Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 października 2004 r., sygn. akt II SA/Ka 1392/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność zaskarżonej przez Prokuratora Okręgowego w Bielsku-Białej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 7 maja 2003 r., nr SKO II-1597/03.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wnieśli w dniu 23 grudnia 2004 r. uczestnicy postępowania E. i Z. F., reprezentowani przez pełnomocnika adwokata J. G..
Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną.
Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej doręczono pełnomocnikowi skarżących w dniu 28 stycznia 2005 r. Pismem z dnia 1 lutego 2005 r. pełnomocnik skarżących wniósł zażalenie. Podniósł w nim, w oparciu o art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), że Sąd powinien był wezwać stronę do uiszczenia wpisu. Swoje twierdzenie o obowiązku Sądu wezwania do uiszczenia wpisu pełnomocnik oparł również na przepisie § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podniósł także, że zgodnie z utrwalonym podglądem Sądu Najwyższego przewodniczący wydziału (lub prezes ośrodka zamiejscowego) ma obowiązek wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w każdym wypadku, a więc niezależnie od tego czy wpis ma charakter stały czy też stosunkowy oraz niezależnie od tego, przez kogo skarga została wniesiona, czyli także w sytuacji, gdy skargę wniósł adwokat lub radca prawny. W konsekwencji każde odrzucenie skargi z powodu nie uiszczenia należnego wpisu, jeżeli nastąpiło bez uprzedniego wezwania do jego uiszczenia stanowi
Sygn. akt II OZ 269/05 rażące naruszenie prawa (post. SN z dnia 7 kwietnia 1998 r., III RN 18/98, Prok. i Pr 19998/11-12/54). W związku z tym, pełnomocnik twierdzi, że odrzucenie skargi wniesionej do NSA przez adwokata lub radcę prawnego, bez wezwania do uiszczenia wpisu stałego, jest możliwe tylko wtedy, gdy sama treść skargi wskazuje, że jest ona niedopuszczalna. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wbrew stanowisku zajmowanemu przez Sąd Najwyższy odrzucił skargę pełnomocnika strony skarżącej i postanowienie to narusza konstytucyjne prawo obywatela do sądu i ochrony prawnej, uniemożliwiając rozpatrzenie sprawy i obronę swoich praw przed sądem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Stosownie do art. 219 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Z przepisu tego wynika, że opłatę należy wnieść razem z pismem, a najpóźniej w ostatnim dniu terminu do wniesienia pisma. Z akt sprawy wynika, że chociaż skarga kasacyjna została wniesiona w terminie (23 grudnia 2004 r.), to wpis od skargi kasacyjnej uiszczony został z uchybieniem terminu, w dniu 2 lutego 2005 r.
Zgodnie z art. 221 tej ustawy, pisma podlegające opłacie stałej, które wnosi adwokat lub radca prawny, a które nie są należycie opłacone odrzuca się bez wezwania do uiszczenia opłaty. Przepis ten określa szczególne warunki jakim powinny odpowiadać pisma wnoszone za stronę przez profesjonalnych pełnomocników, którzy z racji wykonywanego zawodu, powinni posiadać niezbędną wiedzę dotyczącą terminów i sposobów skutecznego wnoszenia środków zaskarżenia.
Skarga kasacyjna jest pismem specyficznym, które podlega szczególnym zasadom. Właściwą formę i treść skargi kasacyjnej, z uwagi na rygor, jakim są obwarowane niektóre braki, ma zapewnić obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego (art. 175 p.p.s.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 marca 2004 r. (FSK 209/04; ONSAiWSA 2004/1/13)–"skargę kasacyjną sporządzają profesjonaliści, od których można wymagać właśnie profesjonalizmu". W pojęciu profesjonalizmu mieści się także dbałość o prowadzenie powierzonych spraw i stąd wynika rygor zawarty w przepisie art. 221 p.p.s.a. Przepis art. 220 § 1 p.p.s.a., na który powołuje się pełnomocnik skarżących dotyczy wyłącznie stron, które nie korzystają z pomocy profesjonalnych pełnomocników.
W odniesieniu do zarzutu zażalenia, iż nie zastosowano § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy wskazać, że przepis ten dotyczy jedynie skargi skierowanej do sądu I instancji (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2004 r., sygn. akt GZ 33/04, ONSAiWSA 2005/1/7). W rozporządzeniu wyraźnie rozróżniono sytuacje, w których uiszcza się wpis od skargi wniesionej w trybie art. 54 § 1 p.p.s.a. i od skargi kasacyjnej, a zatem § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawach, w których wniesiono skargę kasacyjną, nie ma zastosowania. Skoro obowiązujące przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi wyraźnie rozróżniają skargę i skargę kasacyjną, to nie można uznać, że w przypadku wniesienia przez adwokata skargi kasacyjnej bez uiszczenia należnej opłaty można zastosować § 5 pkt 2 powyższego rozporządzenia.
Co więcej, pełnomocnik strony, w uzasadnieniu zażalenia, zacytował jedynie fragmentarycznie postanowienie Sądu Najwyższego (III RN 18/98, Prok. I Pr. 1998/11-12/54) – "przewodniczący wydziału ma obowiązek wezwania do uiszczenia tzw. wpisu od skargi w każdym wypadku, a więc niezależnie od tego czy wpis ma charakter stały czy też stosunkowy oraz niezależnie od tego, przez kogo skarga została wniesiona, czyli także w sytuacji, gdy skargę wniósł adwokat lub radca prawny. W konsekwencji każde odrzucenie skargi z powodu nie uiszczenia należnego wpisu, jeżeli nastąpiło bez uprzedniego wezwania do jego uiszczenia(..) stanowi rażące naruszenie prawa".
W dalszej treści tego postanowienia Sąd Najwyższy wskazał bowiem, że przewodniczący wydziału był obowiązany wezwać do uiszczenia wpisu stałego od skargi wniesionej przez adwokata lub radcę prawnego (§ 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej, Dz.U. Nr 117, poz. 563) przed wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej (Dz.U. Nr 157, poz. 1032). Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. wprowadzono zmianę do powołanego wyżej przepisu § 7, poprzez dodanie drugiego zdania w brzmieniu: "Nie dotyczy to wpisu stałego od skargi wniesionej przez adwokata lub radcę prawnego". Przepis ten obowiązywał od dnia 6 stycznia 1998 r. (wejście w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r.) i przesądzał, że skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegała odrzuceniu bez wezwania, jeżeli została wniesiona przez adwokata lub radcę prawnego w sprawie, w której obowiązywał wpis stały (por. także postanowienie SN, III RN 19/98, OSNP 1999/4/112). Nie można więc zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika strony, że "przeprowadzona w
Sygn. akt II OZ 269/05 sierpniu 2002 r. modyfikacja procedury administracyjnej spowodowała istotną zmianę warunków obrony praw strony skarżącej w sprawach, w których wymagany jest wpis stały". Reguły dotyczące obowiązku uiszczenia wpisu stałego od pisma wnoszonego przez adwokata lub radcę prawnego bez wezwania, obowiązywały bowiem także przed powoływaną przez pełnomocnika skarżących reformą postępowania sądowoadministracyjnego.
Ustosunkowując się do wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu stałego, należy podkreślić, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest złożenie stosownego wniosku do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia. We wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Tym warunkom zgłoszony wniosek nie odpowiada.
Z powyższych przyczyn, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.