Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 listopada 2008r., sygn. akt IV SA/Wa 1439/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji podniósł, że brak jest podstaw do przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy, bowiem wnioskodawca nie wykorzystał przewidzianych w prawie możliwości na zgromadzenie środków finansowych. Podzielając stanowisko zaprezentowane w postanowieniach NSA z dnia 1 kwietnia 2008r. (sygn. akt II OZ 271/08, II OZ 266/08), Sąd stwierdził, że Stowarzyszenie musi liczyć się z tym, że przystąpienie do aktywnej realizacji zamierzonych celów np. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wymaga od członków stowarzyszenia uwzględnienia obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczenia odpowiednich na ich pokrycie środków.
Na powyższe postanowienie skarżące Stowarzyszenie [...] złożyło zażalenie, podkreślając, że wszystkie działania Stowarzyszenia są podejmowane społecznie przez jego członków i nie posiada ono środków na pokrycie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd może przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym, jeżeli podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy.
Stwierdzić należy, że Sąd I instancji przeprowadził prawidłowe rozumowanie co do przesłanek udzielenia prawa pomocy skarżącemu Stowarzyszeniu, a w zażaleniu nie wykazano, iż rozstrzygnięcie w tej sprawie jest wadliwe.
Niewątpliwie bowiem Stowarzyszenie powinno zorganizować swoją działalność w taki sposób, aby nie przerzucać kosztów tej działalności na Skarb Państwa (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2008r., sygn. akt 1117/08). Jednym ze sposobów gromadzenia środków finansowych na realizację statutowej działalności organizacji jest prowadzenie działalności gospodarczej. Koszty działalności stowarzyszenia mogą być również pokrywane ze składek członkowskich, co zapewnia ich rozdzielenie na wiele osób.
Ponadto należy zauważyć, że w niniejszej sprawie koszty sądowe nie należą do wysokich. Obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł stanowi w praktyce jedyny koszt w postępowaniu przed sądem I instancji w rozpoznawanej sprawie, natomiast ewentualne postępowanie kasacyjne będzie się m.in. wiązać z opłatą od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partcypowania w kosztach postępowania osoba prawna, czy też inna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, obowiązana jest wykazać nie tylko to, że nie posiada niezbędnych środków, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Z akt sprawy nie wynika natomiast aby skarżące Stowarzyszenie poczyniło jakiekolwiek działania, aby zgromadzić środki finansowe na prowadzenie sprawy przed sądem.
To, że Stowarzyszenie jest organizacją non profit podobnie, jak wiele innych organizacji tego typu, nie oznacza, że jest zwolnione od zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również sprawy sądowe, wymagające co do zasady uiszczania opłat i czynienia wydatków. Brak zapewnienia w statucie stałego źródła dochodów, chociażby w oparciu o obowiązkowe składki członkowskie, nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006r., sygn. akt II OZ 317/06).
Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.