Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2020 r. IV SA/Po 1809/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę D.W. i K.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 8 lipca 2020 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b i art. 47 § 1 oraz art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.).
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że mimo prawidłowego wezwania skarżący nie uzupełnili w wymaganym terminie 7 dni braków formalnych skargi w postaci numerów PESEL skarżących i 9 odpisów skargi oraz braków fiskalnych w postaci wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Sąd wskazał przy tym, że wezwania do uzupełnienia braków skargi zostały skarżącym doręczone prawidłowo w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem 4 grudnia 2020 r. Termin do uzupełnienia braków upłynął z dniem 11 grudnia 2020 r. bezskutecznie. Dlatego skarga została odrzucona.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, zaskarżając je w całości i domagając się uwzględnienia zażalenia i uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
1/ art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 67 § 1 p.p.s.a., art. 69 p.p.s.a., art. 72 p.p.s.a. i art. 73 § 1-4 tej ustawy poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona skarżąca nie uchybiła terminowi do uzupełnienia braków skargi oraz do uiszczenia wpisu – nie doręczono jej bowiem skutecznie (w prawidłowy sposób) wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi;
2/ art. 65 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 6, § 7, § 8 i § 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym z dnia 6 maja 2020 r. poprzez ich niezastosowanie i niezweryfikowanie poprawności działań doręczyciela pocztowego, podczas gdy te powinny budzić wątpliwości;
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że nie sposób przyjąć, by doszło do skutecznego doręczenia im wezwania do uzupełnienia braków skargi. Zdaniem skarżących nie wykazano i nie udowodniono, że niemożliwe było doręczenie im wezwań osobiście, w miejscach wskazanych w art. 69 p.p.s.a., a nadto nie wykazano i nie udowodniono, że doręczający nie zastał adresata lub jego domowników w mieszkaniu i nie mógł doręczyć wezwań. Zdaniem skarżących doręczyciel w ogóle nie podjął takiej próby. W dniach 20 i 30 listopada 2020 r. najprawdopodobniej któryś ze skarżących lub domowników przebywał w miejscu zamieszkania i mógł odebrać przesyłki. W konsekwencji nie można było skutecznie doręczyć wezwań w trybie art. 73 p.p.s.a. Nadto wskazano, że w okolicznościach sprawy nie wydaje się, by wymogi z art. 73 p.p.s.a. zostały spełnione. Podnieśli także, że nie otrzymali żadnego z "awiz".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nakazuje sądowi odrzucenie skargi, gdy strona nie uzupełniła braków formalnych skargi. Nie ulega wątpliwości, że brakiem formalnym skargi są jej odpisy (art. 47 § 1 p.p.s.a.) oraz numer PESEL strony, w sytuacji gdy jest to pierwsze pismo złożone w sprawie (art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a). Również i z treści art. 220 § 3 p.p.s.a wynika obowiązek sądu do odrzucenia skargi, od której mimo wezwania, nie został uiszczony wpis.
W sprawie nie ma sporu co do tego, że wniesiona skarga obarczona była brakami formalnymi w postaci odpisów skargi i numerów PESEL skarżących oraz brakiem fiskalnym w postaci wpisu od skargi w wysokości 500 zł oraz iż braki te nie zostały przez skarżących uzupełnione w terminie. Spór natomiast sprowadza się do tego, czy wezwania do uzupełnienia braków skargi zostały im skutecznie doręczone.
Jak wynika z akt sprawy przedmiotowe wezwania zostały doręczone skarżącym w trybie art. 73 p.p.s.a. Doręczenie zastępcze uregulowane w art. 73 p.p.s.a. może być zastosowane, jeśli doręczenie opisane w art. 65–69 p.p.s.a. nie będzie możliwe.
