Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 759/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił [...] Towarzystwu Przyrodniczemu z siedzibą w Z. dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi M. B., A. C., H. S. i K. R. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania.
Sąd wskazał, że Kierownik Delegatury w Z. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w L. decyzją z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] udzielił pozwolenia na usunięcie z terenu działek nr [...] i nr [...] położnych w Z. przy ul. [...] (tzw. [...]), stanowiących własność Miasta Z., dwóch drzew: lipy drobnolistnej o obwodzie pnia 140 cm oraz kasztanowca zwyczajnego o obwodzie pnia 163 cm.
Mieszkańcy kamienicy sąsiadującej z [...]: E. R., K. R., A. C., R. S., H. S., M. D., T. J., B. K., S. P., M. B. wnieśli odwołanie od tej decyzji.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. stwierdził niedopuszczalność w/w odwołania.
W dniu 23 marca 2012 r. M. B., H. S., A. C. i K. R. zaskarżyli postanowienie Ministra z dnia [...] lutego 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W dniu 24 sierpnia 2012 r. [...] Towarzystwo Przyrodnicze złożyło wniosek o dopuszczenie go do udziału w charakterze uczestnika postępowania w tym postępowaniu.
W uzasadnieniu wniosku Towarzystwo wskazało, że w dniu 25 sierpnia 2012 r. złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2012 r. stwierdzające niedopuszczalność wniesionego przez Towarzystwo odwołania od decyzji L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2011 r. zezwalającej Prezydentowi Miasta Z. na usuniecie z terenu [...] w Z. drzew: lipy drobnolistnej i kasztanowca zwyczajnego. Uzasadniając wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie ze skargi mieszkańców kamienicy sąsiadującej z [...], Towarzystwo powołało się na art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie i udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199, poz. 1227 ze zm.).
Na rozprawie w dniu 8 stycznia 2013 r. skarżący M. B. działający w imieniu własnym oraz pozostałych skarżących przyłączył się do wniosku o dopuszczenie Towarzystwa do udziału w postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek Stowarzyszenia "[...] Towarzystwo Przyrodnicze" z siedzibą w Z. nie mógł zostać uwzględniony.
Kwestia dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym organizacji społecznej została uregulowana w art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) dalej jako p.p.s.a., zgodnie z którym organizacja społeczna może zgłosić swój udział w postępowaniu sądowym, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. W myśl tego artykułu w zakresie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowym nie ma znaczenia to, czy wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Ustawodawca w art. 33 § 2 p.p.s.a., jako przesłankę tego udziału sformułował wyłącznie warunek, aby sprawa dotyczyła zakresu statutowej działalności takiej organizacji, a udział w postępowaniu służył kontroli społecznej nad postępowaniem. Powinność działania w interesie publicznym (zbiorowym) organizacji społecznej wynika już z samej istoty tej organizacji.
Wniosek Towarzystwa o dopuszczenie do udziału postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczy sprawy zakończonej rozstrzygnięciem o charakterze procesowym - postanowieniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2012 r. którym stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez E. R., K. R., A. C., R. S., H. S., M. D., T. J., B. K., S. P. oraz M. B. od decyzji Kierownika Delegatury w Z. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w L. z dnia [...] października 2011 r. Organ oceniał w tym postępowaniu jedynie dopuszczalność odwołania wskazanych osób i swoje rozstrzygnięcie tej tylko kwestii zawarł w zaskarżonym postanowieniu. Postanowienie z [...] lutego 2012 r. nie zawiera merytorycznej oceny zasadności pozwolenia na usunięcie z terenu działek geodezyjnych nr [...] i nr [...] położonych w Z. przy ul. [...] (tzw. [...]), drzewa gatunku lipa drobnolistna o obwodzie pnia 140 cm i drzewa gatunku kasztanowiec zwyczajny o obwodzie pnia 163 cm.
[...] Towarzystwo Przyrodnicze nie może zatem skutecznie wnosić o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi K. R., A. C., H. S., i M. B. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2012 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, albowiem nie może wykazać celów statutowych, co jest przesłanką niezbędną do pozytywnego załatwienia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika. Zaskarżone postanowienie ma charakter stricte procesowy, dotyczy praw i obowiązków (sytuacji procesowej) wskazanych w nim osób.
