Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Po 1407/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)- dalej p.p.s.a, odmówił wstrzymania wykonania postanowień Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, z dnia [...] r., nr [...] i [...] w przedmiocie zarzutów do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie poddania małoletniego F. M. przymusowym szczepieniom ochronnym.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżonymi postanowieniami Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienia Państwowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r., uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez E.M. oraz D. M. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku poddania przymusowym szczepieniom.
Pismem z dnia 29 listopada 2014 r. E. M. oraz D. M. zwrócili się o wstrzymanie wykonania zaskarżonych postanowień, podnosząc, że wykonanie egzekwowanego obowiązku wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków jakimi może być uszczerbek na zdrowiu dziecka wywołany szczepieniem. Natomiast niepoddanie się obowiązkowi niesienie ryzyko nałożenia na strony kolejnych grzywien w celu przymuszenia, do łącznej kwoty 50.000 zł. Sąd podniósł, że stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności administracyjnej, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest zaistnienie okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd rozstrzyga w tym przedmiocie w oparciu o wniosek skarżącego oraz materiał dowodowy sprawy, przy czym uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu (czynności) spoczywa na stronie skarżącej.
Sąd podał, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. W opinii Sądu, postanowienia, których dotyczy wniosek o wstrzymanie wykonania nie kwalifikują się do wykonania. W szczególności nie nakładają one, zdaniem Sądu, na zobowiązanych żadnych nowych obowiązków, ani nie zmieniają powstałego wcześniej ex lege zobowiązania, a tym samym nie wywołują żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw czy obowiązków materialnoprawnych.
W związku z powyższym, w przekonaniu Sądu pierwszej instancji, skuteczność zaskarżonych postanowień nie stwarza również niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu postanowienia podkreślono, że podstawą wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest wcześniej wystawiony tytuł wykonawczy. Natomiast zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienia zostały wydane na skutek wniesienia zarzutów w trakcie toczącego się już postępowania egzekucyjnego.
Sąd zaznaczył także, że sądy administracyjne nie orzekają również o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, a jedynie mogą rozpoznawać skargi na postanowienia wydane w tym przedmiocie przez organ egzekucyjny. Sąd nie jest bowiem organem egzekucyjnym i nie ma kompetencji do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Zażalenia na powyższe postanowienia wnieśli E. M. oraz D. M. W uzasadnieniu zażaleń podniesiono, że Sąd pierwszej instancji błędnie wskazał, że zaskarżone postanowienia same z siebie nie zmieniają sytuacji w sferze praw i obowiązków skarżących. Dodatkowo skarżący podnieśli, że poddanie małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym może spowodować niebezpieczeństwo wywołania znacznej szkody, jak również trudnych do odwrócenia skutków dla życia i zdrowia małoletniego ze względu na możliwość negatywnego długofalowego oddziaływania nieznanych skarżącym składników szczepionek na organizm dziecka oraz skutki wysokiego natężenia tych składników.
Skarżący wskazali, że wykonanie zaskarżonego postanowienia spowoduje skutek materialno-prawny w postaci zapłaty grzywny, a w dalszej kolejności kolejnych grzywien, gdyż w razie zwlekania z uiszczeniem kwoty nałożonej grzywny w celu przymuszenia, jak i dalszego zaniechania poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, skarżący narażą się na przymusowe ściągnięcie grzywny w trybie egzekucji należności pieniężnych oraz na ryzyko dalszego nakładania na nich kolejnych grzywien w celu przymuszenia, a następnie ich ściągnięcia. To z kolei może, w opinii skarżących, doprowadzić do wywołania stanu faktycznego w postaci możliwości wyrządzenia znacznej szkody majątkowej. Mając powyższe na uwadze, skarżący wnieśli o uchylenie skarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji, celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w tym przepisie. W art. 61 § 3 p.p.s.a. określono przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z powyższym przepisem, Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, jeżeli w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonaniem aktu. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 140/12, postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 132/12).
Wymaga podkreślenia – na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji - iż przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, w rozumieniu wyżej wskazanego art. 61 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Wykonaniu podlegać mogą jedynie akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakaz znoszenia zachowania innych podmiotów (por. Z. Kmieciak, glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1997 roku, sygn. akt SA/Rz 1382/96, opubl. OSP 1998/3/54).
Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne. W orzecznictwie wskazuje się, że skutków takich, ze względu na zakres i charakter prawny, nie wywołuje postanowienie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uznanie przez Wielkopolskiego Państwowego Inspektora Sanitarnego zarzutów zgłoszonych przez strony w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego za niezasadne nie powoduje powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony, nie nakłada na skarżących nowych praw lub obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu. Tym samym wstrzymanie zaskarżonych postanowień na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest możliwe. Wstrzymanie wykonania przedmiotowych postanowień nie oznaczałoby również wstrzymania postępowania egzekucyjnego, do czego, jak wynika z treści zażalenia, zmierzają skarżący.
Ponadto wymaga podkreślenia, że wskazywane przez skarżących możliwe negatywne konsekwencje wykonania szczepienia nie stanowią skutku wykonania zaskarżonego postanowienia. Możliwość nałożenia dalszych grzywien, które na obecnym etapie mają charakter jedynie hipotetyczny, nie stanowi o zaistnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wobec tego należy stwierdzić, że podnoszone we wniosku o wstrzymanie wykonania postanowień oraz w zażaleniu okoliczności nie wskazują w żaden sposób na możliwość wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonych postanowień.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.