Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę W. i S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 22 listopada 2002 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Skarżący, prawidłowo powiadomieni o terminie posiedzenia, nie byli obecni na rozprawie.
W dniu 23 listopada 2004 r. W. i S. G. wnieśli o doręczenie wyroku Sądu z dnia 20 października 2004 r. wraz z uzasadnieniem. Pismem z dnia 29 listopada 2004 r. Sąd powołując się na treść art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poinformował skarżących, iż w przedmiotowej sprawie stosowny wniosek o uzasadnienie wyroku nie wpłynął w ustawowym terminie w związku z powyższym zgodnie z art. 168 § 1 w/w ustawy wyrok stał się prawomocny w dniu 28 października 2004 r.
W dniu 6 grudnia 2004 r. W. i S. G. złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Prośbę swoją skarżący uzasadnili sprawowaniem opieki nad chorymi rodzicami w ich miejscu zamieszkania, a następnie zaangażowaniem w przygotowania pogrzebu ojca
Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W motywach tego postanowienia Sąd wskazał, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Sąd uznał, iż przywołane przez skarżących okoliczności życiowe tj. choroba rodziców, nie może być uznana za przesłankę umożliwiająca przywrócenie terminu. Okoliczność ta nie została uprawdopodobniona jakimkolwiek dowodem np. zwolnieniem lekarskim na czas opieki nad chorym, świadczącym o tym, iż w okresie podanym we wniosku z dnia 5 grudnia 2004 r. skarżący rzeczywiście sprawowali opiekę nad rodzicami oraz, że okoliczność ta stanowiła dla wnioskodawców przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia.
Pismem z dnia 11 stycznia 2005 r. W. i S. G. złożyli na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 grudnia 2004 r. zażalenie, w którym wnieśli o jego uchylenie. Zdaniem skarżących postanowienie to jest niezasadne, albowiem nie można podzielić zdania Sądu, że ciężki stan zdrowia a następnie śmierć ojca oraz choroba matki (zamieszkałej około 550 km od nich) wymagająca stałej opieki w okolicznościach, kiedy jej małżonek takiej opieki nie może już zapewnić, nie usprawiedliwia uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Często przecież nawet bez innych powodów w chwilach ciężkiej i długiej choroby, a następnie śmierci, drugi z małżonków będąc w zaawansowanym wieku wymaga opieki. Nic w tym dziwnego – zdaniem skarżących, że nawet dalsi krewni zmarłego po takim doświadczeniu stają się przez pewien czas bezradni i w czymkolwiek by uchybili, winni być usprawiedliwieni.
Ponadto zgodnie z art. 93 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucono, iż Sąd winien poinformować o skutkach niestawiennictwa na rozprawie ale tego nie uczynił. W takich okolicznościach nie można było odmówić przywrócenia terminu i obciążać obowiązkiem zdobywania informacji stron postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej już od dawna przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem.
Jak powszechnie przyjmuje się w judykaturze o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenie, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Zatem przywrócenie to może mieć miejsce wtedy gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zaliczyć należy nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.
Powoływanie się na chorobę i śmierć ojca oraz chorobę matki zamieszkującej w miejscowości oddalonej 550 km od miejsca zamieszkania skarżących nie stanowi o braku winy w nieterminowym złożeniu wniosku o uzasadnienie wyroku tym bardziej, że skarżący nie wykazali, że w zaistniałej sytuacji faktycznej konieczna była opieka obojga skarżących wykluczająca możliwość dokonania czynności procesowej przez stronę (sporządzenie krótkiego wniosku o uzasadnienie wyroku) i nadania pisma na poczcie. Czynność ta nawet przy teoretycznym uwzględnieniu potrzeby wyjazdu obojga skarżących do odległej miejscowości mogła być przecież dokonana w miejscu zamieszkania rodziców skarżących. Skarżący nie wykazali zatem, iż wystąpiły przeszkody nie do przezwyciężenia utrudniające a wręcz uniemożliwiające terminowe złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku.
Mając powyższe na uwadze oraz okoliczności przedmiotowej sprawy uznano, iż skarżący nie wykazali w sposób dostatecznie przekonywujący, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez ich winy, tak jak to przyjął w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie.
Jednocześnie uznać należy za chybiony zarzut niepowiadomienia skarżących o skutkach niestawiennictwa. Niewątpliwie strony postępowania sadowego, która została prawidłowo powiadomiona o terminie rozprawy ale z własnej woli postanowiła nie uczestniczyć w rozprawie i nie była obecna przy ogłaszaniu wyroku Sąd nie powiadamia o wyroku ani nie informuje o przysługujących środkach zaskarżenia. Wyłącznie w wypadku wydanego wyroku uchylającego zaskarżony akt administracyjny odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu doręcza się każdej stronie a więc i tej, która nie uczestniczyła w rozprawie. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ogłoszonej w Dzienniku Ustaw Nr 153 poz. 1270 z dnia 20 września 2002 r. regulują kwestię sporządzenia uzasadnienia wyroku oraz doręczania odpisów wyroków z uzasadnieniem. Z prawidłowego ogłoszenia omawianej ustawy wynika domniemanie, że akt ten jest powszechnie znany, a więc także stronom, które postanowiły nie brać udziału w rozprawie.
Zauważyć w tym miejscu należy, iż strona należycie dbająca o swoje interesy w przypadku niestawiennictwa na rozprawie mogła telefonicznie dowiedzieć się o zapadłym wyroku i ewentualnych konsekwencjach oddalenia skargi i związanej z tym potrzeby złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku nie podzielenia poglądu o słuszności wyroku. Natomiast skarżący nie podjęli w stosownym czasie takich działań, zaś w myśl art. 141 § 2 powołanej ustawy w sprawach, w których skargę oddalono uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku.
W tej sytuacji postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 grudnia 2004 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku należy uznać za prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.