Badanie legalności postanowienia rozstrzygającego o prawach i obowiązkach określonych osób, a zatem o ich interesie prawnym, nie może być rozstrzygane w kategoriach interesu społecznego Stowarzyszenia. Głównym celem statutowym [...] Towarzystwa Przyrodniczego jest ochrona dziedzictwa przyrodniczego (§7 Statutu Towarzystwa) i tylko w tym zakresie możliwe jest uczestnictwo Towarzystwa w postępowaniach sądowych. Reasumując, kwestia oceny interesu prawnego poszczególnych osób nie jest sprawą w której udział Towarzystwa uzasadniony byłby jego celami statutowymi.
Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie może znaleźć zastosowania wskazany przez Towarzystwo art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie i udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199, poz. 1227 ze zm.). Podstawą rozpoznania wniosku o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w toczącym się już postępowaniu sądowym jest bowiem art. 33 § 2 p.p.s.a.
Przepis art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie i udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, powołany przez Towarzystwo we wniosku o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu sądowym, dotyczy zasad uczestnictwa organizacji ekologicznych w postępowaniach administracyjnych wymagających udziału społeczeństwa i zasad wnoszenia przez te organizacje skargi do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w takim postępowaniu. Zgodnie z tym przepisem organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestnictwa w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji (...), a także skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa - również, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Przepis ten nie jest natomiast podstawą do dopuszczenia organizacji do udziału w toczącym się już postępowaniu sądowym i administracyjnym.
Z powyższych względów, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w postanowieniu.
Na powyższe postanowienie [...] Towarzystwo Przyrodnicze z siedzibą w Z. wniosło zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 tej ustawy, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności, nawet odnośnie organizacji społecznych, które nie posiadają osobowości prawnej.
Wydanie postanowienia o dopuszczeniu bądź odmowie dopuszczenia danej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu uzależnione jest zatem od tego, czy sprawa, w której organizacja społeczna chce uczestniczyć, dotyczy jej statutowej działalności. Rozpoznanie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. wymaga ponadto wyjaśnienia, czy organizacja ta w postępowaniu realizuje tylko indywidualne interesy osób należących do niej, czy też te działania mają lub mogą mieć znaczenie dla interesu ogólnospołecznego.
Ponadto z art. 33 § 2 p.p.s.a. nie wynika zasada obligatoryjnego udziału każdej organizacji społecznej, występującej w sprawach innych osób, a dotyczących działalności statutowej tej organizacji, lecz Sąd powinien badać dopuszczalność udziału wnioskującej organizacji w konkretnym postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu słusznie przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające dopuszczenie [...] Towarzystwa Przyrodniczego do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika.
Należy zwrócić uwagę, że przedmiotem skargi M. B., A. C., H. S. i K. R. jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2012 r., którym organ stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez E. R., K. R., A. C., R. S., H. S., M. D., T. J., B. K., S. P. oraz M. B. od decyzji Kierownika Delegatury w Z. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w L. z dnia [...] października 2011 r. Ocenie Sądu pod względem zgodności z prawem podlegać zatem będzie to postanowienie, a nie decyzja Kierownika Delegatury w Z. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w L. z dnia [...] października 2011 r., do której nawiązuje Stowarzyszenie. W odniesieniu również do tego postanowienia i wywołanych nim skutków prawnych należało dokonać oceny przesłanek określonych w art. 33 § 2 p.p.s.a. W zaskarżonym postanowieniu organ oceniał jedynie dopuszczalność odwołania wskazanych wyżej osób, nie rozstrzygał merytorycznie kwestii pozwolenia na usunięcie z terenu działek geodezyjnych nr [...] i nr [...] położonych w Z. przy ul. [...] (tzw. [...]) drzewa gatunku lipa drobnolistna o obwodzie pnia 140 cm i drzewa gatunku kasztanowiec zwyczajny o obwodzie pnia 163 cm.
[...] Towarzystwo Przyrodnicze nie może zatem skutecznie wnosić o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym, w którym ocenie podlegać będzie legalność decyzji stwierdzającej niedopuszczalność odwołania, albowiem – jak słusznie wskazał Sąd I instancji - kwestia oceny interesu prawnego poszczególnych osób nie jest sprawą w której udział Towarzystwa uzasadniony byłby jego celami statutowymi.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.