Postanowienie NSA z 15 kwietnia 2015 r., II OZ 282/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 15 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Gd 630/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi G. L. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Jacek Chlebny przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 13 lutego 2015 r. sygn. II SA/Gd 630/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił G. L. przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżący zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, dołączył druk oświadczenia PPF, w którym wskazał, że jego sytuacja finansowa jest trudna, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma pracy ani żadnych oszczędności, posiada działkę rolną o pow. 1127 m 2, nie wykazał osiąganych dochodów. Referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 13 października 2014 r. zobowiązał skarżącego do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie zostało doręczone w dniu 3 listopada 2014 r., ale skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie ani nie nadesłał żądanych dokumentów. Z tych względów referendarz sądowy postanowieniem z dnia 3 grudnia 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym wskazał, że jego sytuacja materialna nie uległa zmianie, oraz że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych. W wyniku ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji stwierdził, że zadaniem wnioskodawcy jest wykazanie spełniania przez niego ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy poprzez udokumentowanie zarówno ponoszonych kosztów utrzymania własnego i rodziny, jak również wysokości oraz źródeł uzyskiwanych dochodów. Pomimo wezwania skarżący nie przedstawił żądanych dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego. Sąd I instancji odwołał się do okoliczności, że skarżący w sprawie prowadzonej przez ten sam Sąd o sygn. akt II SA/Gd 337/14 również wniósł o przyznanie prawa pomocy i wskazywał, że jest osobą niepracującą, utrzymującą się dzięki pomocy dziadków, z którymi mieszka, dlatego nie ponosi kosztów mieszkania, otrzymuje od nich wyżywienie i spanie, czasami 10 zł miesięcznie.

G. L. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia. Skarżący podniósł, że zwolnienie go choćby z części opłaty byłoby dla niego dużą ulgą i pomimo argumentów Sąd I instancji nie wziął pod uwagę jego sytuacji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Należy wskazać, że niedopełnienie przez wnioskodawcę obowiązku przedstawienia na podstawie art. 255 p.p.s.a. dodatkowych wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji majątkowej, gdy ta w oparciu o przedłożone dotychczas informacje jest uznawana za niepełną bądź budzącą wątpliwości (niewiarygodną), uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ocena ta znajduje uzasadnienie w stwierdzeniu, że orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie postępowania prawa pomocy nie może zostać oparte na ustaleniach faktycznych o charakterze fragmentarycznym lub hipotetycznym. Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem. Jak wynika z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy zależne jest od wykazania przez wnioskodawcę, że spełnia on ustawowe przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

Na gruncie niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości stanowisko Sądu I instancji, który przyjął, że skarżący pomimo wezwania nie przedłożył dokumentów, na podstawie których możliwe byłoby ustalenie sytuacji majątkowej skarżącego i zweryfikowanie twierdzeń, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Skarżący nie przedstawił wyciągów posiadanych przez siebie rachunków bankowych, nie złożył oświadczenia o wysokości uzyskiwanych dochodów własnych oraz członków rodziny, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, ani oświadczenia o korzystaniu z pomocy społecznej, wobec twierdzeń, że jest osobą bezrobotną – nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego by ta okoliczność wynikała. Skarżący mógł przedstawić żądane informacje przy sprzeciwie, czy też rozpoznawanym zażaleniu, ale nie uczynił tego. Ponadto, należy zwrócić uwagę na okoliczność, że w sprawie zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku o sygn. akt II SA/Gd 337/14 postanowieniem z dnia 10 września 2014 r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy z uwagi na nieprzedstawienie wszystkich żądanych informacji koniecznych dla oceny jego sytuacji majątkowej, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r. w sprawie o sygn. akt II OZ 32/15 oddalił zażalenie na ww. postanowienie Sądu I instancji. Z powyższych względów, skoro skarżący nie zadośćuczynił wezwaniu, winien był liczyć się z odmową przyznania prawa pomocy.

Należy podkreślić, że na podstawie szczątkowych informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest możliwa ocena, czy skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie II SA/Gd 630/14, zwłaszcza że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem byłby wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. Pozostawanie przez osobę składającą wniosek o przyznanie prawa pomocy w stanie ubóstwa nie jest uzależnione od subiektywnego nastawienia wnioskodawcy do swojej sytuacji majątkowej, ale od przyjętej przez Sąd oceny tejże sytuacji, która rozważana być musi w oparciu o zobiektywizowane kryteria. W rozstrzyganym przypadku Sąd I instancji trafnie stwierdził, że niewskazanie przez skarżącego żądanych informacji czyni sytuację majątkową strony niewyjaśnioną. W tych warunkach zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy należało uznać za odpowiadające prawu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji postanowienia.