Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 18 maja 2021 r., sygn. akt II OZ 290/21

Uzasadnienie

W dniu 29 sierpnia 2019 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga Y. N., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2019 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.

Zarządzeniem z dnia 29 sierpnia 2019 r. Przewodnicząca Wydziału IV wezwała pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, jej braków formalnych poprzez podanie numeru PESEL skarżącego albo złożenie oświadczenia, że skarżącemu numer PESEL nie został nadany. Wezwanie wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 24 września 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 13 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2113/19, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. odrzucił skargę. Sąd pierwszej instancji wskazał, że siedmiodniowy termin uzupełnienia braków formalnych skargi bezskutecznie upłynął w dniu 1 października 2019 r. Pełnomocnik strony skarżącej nie wykonał zarządzenia Przewodniczącej Wydziału. Zdaniem Sądu, nieuzupełnienie tego braku formalnego skargi uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu i zobowiązuje go do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Postanowienie z 13 listopada 2019 r. zostało wysłane pełnomocnikowi strony skarżącej.

W piśmie z 12 listopada 2019 r., które wpłynęło do Sądu 21 listopada 2019 r., skarżący poinformował Sąd o odwołaniu pełnomocnictwa dotychczasowemu pełnomocnikowi i wystąpił o przesyłanie wszelkiej korespondencji w sprawie na jego adres.

W piśmie z 27 lutego 2020 r. skarżący zwrócił się do Sądu o przesłanie mu postanowienia tego Sądu z 13 listopada 2019 r. o odrzuceniu skargi na decyzję. Wystąpił jednocześnie o przywrócenie terminu na wniesienia skargi kasacyjnej na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wskazał na uchybienia odwołanego pełnomocnika w prowadzeniu przez niego sprawy. Skarżący wyjaśnił, że o odrzuceniu skargi dowiedział się od Straży Granicznej.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z 4 marca 2020 r. uznano wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej za wniosek do przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Wezwano skarżącego do uzupełnienia jego braków formalnych poprzez nadesłanie zażalenia na postanowienie z 13 listopada 2019 r. w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie z 13 listopada 2019 r. w piśmie z dnia 13 marca 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 10 września 2020 r., na podstawie art. 88 p.p.s.a, odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II OZ 1052/20, po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie z 10 września 2020 r. uchylić to postanowienie i umorzyć postępowanie o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wskazał, że Sąd pierwszej instancji dysponując wypowiedzeniem pełnomocnictwa powinien przesłać postanowienie o odrzuceniu skargi bezpośrednio skarżącemu, czego jednak nie uczynił. Postanowienie nie zostało doręczone stronie, a tym samym termin do wniesienia zażalenia nie rozpoczął biegu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 stycznia 2021 r. odrzucił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zażalenie zostało wniesione przez skarżącego przed doręczeniem mu postanowienia o odrzuceniu skargi, a zatem jest przedwczesne.

Biorąc pod uwagę, wytyczne zawarte w postanowieniu NSA z 9 grudnia 2020 r. sygn. akt II OZ 1052/20 oraz to, że skarżącemu przyznano prawo pomocy i wyznaczono pełnomocnika z urzędu, odpis postanowienia z 13 listopada 2019 r. o odrzuceniu skargi został skutecznie doręczony pełnomocnikowi z urzędu.

Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi wniósł skarżący, domagając się jego uchylenia w całości i rozpoznania sprawy. Wniósł również o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwie przyjęcie, że rażące zaniechanie przez pełnomocnika dochowania terminu na uzupełnienie numeru PESEL skarżącego, przy jednoczesnym odwołaniu przez skarżącego pełnomocnictwa wyklucza dopuszczalność nadania biegu skardze, w sytuacji uzupełnienia braku formalnego bezpośrednio przez skarżącego, w terminie 7 dni od dowiedzenia się o uchybieniu pełnomocnika z wyboru.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

1. 1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
2. 2. Rozpoznając zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi Naczelny Sąd Administracyjny ocenia, czy w sprawie wystąpiła jedna z przesłanek określonych w art. 58 § 1 p.p.s.a. uzasadniająca wydanie takiego postanowienia. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że nieuzupełnienie braku formalnego skargi przez pełnomocnika skarżącego uniemożliwiło nadanie skardze prawidłowego biegu i zobowiązało Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
3. 3. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli braki skargi nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie, skarga podlega odrzuceniu zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Do skargi załączony został uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi, zatem wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi Sąd pierwszej instancji prawidłowo doręczył temu pełnomocnikowi. Podkreślić należy, że dopiero od momentu uzyskania wiedzy o wypowiedzeniu pełnomocnictwa należało oczekiwać, że korespondencja z Sądu będzie kierowana pod adres skarżącego lub innego wskazanego pełnomocnika. O okoliczności wypowiedzenia pełnomocnictwa Sąd dowiedział się dopiero w dniu 21 listopada 2019 r. (w dacie wpływu pisma z dnia 12 listopada 2019 r.).
4. 4. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z 11.03.2009 r., I OZ 198/09, CBOIS).

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (m.in. postanowienia NSA z: 10.06.2011 r., I OZ 408/11; 13.12.2011 r., II FZ 736/11; 11.01.2012 r., I GZ 231/11; 25.01.2012 r., II OZ 2/12, CBOIS). Strona ponosi zatem konsekwencje czynności podejmowanych przez pełnomocnika w imieniu strony, jak i konsekwencje braku podjęcia tych czynności. W rozpoznawanej sprawie bez znaczenia pozostaje to, że skarżący wypowiedział pełnomocnictwo. Okoliczność ta nie eliminuje bowiem bezpośredniego skutku, który wcześniejsze działania i zaniechania tego pełnomocnika wywarły na sytuację procesową skarżącego.

1. 5. Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenie przepisów postępowania tj. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują dopuszczalności nadania biegu skardze, w sytuacji uzupełnienia braku formalnego bezpośrednio przez skarżącego, w terminie 7 dni od dowiedzenia się o uchybieniu pełnomocnika z wyboru.
2. 6. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wniosek ten rozpozna Sąd pierwszej instancji.
3. 7. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji