kwotę 3.128,000 zł. Wartość środków trwałych Spółki to 9.405.245,06 zł.
Sąd pierwszej instancji analizując złożony wniosek wskazał, że trudno mówić by spółka była w sytuacji, uniemożliwiającej ponieść pełnych kosztów postępowania. Zaznaczył, że spółka posiada na koncie bankowym 675,47 zł, a więc kwotę przewyższającą wysokość wpisu w niniejszej sprawie. Strona skarżąca zaznaczyła wprawdzie, że zysk za ubiegły rok został przeznaczony na pokrycie strat z lat ubiegłych, a kwota wskazana na koncie bankowym została przeznaczona na pokrycie zadłużenia, jednakże należy pamiętać, że wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym (np. z tytułu zadłużenia), nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe.
W zażaleniu na powyższe postanowienie C. Sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie wniosła o jego uchylenie wskazując, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zysk wskazany w zaskarżonym postanowieniu został przeznaczony na pokrycie strat z lat ubiegłych, a kwota wskazana na koncie bankowym została przeznaczona na pokrycie zadłużenia. Dłużnicy Spółki nie uregulowali zaległych należności, a ich wyegzekwowanie na dzień dzisiejszy jest niemożliwe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r.,poz. 270 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl przepisu art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.
Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd zbadał sytuację materialną strony, porównał m.in. zyski i straty Spółki za rok 2013 r., przedstawił wysokość środków pieniężnych zgromadzonych przez Spółkę na rachunku bankowym.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dokumentach źródłowych wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą i brak informacji, aby utraciła płynność finansową. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza aktualnej sytuacji finansowej Spółki, jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, nie daje podstaw do przyjęcia, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, w sytuacji gdy dokumenty źródłowe wskazują, iż Spółka zarobkuje. Skarżąca natomiast, ani w złożonym wniosku, ani też w zażaleniu nie wykazała niemożności wygospodarowania środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego ze środków finansowych, którymi dysponuje.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.