Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1608/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi B. P. i W. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.
Sąd wskazał, że w dniu 4 października 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF złożony przez skarżącego, w którym wniósł on o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca wraz z żoną prowadzi gospodarstwo domowe. Podał, że wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości 1.930,00 złotych netto miesięcznie. Na kwotę tę składa się renta żony w wysokości 530,00 złotych oraz wynagrodzenie uzyskiwane przez wnioskodawcę w wysokości 1.400,00 złotych.
Wnioskodawca wraz z żoną posiadają udziały w wielkości 1/3 domu mieszkalnego o pow. 80 m ², są współwłaścicielami w 1/4 nieruchomości rolnej o pow. 2 ha.
W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 12 października 2011 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z odpowiedzi na powyższe zarządzenie wynika, że skarżący miesięcznie ponosi następujące wydatki na utrzymanie domu: opłatę za gaz w wysokości 550, 00 złotych, opłatę za energię w wysokości 220,00 złotych, opłatę za telefon w wysokości 120,00 złotych, podatek od nieruchomości w wysokości 130,00 złotych. Podał, że z działalności gospodarczej nie uzyskuje dochodów, dochody uzyskuje "z tytułu wykonywania pracy" w wysokości 1.400,00 złotych netto miesięcznie.
Wnioskodawca wskazał, że posiada dwa samochody: mercedesa z 2006 r. oraz fiata Punto z 2006 r., których miesięczny koszt utrzymania wynosi około 2.500,00 złotych. Poinformował, że posiada kredyt w wysokości 121.000,00 złotych, którego miesięczna rata wynosi 1.800,00 złotych oraz kredyt w wysokości 37.000,00 złotych, którego miesięczna rata wynosi 5.000,00 złotych.
Oświadczył, że nie posiada oszczędności i nie uzyskuje dochodów z nieruchomości rolnej. Wnioskodawca załączył kserokopie wyciągów z banku z rachunku firmowego z trzech ostatnich miesięcy, których wynika, że wnioskodawca posiada na koncie firmowym saldo ujemne w wysokości 142.852,68 złotych.
Sąd wskazał, że pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić wówczas, gdy bez żadnych wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jednakże w niniejszej sprawie informacje podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 12 października 2011r. nie dowiodły, że skarżący kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż przedstawił on swoją sytuację finansową w sposób niekompletny i mało czytelnie, co powoduje, że jego oświadczenie jest niepełne oraz niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu złożone oświadczenie o sytuacji majątkowej i dochodach nie odzwierciedla jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej.
Potwierdza to analiza danych przedstawionych w formularzu wniosku, nadesłanych wyjaśnień do sprawy oraz informacji podanych w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 256/11, w której wnioskodawca występował z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Biorąc pod uwagę przedstawione przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczące jego sytuacji finansowej należy stwierdzić, że zestawienie wysokości uzyskiwanych dochodów z miesięcznymi wydatkami rodzi uzasadnione wątpliwości co do ich zgodności ze stanem faktycznym. Za taką oceną przemawia zestawienie uzyskiwanych dochodów przez wnioskodawcę i jego żonę które wynoszą 1.930,00 złotych z ponoszonymi wydatkami, które wynoszą (same opłaty stałe związane z utrzymaniem domu 1.020,00 + 2.500,00 złotych na utrzymanie samochodów wynoszą już 3.520,00 złotych). Zaznaczyć należy, iż wśród ponoszonych wydatków nie zostały uwzględnione inne niezbędne koszty codziennego utrzymania (zakup produktów żywnościowych, chemicznych, lekarstw itp.) oraz spłaty rat kredytu w wysokościach 1.800,00 złotych i 5.000,00 złotych.
Wnioskodawca w piśmie wyjaśniającym, nie wyjaśnił na jaki cel zostały zaciągnięte kredyty oraz jaka kwota pozostała jeszcze do spłaty.
Nie wyjaśnił we wniosku czy nadal prowadzi działalność gospodarczą czy też ją zlikwidował bądź zawiesił jej prowadzenie. Wskazał jedynie, że z działalności gospodarczej nie uzyskuje dochodów. Nadesłane zaś kserokopie wyciągów bankowych są z rachunku firmowego. Ubiegający się o prawo pomocy nie wyjaśnił, z jakiego powodu posiada zadłużenie na rachunku firmowym oraz czy je spłaca. Ponadto brak informacji czy jest to jedyne konto wnioskodawcy.
Z informacji w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 256/11 w której skarżący występował w wnioskiem o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że posiada z małżonką działkę o pow. 500 m². W przedmiotowym wniosku skarżący posiadania takiej działki już nie wykazał, zatem nie wyjaśnił, czy ją sprzedał, czy pominął na potrzeby przyznania prawa pomocy.
Wnioskodawca w nadesłanych wyjaśnieniach wyszczególniając ponoszone wydatki nie wyjaśnił, z czego pokrywa wydatki, które są znacznie wyższe niż dochody.
Sytuacja, w której zadeklarowane przez stronę wydatki przewyższają dochody sugeruje, że posiada ona inne jeszcze, oprócz ujawnionych w toku postępowania, źródła przychodów. Taki pogląd zresztą ugruntował się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 6/05).
W świetle powyższych rozważań uznano, że wnioskodawca nie wykazał, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) orzeczono jak w postanowieniu.
Na powyższe postanowienie W. P. złożył zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, określonej w art. 199 p.p.s.a. Celem instytucji prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zagwarantowanie stronie konstytucyjnego prawa do sądu ustanowionego w art. 45 ust.1 Konstytucji RP. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2011 r. sygn. akt I FZ 136/11). Wnioskodawca powinien zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jego sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na wnioskodawcy.
Wynika to z treści art. 252 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Rzetelne przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy i dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji, która kwalifikowałaby go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W rozpoznawanej sprawie należało podzielić stanowisko Sądu I instancji, że informacje podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 12 października 2011r. nie dowiodły, że skarżący kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż przedstawił on swoją sytuację finansową w sposób niekompletny i mało czytelnie, co powoduje, że jego oświadczenie jest niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Analiza danych przedstawionych w formularzu wniosku, nadesłanych wyjaśnień do sprawy oraz informacji podanych w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 256/11, w której wnioskodawca występował z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy potwierdza, że złożone oświadczenie o sytuacji majątkowej i dochodach nie odzwierciedla jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej.
Należy zwrócić bowiem uwagę, że zestawienie uzyskiwanych przez wnioskodawcę i jego żonę dochodów (1.930,00 złotych) z ponoszonymi wydatkami (3.520,00 złotych, w tym opłaty związane z utrzymaniem domu 1.020,00 + 2.500,00 złotych na utrzymanie samochodów) rodzi uzasadnione wątpliwości co do ich zgodności ze stanem faktycznym. Zaznaczyć należy także, iż wśród ponoszonych wydatków nie zostały uwzględnione inne niezbędne koszty codziennego utrzymania (zakup produktów żywnościowych, chemicznych, lekarstw itp.) oraz spłaty rat kredytu w wysokościach 1.800,00 złotych i 5.000,00 złotych.
W związku z powyższym należało stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.