Postanowienie NSA z 11 kwietnia 2018 r., II OZ 280/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji E. z siedzibą w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1256/17 odrzucające skargę Fundacji E. z siedzibą w S. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 23 marca 2017 r. znak DOP-ks.510.31.2012.at.12 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania

Sprawa

w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1256/17, w punkcie pierwszym odrzucił skargę Fundacji E. z siedzibą w S. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 23 marca 2017 r., znak DOP-ks.510.31.2012.at.12, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia, w punkcie drugim postanowił zwrócić stronie skarżącej ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

WSA stwierdził, że zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, w szczególności powinna zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Jak stanowi art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Oznacza to, że skarga powinna być podpisana przez osoby upoważnione do reprezentowania osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających takiej osobowości, z wykazaniem podstaw swojego działania. Dokument wykazujący umocowanie do działania za poszczególne podmioty powinien być złożony już przy pierwszej dokonywanej w sprawie czynności, a zatem przy wniesieniu skargi (art. 29 p.p.s.a.). Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony jest brakiem formalnym skargi, zaś niewykonanie w terminie nałożonego przez Sąd obowiązku przedstawienia stosownego dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Sąd wskazał, że skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Fundacja E. z siedzibą w S. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 18 maja 2017 r., wezwano stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, przez nadesłanie dokumentu określającego sposób reprezentacji strony skarżącej, tj. odpisu z KRS. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy wynika, że wezwanie doręczono skarżącej w dniu 30 maja 2017 r. Ostatni dzień terminu do usunięcia braków formalnych skargi przypadł zatem na dzień 6 czerwca 2017 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął jednak bezskutecznie, co skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a oraz orzeczeniem na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Zażalenie na to postanowienie złożyła Fundacja E. z siedzibą w S. Strona skarżąca podniosła, że nie otrzymała wezwania do dostarczenia KRS, a otrzymała jedynie odpowiedź na skargę, na którą udzieliła odpowiedzi.

Ponadto w zażaleniu zarzucono, że winę za niekompletność skargi ponosi organ administracji publicznej, który nie przekazał do Sądu wszystkich dokumentów, takich jak KRS, a nie Fundacja. Skarga została bezpośrednio wniesiona do organu i nie zawierała żadnych braków, o czym świadczą akta administracyjne, w których przed wniesieniem skargi, znajdował się odpis z KRS, co strona skarżąca sprawdziła, zaś reprezentacja Fundacji nie zmieniła się od lat.

Ponadto zarzucono, że KRS jest publicznie dostępny i dane można sprawdzić w Internecie, bez papierowych wydruków.

W zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie biegu skardze.

Jako załącznik do zażalenia dołączono wydruk z KRS.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do treści art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Osoby te mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.). Brak w tym zakresie jest brakiem formalnym, który podlega uzupełnieniu. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy sąd administracyjny odrzuca skargę w sytuacji, gdy strona nie usunęła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

W powołanym art. 29 p.p.s.a. obowiązek osoby występującej w imieniu osoby prawnej (jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową) określony jest precyzyjnie jako wykazanie umocowania przy pomocy dokumentu, co w sytuacji wniesienia skargi należy rozumieć jako złożenie do akt sprawy sądowoadministracyjnej dokumentu, z którego wynika umocowanie do jej podpisania. Obowiązek określony w art. 29 p.p.s.a. stanowi zatem czynność procesową osoby występującej w imieniu strony postępowania sądowoadministracyjnego, którego realizacja uzależniona jest od aktywności procesowej tego podmiotu.

Zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a., ustawodawca zobligował przewodniczącego wydziału do wezwania strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma, jeśli nie może ono otrzymać biegu wskutek niezachowania warunków formalnych.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 18 maja 2017 r. stronę skarżącą wezwano do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma pod rygorem jej odrzucenia przez nadesłanie dokumentu, z którego wynika sposób reprezentacji strony skarżącej (odpis KRS).

Należy stwierdzić, że wezwanie to było jasne, precyzyjnie określono również skutek jego niewykonania.

Jak wynika z potwierdzenia odbioru (k.

16. strona skarżąca w dniu 30 maja 2017 r. otrzymała: wezwanie do uiszczenia wpisu, wezwanie do wykazania prawa do reprezentacji, odpis odpowiedzi na skargę i pouczenie, co poświadczyła własnoręcznym podpisem Prezes Zarządu Fundacji B. J. Strona skarżąca uiściła wpis od skargi, a także nadesłała pismo z dnia 11 czerwca 2017 r. odnoszące się do odpowiedzi na skargę udzielonej przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Nie nadesłano dokumentu, z którego wynikałby sposób reprezentacji strony skarżącej (odpis KRS).

