Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej: P.p.s.a.), umorzył postępowanie sądowe wywołane wnioskiem Stowarzyszenia S. W. w W. w Ś. W. o przyznanie prawa pomocy.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2016 r. odrzucił skargę Stowarzyszenia S. W. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.
Pismem z dnia 6 października 2016 r. skarżący kolejny raz wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W formularzu podał, że nie posiada konta bankowego i nie ma żadnego majątku ani środków finansowych, a jako organizacja non profit źródło jego finansowania pochodzi ze składek, które nie są obowiązkowe.
Jak zauważył Sąd pierwszej instancji, zgodnie z art. 249a P.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Sąd wskazał na możliwość wydawania orzeczeń umarzających postępowanie w zakresie prawa pomocy w przypadku składania przez stronę postępowania kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji orzeczenia rozstrzygającego wcześniejszy wniosek złożony w tym samym zakresie i w nie zmienionej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Rozpoznanie kolejnego wniosku nie może bowiem polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarżące Stowarzyszenie w kolejnym wniosku o prawo pomocy ponownie powołało ogólnikową i nieudokumentowaną argumentację o braku m.in. zdolności do ponoszenia kosztów związanych z prowadzoną sprawą sądowoadministracyjną. Pomimo wezwania o uzupełnienie informacji związanych z sytuacją majątkową i finansową skierowaną do skarżącego w dniu 15 listopada 2016 r., Stowarzyszenie wskazało na dobrowolność składek członkowskich i wynikający z tego brak możliwości faktycznego opłacenia pełnomocnika z wyboru. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej. Porównanie poprzedniego oświadczenia majątkowego z aktualnie składanym wnioskiem ujawnia brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia przez skarżące Stowarzyszenie z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się jego sytuacji majątkowej.
W niniejszym postępowaniu Stowarzyszenie S. W. w W. w Ś. W. już dwukrotnie występowało z wnioskami o przyznanie prawa pomocy. W kwestii powyższych żądań wypowiadał się referendarz sądowy i Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd wyjaśnił, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest zatem podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, że spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej poprzedniego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy.
Na powyższe postanowienie Stowarzyszenie S. W. w W. w Ś. W. wniosło zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości, uchylenie postanowienia referendarza sądowego oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu zażalenia Stowarzyszenie podniosło, że Sąd nie zauważył, iż sytuacja Stowarzyszenia uległa pogorszeniu poprzez zmniejszenie ilości członków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 249a P.p.s.a. - na podstawie którego Sąd pierwszej instancji umorzył postępowanie w sprawie wniosku skarżącego Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy - jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.
W orzecznictwie sądów administracyjnych w ostatnim okresie wykształcił się pogląd, że powołany wyżej przepis może znaleźć swoje zastosowanie również w przypadku, gdy strona, której odmówiono wcześniej przyznania prawa pomocy, po raz kolejny ponawia wniosek w tym przedmiocie, nie różniący się znacząco w swej treści od poprzednich wniosków, w szczególności zaś, gdy nie nastąpiła istotna zmiana jej sytuacji materialnej (zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt I GZ 1/17; z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 10/17; z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 7/17; z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt I GZ 575/16; z dnia 12 października 2016 r., II OZ 1089/16 - publ.: http://orzeczenia.nsa. gov.pl).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy należało podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że brak było podstaw faktycznych do przyjęcia, iż przyczyną wystąpienia przez skarżące Stowarzyszenie z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy było pogorszenie się jego sytuacji materialnej. W istocie bowiem skarżące Stowarzyszenie nie podniosło takich argumentów, które mogłyby doprowadzić do uznania, że nastąpiła tego rodzaju zmiana okoliczności w zakresie możliwości poniesienia przez Stowarzyszenie kosztów postępowania, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanych w sprawie postanowień odmawiających przyznania mu prawa pomocy. Zmiany takiej nie mogło stanowić również podniesione w zażaleniu zmniejszenie się liczby członków Stowarzyszenia, skoro ono samo wcześniej wskazywało, że składki członkowskie są dobrowolne, a zatem nie mogą mieć większego wpływu na jego zdolność finansową.
Nie mogły odnieść także zamierzonego skutku zawarte w zażaleniu argumenty odnoszące się do właściwego określenia przedmiotu postępowania (skargi) jako pozostające poza zakresem postępowania wpadkowego w sprawie prawa pomocy, a zarazem przedmiotem rozpoznania przez Sąd.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.