Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił postanowienie z dnia 7 marca 2013 r. i odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. G. i T. G. (dalej również jako "skarżący") na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie nakazu wykonania rozbiórki samowolnie wybudowanych urządzeń wodnych.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaszły podstawy do zastosowania art. 61 § 4 p.p.s.a. Nie dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji wskazano, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji zostało wydane w dniu 7 marca 2013 r. i do chwili obecnej postępowanie sądowe nie zostało zakończone. W ocenie Sądu, zaistniały w sprawie upływ czasu spowodował zmianę okoliczności w porównaniu z istniejącymi w dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, skutkiem czego była konieczność ponownego przeanalizowania wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Dokonując zatem ponownej analizy argumentacji przedstawionej we wniosku Sąd doszedł do przekonania, że w opisanych okolicznościach zasadna jest odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Sąd wskazał, iż budowla w postaci urządzenia melioracji wodnej, objęta zaskarżoną decyzją jest obiektem stosunkowo prostym. We wniosku nie wskazano natomiast, by rozbiórka tego urządzenia mogła spowodować trudne do odwrócenia skutki. Skarżący w żaden sposób nie wykazali też prawdopodobieństwa wyrządzenia im znacznej szkody. Jeśli profesjonalny pełnomocnik twierdzi, że zasypanie urządzenia melioracji wodnej na działce skarżących, o którym mowa w zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność poniesienia znacznych kosztów, to w ocenie Sądu, należało to twierdzenie uwiarygodnić np. przedstawiając szacunkowy koszt wykonania tych prac, a następnie zestawić go z aktualną sytuacją finansową wnioskodawców. Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie uczyniono takich działań Sąd uznał za stosowne odmówić dalszego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik, powołując się na orzecznictwo, wskazał na odmienną interpretację przepisów w sprawach o zbliżonych stanach faktycznych. W ocenie pełnomocnika w niniejszej sprawie nie jest możliwe aby skarżący przedstawili Sądowi kosztorys niezbędnych prac bowiem organ nie określił w jaki sposób ma nastąpić rozbiórka co uniemożliwia dokładne określenie środków i surowców niezbędnych do jej wykonania. Jeżeli chodzi o uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących przesłankę do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji to wskazano przede wszystkim zagrożenia związane ze środowiskiem naturalnym, jako że nieruchomość położona jest na terenie Wigierskiego Parku Narodowego. Pełnomocnik zarzucił również, że w treści zaskarżonego postanowienia Sąd nie wskazał korelacji między upływem czasu a koniecznością odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Kompetencja Naczelnego Sądu Administracyjnego do wstrzymania wykonania aktu lub czynności została uregulowana w art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że to na stronie skarżącej ciąży obowiązek udowodnienia, że w sprawie w której domaga się wstrzymania wykonania danego aktu występują przesłanki wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a. Samo pisemne uzasadnienie wniosku, niepoparte żadnymi dokumentami na potwierdzenie swojego stanowiska z reguły nie może być uznane za wystarczające do wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej. Należy jednak pamiętać, że w pewnych sytuacjach dopuszczalne będzie uwzględnienie wniosku niezawierającego dodatkowych dokumentów (por. post. NSA z 10 marca 2008 r. II OZ 202/08, Legalis).
Naczelny Sad Administracyjny zgadza się w tym przypadku z twierdzeniem pełnomocnika skarżących, że rozbiórka obiektu budowlanego, czy jego części przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja o nakazie rozbiórki była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji. Rozbiórka obiektu przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej, udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest natomiast ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (zob. postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11 oraz postanowienie o sygn. akt II OSK 1446/14).
Odmienna interpretacja powyższego stanowiska mogłaby mieć miejsce w sytuacji gdyby obiekt, którego dotyczy decyzja wraz z upływem czasu zaczął stanowić zagrożenie dla zdrowia lub życia przebywających w jego bliskości osób. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Należy przyznać rację pełnomocnikowi strony, że w zaskarżonym postanowieniu brak jest wskazania powodów, dla których Sąd uznał, iż należy postanowienie o wstrzymaniu wykonania uchylić. Sam upływ czasu nie może być podstawą do wydania takiego postanowienia. Sąd nie wskazał na wyjście na jaw żadnych nowych okoliczności w sprawie, czy na opinie ekspertów uzasadniające konieczność dokonania rozbiórki przed prawomocnym zakończeniem sprawy. W zaistniałej sytuacji aktualne powinno pozostać stanowisko Sądu wyrażone w przedmiotowej sprawie w postanowieniu z dnia 7 marca 2013 r.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 p.p.s.a. oraz art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.