Przepis art. 67 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście. Wedle art. 69 p.p.s.a. doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie. Jest to zatem doręczenie właściwe - następuje bezpośrednio adresatowi. Art. 72 p.p.s.a. wskazuje natomiast, że jeżeli nie zastanie się adresata w mieszkaniu, można doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Z regulacji zawartej w art. 72 p.p.s.a. wynika zatem, że istnieje domniemanie, iż domownik adresata podpisując się na potwierdzeniu odbioru - doręczy pismo adresatowi, czyli pismo i tak dotrze do rąk adresata. W sytuacji zaś gdy nie ma możności doręczenia pism osobom fizycznym w trybie ww. przepisów, ustawodawca wprowadził instytucję doręczenia zastępczego w art. 73 p.p.s.a. Wynika z niego, że jeśli nie uda się doręczyć adresatowi pisma w sposób opisany w art. 65-69 p.p.s.a., to pismo można złożyć na okres 14 dni w placówce pocztowej i przy zachowaniu określonych procedur po upływie tych 14 dni zaistnieje skutek w postaci doręczenia pisma.
Ustawodawca nakazał zatem, by najpierw szukać samego adresata w miejscu zamieszkania, jeśli adresata nie będzie - można poprosić o pomoc dorosłego domownika, który zobowiąże się oddać adresatowi przesyłkę, a dopiero jeśli nie będzie to możliwe należy pozostawić przesyłkę w placówce pocztowej i czekać, aż adresat sam się po nią zgłosi. Jeżeli nie będzie możliwe oddanie przesyłki domownikom adresata oraz adresat nie zgłosi się sam w określonym czasie, to pozostawia się pismo w aktach ze skutkiem doręczenia. W tej sytuacji zatem nawet jeśli adresat nie otrzyma przesyłki i nie zapozna się z treścią pisma - istnieje domniemanie, że zna jego treść. Z tego domniemania płyną określone skutki dla adresata pisma, np. zaczynają biec terminy na dokonanie określonych czynności, chociaż adresat może nawet o tym nie wiedzieć.
Aby możliwe było zastosowanie domniemania doręczenia z art. 73 p.p.s.a. muszą zostać spełnione określone warunki. Po pierwsze: konieczne jest przechowanie pisma przez 14 dni w placówce pocztowej, po drugie: wymagane jest zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, po trzecie: konieczne jest pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Kolejne zawiadomienia muszą być prawidłowo wypełnione, tak by adresat mógł mieć hipotetyczną możliwość odebrania przesyłki w terminie. Po czwarte: do doręczenia zastępczego z art. 73 p.p.s.a. może dojść dopiero po tym, gdy doręczenie przewidziane w art. 65-69 p.p.s.a. nie będzie możliwe (por. postanowienie NSA z 1.08.2014 r. II FZ 546/14).
Ze znajdujących się w aktach sprawy kopert, w których przesłano wezwania oraz dołączonych do nich zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że przesyłek nie doręczono w sposób określony w pkt 1 (a więc m.in. adresatowi czy dorosłemu domownikowi), dlatego przesyłki pozostawiono w placówce pocztowej N., o czym w dniu 20 listopada 2020 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Przesyłki zostały ponownie awizowane w dniu 30 listopada 2020r., co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem i odciskiem datownika. Zwrot do nadawcy (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) nastąpił 8 grudnia 2020 r. z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie".
W sprawie nastąpiło zatem przyjęcie domniemania doręczenia na podstawie dowodu doręczenia. W orzecznictwie wskazuje się, że zmierzanie do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnego twierdzenia, godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienie NSA z 19.04.2021 r. III OZ 275/21).
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że skarżący nie obalili domniemania doręczenia przesyłek w trybie art. 73 p.p.s.a. Nie wykazali bowiem, że w dniach podjęcia próby doręczenia przesyłek oni sami bądź domownicy przebywali w miejscu zamieszkania, a doręczyciel nie podjął próby doręczenia im przesyłek w sposób bezpośredni lub zastępczy, czym uchybił ww. przepisom. Nie uprawdopodobnili także, że doręczyciel nie pozostawił zawiadomień w oddawczej skrzynce o pozostawieniu przesyłek we właściwej placówce pocztowej.
Brak obalenia fikcji doręczenia powoduje przyjęcie, że skutek doręczenia przesyłek nastąpił. Skoro skarżący nie uzupełnili braków formalnych i fiskalnych skargi w terminie, to zasadnie Sąd pierwszej instancji skargę odrzucił.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.