Postanowienie NSA z 20 marca 2014 r., II OZ 271/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. G. i J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1150/13 o przyznaniu skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata oraz oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych

Sprawa

w sprawie ze skargi B. G. i J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Stahl przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 12 lutego 2014 r. przyznał B. G. i J. G. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata oraz oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z ich skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia [...] września 2013 r.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że B. G. i J. G. zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wraz z synem J. Rodzina utrzymuje się z emerytury skarżącego w wysokości 919,54 zł netto, emerytury skarżącej w wysokości 1572,04 zł netto, renty inwalidzkiej syna w wysokości 599 zł netto i jego wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę w wysokości 1150 zł netto. Skarżący posiadają dom o pow. 81 m2, mieszkanie o powierzchni 62,75 m2, budynek gospodarczy. Na wydatki związane z utrzymaniem domu składają się opłaty z tytułu energii elektrycznej – około 300 zł, wywóz śmieci - 27 zł, podatek od nieruchomości - 171 zł, woda – 81,19 zł, gaz - dwie butle na miesiąc – 118 zł, ubezpieczenie PZU skarżącego – 69 zł i skarżącej – 38,70 zł, zakup węgla i drewna, telefon – 118,97 zł, wydatki na leki skarżącej około 644 zł oraz leki skarżącego 321 zł. Dodatkowo skarżący podkreślili, że B. G. choruje na cukrzycę, wymaga całodobowej pomocy i specjalistycznej opieki lekarskiej. Z kolei syn z uwagi na stan zdrowia wymaga specjalistycznego aparatu słuchowego. Skarżący oświadczyli, że nie posiadają zasobów pieniężnych, papierów wartościowych, a nadto, że nie zatrudniają i nie pozostają w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym.

Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy.

Po złożeniu sprzeciwu od powyższego postanowienia na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 14 stycznia 2014 r. skarżący zostali wezwani do złożenia: odpisów zeznań podatkowych skarżących za ostatnie dwa lata kalendarzowe; wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; dokumentów potwierdzających wysokość emerytur skarżących, renty J. G. za ostatnie trzy miesiące; dokumentów potwierdzających wydatki związane: z utrzymaniem mieszkania, leczeniem skarżących oraz syna - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

Odpowiadając na wezwanie sądu pełnomocnik skarżących poinformował, że skarżący nie rozliczają się z urzędem skarbowym. Do pisma załączono kopie: wyciągów z rachunku bankowego za okres X-XII 2013 r. (z których wynika, że łączna kwota miesięcznych świadczeń emerytalnych skarżących wynosi 2491,58 zł netto), rachunku za ubezpieczenie w PZU – 69,00 zł i 38,70 zł, dokumentów potwierdzających wypłatę na rzecz J. G. renty z ZUS za okres listopad, grudzień 2013 r. i styczeń 2014 r. – 599 zł miesięcznie, rachunków za wywóz śmieci w miesiącu listopadzie i grudniu 2013 r. oraz styczniu 2014 r. - 27 zł, pokwitowania opłacenia podatku od nieruchomości (rata 4) w kwocie 170,00 zł, paragonu za zakup węgla z dnia: 2 grudnia 2013 r. - 362,11 zł, 31 grudnia 2013 r. – 365,81 zł, 10 stycznia 2014 r. – 362,11 zł, czterech faktur za energię elektryczną w tym dwóch z terminem płatności 10 grudnia 2013 r. na kwoty 186,07 zł i 114,45 zł i dwóch z terminem płatności 10 lutego 2014 r. na kwoty 99,36 zł i 226,81 zł, rachunków za telefon komórkowy J. G. za miesiące grudzień 2013 r. – 52,31 zł i styczeń 2014 r. – 116,20 zł, rachunków za telefon stacjonarny J. G. za październik 2013 r. – 63,20 zł, listopad 2013 r. - 81,02 zł i grudzień 2013 r. – 66,66 zł, trzech faktur za wodę i odprowadzenie ścieków w październiku 2013 r. – 73,21 zł, listopadzie - 81,19 zł i grudniu 51,54 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie uznał, że zasługuje on częściowo na uwzględnienie, tj. w zakresie dotyczącym ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych, uznając, że skarżący nie wykazali dostatecznie, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazał zatem, że analiza sytuacji dochodowej i majątkowej skarżących prowadzi do wniosku, iż skarżący wraz z synem utrzymują się ze stałego dochodu w łącznej wysokości 3090,58 zł netto. Skarżący mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, załączona zaś na wezwanie sądu dokumentacja dowodzi, że opłaty za ubezpieczenie skarżących w PZU w łącznej kwocie 107,70 zł nie są opłatami ponoszonymi co miesiąc, lecz raz na kwartał. Podobnie zresztą wygląda kwestia podatku od nieruchomości w wysokości 170 zł. Sąd przy tym nie zakwestionował wydatków ponoszonych na zakup opału w okresie grzewczym, jednakże uwzględnił fakt, iż koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie mogą zamknąć się w kwocie 300 zł i będą rozłożone w czasie (wpis od skargi – 100 zł, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi – 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej - 100 zł).

Podsumowując Sąd stwierdził, że dochody skarżących w kontekście miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu pozwolą skarżącym wygospodarować środki pieniężne na pokrycie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie B. G. i J. G. wskazali, że powoływane przez Sąd wydatki skarżących nie odzwierciedlają ich faktycznej sytuacji majątkowej. Nie bez znaczenia są bowiem wydatki na leczenie skarżącej, które przy ciągle rosnących cenach leków, uniemożliwiają opłacenie kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

W rozpoznawanej sprawie zgodzić się należy z Sądem I instancji, że skarżący nie wykazali, iż spełniają przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ przedstawione przez nich dokumenty nie uprawniały do uznania, jakoby nie byli w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uwzględniając złożone przez skarżących oświadczenia oraz dokumenty stwierdzić należy, że zasadnie uznał Sąd I instancji, iż nie mogły one stanowić wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie.

Uwzględniając jednakże przedstawioną sytuację rodzinną i majątkową skarżących zasadnie Sąd I instancji przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym uznając, że nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym względzie wybór przyznanego zakresu udzielonego prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata jest o tyle trafny, że uwzględnia okoliczności i charakter sprawy oraz możliwości skarżących. Sytuacja finansowa i rodzinna skarżących wynikająca z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach pozwala na stwierdzenie, że posiadają oni wystarczające środki pozwalające zabezpieczyć wydatki związane z postępowaniem sądowym, zwłaszcza że koszty sądowe w tej sprawie mogą wynieść maksymalnie 300 złotych, co zasadnie podkreślił Sąd I instancji.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.