Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2880/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu E. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r., w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
Sąd pierwszej instancji, odmawiając przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy we wskazanym zakresie, wskazał, że stowarzyszenia zwykłe zobligowane są do zapewnienia środków na prowadzenie działalności określonej w regulaminie. Określając cele i formy działania stowarzyszenia, jego założyciele, a następnie członkowie powinni zatem przewidywać środki, z jakich będzie finansowana działalność regulaminowa. W ocenie Sądu, jest oczywiste, że stowarzyszenie może prowadzić działalność jedynie w takim zakresie, w jakim jest to możliwe w ramach posiadanych środków. Samo ograniczenie w zakresie wysokości składek, czy też forma organizacyjna, w ocenie Sąd, nie świadczą, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do przyznania prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie E. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z przytoczonego powyżej przepisu wynika, że ubiegającego się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, w tym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że sytuacja materialna skarżącego Stowarzyszenia nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Z przedstawionej przez skarżące Stowarzyszenie sytuacji finansowej nie można bowiem przyjąć, że nie jest ono w stanie ponieść kosztów sądowych. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji zbadał sytuację materialną strony i poddał ją wszechstronnej analizie również z punktu widzenia działalności organizacyjnej Stowarzyszenia wynikającej z regulaminu strony wnioskującej.
Po pierwsze, z treści art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) wynika, że skarżące Stowarzyszenie jako stowarzyszenie zwykłe może uzyskiwać środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Wynika z tego, że stowarzyszenie zwykłe winno zapewnić środki na prowadzenie swojej działalności poprzez utrzymanie wysokości składek członkowskich na odpowiednim poziomie. Co prawda we wniosku skarżące Stowarzyszenie wskazało na ograniczone zasoby finansowe członków, jednak tego stwierdzenia nie poparło żadnymi konkretami.
Dodatkowo wskazania wymaga, że w zażaleniu skarżące Stowarzyszenie wskazało, że zwiększyła się liczba jego członków, co niewątpliwie wiąże się z pozyskaniem dodatkowych środków finansowych od nowych członków. Po drugie, w związku z celami statutowymi skarżące Stowarzyszenie winno liczyć się z konsekwencjami podejmowanych działań. Za nieuprawnione należy uznać stanowisko strony skarżącej, zgodnie z którym członkowie Stowarzyszenia nie mogą w nieskończoność zwiększać wydatków na jego działalność. Jeżeli, jak twierdzi skarżące Stowarzyszenie, jego działalność ekologiczna stała się "rozległa", to nie ulega żadnych wątpliwość, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że w takiej sytuacji skarżące Stowarzyszenie winno przewidzieć tego skutki tak aby zapewnić odpowiednie środki finansowe na prowadzenie swojej "rozległej" działalności. Nie ma tu znaczenia duża ilość spraw prowadzonych przez Stowarzyszenie, ponieważ mając na względzie obowiązujące przepisy prawa oraz zakres działalności statutowej Stowarzyszenia winno ono wygospodarować środki finansowe celem pokrycia kosztów sądowych.
A zatem sam charakter działalności Stowarzyszenia nie może uzasadniać przyznanie prawa pomocy, tym bardziej, że z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika w sposób jednoznaczny, aby skarżące Stowarzyszenie nie było w stanie ponieść kosztów postępowania.
Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób prawnych, a także innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej – gdy wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stowarzyszenie ubiegające się o taką pomoc winno najpierw poczynić kroki celem skutecznego uzyskania odpowiednich środków finansowych od jego członków.
Z taką sytuacją z całą pewnością nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ponieważ skarżące Stowarzyszenie takich działań nie poczyniło, twierdząc, że nawet dopuszczalna prawem forma uzyskiwania środków finansowych (ze składek członkowskich) nie może być realizowana przez członków w nieskończoność. Takie stanowisko strony skarżącej nie świadczy o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, tym bardziej, że w oparciu o informacje zawarte we wniosku trudno też uznać, że wszyscy członkowie mają ograniczone zasoby finansowe, uniemożliwiające pozyskanie odpowiednich środków finansowych na prowadzenie działalności skarżącego Stowarzyszenia. We wniosku tego nie wykazano.
W tych warunkach Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że wnioskodawca nie wykazał obiektywnych okoliczności wskazujących, że zdobycie środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto na obecnym etapie postępowania, celem zagwarantowania realizacji statutowej działalności Stowarzyszenia, wymagany koszt sądowy to 100 złotych wpisu sądowego od skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że nie jest w stanie wygospodarować takiej kwoty.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.