Niewiarygodne jest twierdzenie strony wnoszącej zażalenie, że nie otrzymała ona wezwania do dostarczenia odpisu z KRS. Za tym, że przesyłka sądowa odebrana osobiście dnia 30 maja 2017 r. przez Prezesa Zarządu Fundacji B. J. zawierała wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która podpisała skargę do reprezentacji strony skarżącej (odpis KRS), przemawia zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, na którym to potwierdzeniu jako rodzaj przesyłki wymieniono wezwanie do wykazania prawa do reprezentacji, a także zarządzenie Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 18 maja 2017 r. z adnotacją sekretarza sądowego o jego wykonaniu. Powyższe wezwanie, prawidłowo wysłane jedną przesyłką sporządzoną dnia 22 maja 2017 r., doręczono stronie skarżącej dnia 30 maja 2017 r., odbiór pokwitowała uprawniona do odbioru przesyłki Prezes Zarządu Fundacji B. J. W orzecznictwie nie jest sporna dopuszczalność przesyłania w jednej przesyłce listowej kilku pism sądowych, pod warunkiem, że w momencie odbioru są one traktowane indywidualnie (por. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 619/10). Dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się, aby okoliczność ta wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru - powinno to nastąpić poprzez wymienienie na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki", pism stanowiących zawartość przesyłki. Wszystkie te wymagania zostały zachowane przy doręczeniu w dniu 30 maja 2017 r. stronie skarżącej przesyłki zawierającej wezwanie do usunięcia braków skargi. Wynika to ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru tej przesyłki (k. 16).

Jak stanowi § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1222 ze zm., dalej rozporządzenie), znajdujący zastosowanie w sprawie na mocy art. 65 § 2 p.p.s.a., odbierający przesyłkę potwierdza jej odbiór na formularzu potwierdzenia odbioru przez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko. Należy uznać, że potwierdzenie podpisem odbioru przesyłki oznacza nie tylko potwierdzenie, iż przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie na formularzu wskazanej, ale także, że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została wskazana na formularzu potwierdzenia odbioru (por. postanowienia NSA z dnia: 31 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1929/09, 21 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 619/10).

Podkreślenia wymaga, że wypełniony prawidłowo, na formularzu stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia pocztowy dowód doręczenia pisma sądowego, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 K.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych w nim pism (por. postanowienie SN z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt III CZ 51/98, OSNC 1998). W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Adresat przesyłki, który twierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić zgodnie z wymaganiami art. 252 K.p.c. Z takim dowodem w tej sprawie nie mamy do czynienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie budzi wątpliwości, że rzeczą odbierającej przesyłkę było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz niezwłoczne zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi albo Sądowi.

W związku z powyższym, Sąd stwierdza, że strona skarżąca nie podważyła skutecznie wiarygodności dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, potwierdzającego doręczenie jej wezwania dnia 30 maja 2017 r.

Ponadto, przyjęcie dopuszczalności kwestionowania po odbiorze przesyłki jej zawartości przeczyłoby sensowi potwierdzania odbioru przesyłki, w każdym przypadku odbiorca przesyłki mógłby bowiem podnosić, że otrzymał inne pismo niż wysłane lub też że nie otrzymał żadnego (odebrał pustą kopertę) (por. postanowienia NSA z dnia: 15 grudnia 2015 r., sygn. akt II OZ 1284/15, 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II OZ 63/16).

Odnosząc się do zarzutu zażalenia dotyczącego internetowej dostępności odpisu KRS, należy wskazać, że na podstawie unormowań zawartych w art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a., to na osobie dokonującej czynności w postępowaniu w imieniu osoby prawnej spoczywa obowiązek wykazania swego umocowania. Wbrew twierdzeniom strony wnoszącej zażalenie, elektroniczny dostęp do KRS nie ogranicza w/w obowiązku proceduralnego, ani nie przerzuca konieczności wykazywania umocowania na sąd. Nie można wywodzić, że na sądzie ciąży obowiązek poszukiwania potrzebnych informacji we własnym zakresie i uzupełniania akt sprawy o dokumenty, które ma obowiązek przedstawić strona skarżąca w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wszczynanym na skutek aktywności tej strony, wyrażonej w formie skargi. Wobec tego, należy uznać, że elektroniczny dostęp do KRS nie zwalnia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych, a ciężar czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie, nie zostaje przerzucony na przewodniczącego (na etapie kontroli warunków formalnych skargi) bądź na sąd (na etapie oceny czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia przewodniczącego). Zwolnienie strony z dokonania czynności, a zwłaszcza z uzupełnienia braku formalnego polegającego na niedołączeniu odpisu KRS-u i obciążenie tą czynnością sądu musiałoby mieć oparcie ustawowe, a takiego w aktualnym stanie prawnym brak.

Odnosząc się do zarzutu, że winę za niekompletność skargi ponosi organ administracji publicznej, który nie przekazał do Sądu wszystkich dokumentów, takich jak odpis KRS, należy stwierdzić, iż w skardze strona skarżąca nie wymieniła żadnych załączników, natomiast w aktach administracyjnych nadesłanych przez organ administracji publicznej znajduje się wydruk z KRS obrazujący stan na dzień 11 stycznia 2017 r. Jednakże zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność, że wydruk KRS znajduje się w aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi wraz ze skargą nie wyczerpuje dyspozycji art. 29 p.p.s.a. i nie zwalnia strony skarżącej z obowiązku doręczenia, na wezwanie Sądu, stosownego dokumentu, z którego wynikałby sposób jej reprezentacji. Dla oceny prawidłowości wniesienia skargi konieczne jest bowiem ustalenie aktualnego na dzień podpisania skargi składu osobowego organu zarządzającego i sposobu jego reprezentacji. Dopiero wszystkie te dane pozwalają na ocenę prawidłowości wniesionej skargi.

W związku z tym prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że strona skarżąca nie usunęła braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, co spowodowało jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a.