Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 671/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił R. D. wstrzymania wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z [...] grudnia 2013 r. nakazującej J. D. i R. D. rozbiórkę wybudowanego śmietnika na działce nr ew. [...] z obr. [...] przy ul. [...] w [...], usytuowanego przy granicy z nieruchomością przy ul. [...] w [...] z pozostawieniem ściany południowej usytuowanej pomiędzy wyżej wskazanymi nieruchomościami, stanowiącej ogrodzenie wewnętrzne pomiędzy tymi nieruchomościami oraz ściany frontowej od ul. [...], będącej ogrodzeniem wykonanym na zgłoszenie z 15 października 2003 r. Pismem z 15 grudnia 2014 r. Mazowiecki Inspektor Nadzoru Budowlanego przekazał do Sądu wniosek skarżącego R. D. z 24 października 2014 r. sprecyzowany pismem z 25 listopada 2014 r., w których wniósł o wstrzymanie wykonania obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] grudnia 2013 r. Wskazał, że wykonanie nałożonego obowiązku rozbiórki altanki śmietnikowej może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji. Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania decyzji odnosi się do decyzji organu II instancji. Skarżący wnioskiem o wstrzymanie objął wyłącznie decyzję organu I instancji, a wniosek ten nie dotyczył decyzji organu II instancji.
R. D. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył do organu I instancji wniosek o wstrzymanie wykonania obowiązku nałożonego przez ten organ decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., a w uzupełnieniu wniosku wskazał jako podstawę prawną art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Organ I instancji nie rozpoznał tego wniosku i przekazał go do organu odwoławczego, który również nie rozpoznał wniosku i przekazał go do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł, że Sąd I instancji rozpoznał wniosek, mimo wniesienia go do organu, pomijając że wniosek ten mógłby zostać rozpoznany przez Sąd I instancji wyłącznie wówczas, gdyby taki wniosek został do Sądu skierowany.
W piśmie procesowym z 4 marca 2015 r. (data prezentaty biura podawczego Sądu I instancji) uczestnicy postępowania I. U. i S. U. wnieśli o oddalenie zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie – organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolegi art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Powyższe przepisy wskazują, że bezpośrednim adresatem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest, w zależności od wskazanej podstawy prawnej (art. 61 § 2 albo art. 61 § 3 p.p.s.a.), odpowiednio organ administracji albo sąd administracyjny. W sytuacji, gdy w podstawie prawnej wniosku powołano art. 61 § 2 p.p.s.a. i organ nie odniósł się do wniosku, wniosek będzie mógł zostać rozpoznany przez sąd administracyjny po wezwaniu strony do uzupełnienia wniosku o wskazanie odpowiedniej podstawy prawnej z art. 61 § 3 p.p.s.a. W sytuacji, gdy w podstawie prawnej wniosku powołano art. 61 § 3 p.p.s.a. adresatem wniosku będzie sąd administracyjny (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 329).
Skarżący pismem z 24 października 2014 r. skierował do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] wniosek o wstrzymanie wykonania obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nakazującej rozbiórkę śmietnika. Organ I instancji w piśmie z 30 października 2014 r. wezwał skarżącego do sprecyzowania wniosku poprzez określenie w jakim trybie (z podaniem podstawy prawnej) żąda wstrzymania wykonania obowiązku nałożonego wyżej wskazaną decyzją. W piśmie precyzującym z 25 listopada 2014 r. skarżący wyjaśnił, że podstawą prawną jego wniosku jest art. 61 § 2 ust. 1 p.p.s.a., zatem przepis stanowiący podstawę rozstrzygnięcia wniosku o wstrzymanie przez organ. Jak wynika z akt sprawy, wniosek ten nie został rozpoznany przez organ I instancji, który przekazał go do Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, ten następnie przekazał go do Sądu I instancji przy piśmie z 15 grudnia 2014 r. (k. 54). Organ nie odniósł się do wniosku i przekazał go do sądu administracyjnego, ale sąd mógłby go rozpoznać dopiero po uprzednim wezwaniu skarżącego do wskazania jednoznacznie podstawy prawnej wniosku z art. 61 § 3 p.p.s.a. Rozpoznanie wniosku przez Sąd I instancji, bez wyjaśnienia powyższej kwestii, a co za tym idzie okoliczności, kto jest adresatem wniosku, było przedwczesne. Sąd I instancji dowolnie przyjął, że podstawą prawną wniosku jest art. 61 § 3 p.p.s.a. i w ten sposób dopuścił się jego naruszenia.
Ponadto, trzeba zaakcentować, że wraz z zażaleniem skarżący złożył, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., ponowny wniosek o wstrzymanie, tym razem skierowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który dotychczas nie został przez ten Sąd rozpoznany.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, wobec zasadności zarzutów podniesionych w zażaleniu, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji postanowienia.