Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1551/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił w całości wniosek A. K. o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że A. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. We wniosku skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną H.K. Ich miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości [...] zł oraz emerytura jego żony w wysokości [...] zł. Wnioskodawca nie dysponuje majątkiem nieruchomym. Posiada zasoby pieniężne na rachunku ROR w wysokości [...] zł. Żona posiada na rachunku ROR środki finansowe w wysokości [...] zł. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, iż jest nie znającym prawa emerytem liczącym [...] lat. Dochody z emerytury wydaje na życie i świadczenia.
Zarządzeniem referendarza sądowego wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia wniosku o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe. W odpowiedzi na wezwanie oświadczył, że na życie wydaje wraz z żoną średnio [...] zł miesięcznie, dołączając kopie następujących dokumentów: zestawienia operacji na rachunku bankowym A. K. za okres od 1 grudnia 2013 roku do 8 stycznia 2014 roku, zestawienia operacji na rachunku bankowym H. K. za okres od 1 grudnia 2013 roku do 8 stycznia 2014 roku, 22 odcinków płatności za gaz za lata 2010 – 2013 opiewających na kwoty od [...] zł do [...] zł, 25 odcinków płatności za energię elektryczną za lata 2011-2013 opiewających na kwoty od [...]zł do [...] zł oraz rozliczenia do faktury UPC za telewizję, internet i telefon za miesiąc listopad 2013 roku opiewającej na kwotę [...] zł.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014 r. oddalił wniosek.
Skarżący złożył w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając wniosek stwierdził, że skarżący nie wykazał ani, że nie jest w stanie ponieść wnioskowanych do zwolnienia pełnych kosztów postępowania, ani też że zasługuje na zwolnienie w zakresie częściowym. Skarżący uzyskuje bowiem stałe i pewne miesięczne dochody w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł (dane z miesiąca grudnia 2013 roku na podstawie wyciągu z rachunku bankowego). Stałymi dochodami dysponuje także małżonka skarżącego, H. K., pobierająca emeryturę w wysokości [...] zł (dane z miesiąca grudnia 2013 roku na podstawie wyciągu z rachunku bankowego). Łączne dochody małżonków wynoszą zatem [...] zł i faktycznie są o [...] zł wyższe od zadeklarowanych przez skarżącego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy ([...] zł).
Skarżący posiada zatem możliwości planowania wydatków celem zabezpieczenia i pokrycia kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Obniżenia standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów sądowych nie można utożsamiać z uszczerbkiem w niezbędnym utrzymaniu swojej rodziny. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto istotnym w sprawie jest fakt, że A. K. dysponuje oszczędnościami, których wysokość na dzień składania wniosku o prawo pomocy wynosiła [...]zł. Posiadane środki finansowe pozwolą zatem stronie pokryć koszty sądowe w sprawie i wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru.
Skarżący nie wykazał, także aby ponosił nadzwyczajne wydatki. Jego udokumentowane wydatki są typowe i nie odbiegają wysokością od średnich wydatków, co oznacza iż osiągane dochody przez skarżącego i jego żonę pozwalają na ich pokrycie, a także poczynienie oszczędności celem pokrycia kosztów w niniejszej sprawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.K..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać bowiem trzeba, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w stosunku do osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy sąd bierze pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy strony.
Przy czym stosowanie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obowiązana jest wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanej normy prawnej wynika, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
W rozpoznawanej sprawie przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna uzasadnia przyjęcie stanowiska, że jest on w stanie ponieść koszty postępowania, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis sądowy od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela rozważania Sądu pierwszej instancji, które w konkluzji prowadzą do wniosku, że posiadane dochody umożliwiają skarżącemu wygospodarowanie kwoty potrzebnej do prowadzenia zainicjowanej sprawy sądowadministracyjnej. Ze złożonego wniosku i nadesłanych dokumentów nie wynika bowiem, aby skarżący był osobą ubogą, o ograniczonych środkach do życia.
Wskazać w tym miejscu trzeba, że zarówno on jak i jego żona otrzymują świadczenie emerytalne w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Jest to niewątpliwie stałe i pewne źródło dochodu. Ponadto oszczędności małżonków zgromadzone na ROR opiewają na kwotę [...] zł. Przy czym, jak słusznie zauważył Sąd, skarżący nie wykazał, aby jego comiesięczne dochody były obciążane jakimiś nadzwyczajnymi wydatkami, co pozwala na przyjęcie, że przy uwzględnieniu przedstawionych wydatków skarżący jest w stanie poczynić oszczędności celem pokrycia kosztów postępowania.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.