Postanowienie NSA z 22 stycznia 2008 r., II OZ 3/08

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 22 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 września 2007 r., sygn. akt II SA/Łd 114/06 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia

Sprawa

w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Anna Łuczaj przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 26 września 2007 r., sygn. akt II SA/114/06, wydanym na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny Łodzi odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tegoż Sądu z dnia 11 stycznia 2007 r. odrzucające skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 września 2006 r.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, iż wyrokiem z dnia 19 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę kasacyjną wniesioną od powyższego wyroku z uwagi na uiszczenie wpisu w nieprawidłowej wysokości. W dniu 14 lutego 2007 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, stwierdzając, że wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny, jeżeli do uchybienia terminu w ogóle nie doszło. W wyniku złożenia zażalenia postanowienie to zostało poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt II OZ 637/07 uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest bezprzedmiotowy, jeśli nie uchybiono temu terminowi.

W dniu 23 sierpnia 2007 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 11 stycznia 2007 r. odrzucające skargę kasacyjną, wskazując w uzasadnieniu, iż nie było możliwe jednoczesne zastosowanie obu instytucji procesowych (zażalenia i wniosku o przywrócenie terminu) z uwagi na przeszkody formalnoprawne w ich zastosowaniu. Zdaniem strony skarżącej obranie jednej z tych instytucji jako środka zmierzającego do uchylenia negatywnych skutków procesowych wykluczyło przed ostatecznym rozstrzygnięciem przez sąd możliwość zastosowania innego środka jakim w niniejszej sprawie było zażalenie.

Sąd pierwszej instancji podniósł, iż kwestię przywrócenia terminu regulują przepisy art. 86 i 87 p.p.s.a, zgodnie z którymi jeśli strona nie dokonała w terminie czynności postępowania bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Sąd podzielił pogląd strony skarżącej, iż nie jest możliwe jednoczesne uwzględnienie zażalenia i wniosku o przywrócenie terminu, gdyż są to środki konkurencyjne i uwzględnienie jednego uniemożliwia uznanie za uzasadniony drugiego. Stwierdzenie to jest jednak aktualne jedynie na etapie rozstrzygania, albowiem nie oznacza, iż wniesienie jednego z tych środków czyni niedopuszczalnym złożenie drugiego.

Sąd wskazał, iż problemem jest prawidłowość podjęcia przez stronę decyzji w przedmiocie wyboru jednego z tych dwóch środków prawnych. Sąd uznał, iż skorzystanie z instytucji procesowej, która nie wywołała pożądanych przez stronę skutków i jednoczesne zaniechanie wniesienia innego środka, który skutki takie mógł spowodować należy potraktować jako brak należytej staranności, której można wymagać od każdego dbającego o swoje interesy, a tym bardziej od profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca B. S., reprezentowana przez radcę prawnego P. K. wniosła o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że skorzystanie z jednej z konkurencyjnych instytucji procesowych nie może zostać uznane za przesłankę uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (postanowienie z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt I CZ 198/02 oraz postanowienie z dnia 4 października 2001 r.,, sygn. akt I CZ 116/01) pełnomocnik skarżącej wskazał, iż nie było możliwe jednoczesne wniesienie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Obranie jednej z powyższych instytucji jako środka zmierzającego do uchylenia negatywnych skutków procesowych wykluczało przed ostatecznym rozstrzygnięciem przez sąd możliwość zastosowania innego środka, jakim w niniejszej sprawie było zażalenie. Podniesiono, iż wobec ostatecznego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, z chwilą doręczenia jego odpisu strona uzyskała możliwość skorzystania z konkurencyjnego środka jakim jest zażalenie. Jednak z uwagi na upływ terminu do jego wniesienia, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia jest niezbędny.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej za winę w uchybieniu terminu nie może zostać uznane uprzednie skorzystanie z innej instytucji procesowej. Skorzystanie z jednej z konkurencyjnych instytucji procesowych nie świadczy o braku należytej staranności profesjonalnego pełnomocnika.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest zasadne.

Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.

Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4).

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku.

Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione.

Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności.

Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144).

Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. LEX nr 45637).

Okoliczności przedstawione przez pełnomocnika skarżącej nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy skorzystanie z błędnej instytucji procesowej, którą było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zamiast wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, nie stanowi podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.

W tym miejscu przypomnieć należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 11 stycznia 2007 r. odrzucił skargę kasacyjną wyłącznie z tego powodu, że nie została należycie opłacona. Sąd pierwszej instancji nie kwestionował wniesienia skargi kasacyjnej przez B. S. w przepisanym terminie. Z tej przyczyny - na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt II OZ 637/07 - niezrozumiałe było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę kasacyjną z powodu nienależytego opłacenia środka odwoławczego, to w takiej sytuacji możliwe było złożenie przez stronę zażalenia na powyższe postanowienie (jeśli strona kwestionuje stanowisko Sądu co do uiszczenia należnego wpisu od skargi kasacyjnej) bądź wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi kasacyjnej, tj. do uiszczenia wpisu (jeśli strona nie kwestionuje, że nie uiściła należnej opłaty, lecz twierdzi, ze nie ponosi winy za nieuiszczenie wpisu w należnej wysokości).

W takiej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi kasacyjnej można byłoby uznać za środek konkurencyjny w stosunku do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia należnego wpisu. Natomiast w niniejszej sprawie pełnomocnik strony wniósł "zbędny" wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, nie znajdujący uzasadnienia w okolicznościach tej sprawy. Trudno uznać za wykorzystanie przysługującego stronie środka prawnego złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, gdy termin ten strona zachowała i fakt ten nie był kwestionowany przez Sąd. W tym stanie rzeczy złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 stycznia 2007 r. Niezwrócenie dostatecznej uwagi na treść uzasadnienia tegoż postanowienia Sądu i podane w nim przyczyny odrzucenia skargi kasacyjnej nie uzasadnia przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

Z tych też względów poglądy, wyrażone w przytaczanym przez pełnomocnika skarżącej orzecznictwie Sądu Najwyższego, nie mogą odnieść zamierzonego skutku. W rozważanej sprawie konkurencyjność przysługujących stronie środków prawnych nie stanowi przyczyny wniesienia zażalenia po terminie. Nieuwagi zaś i braku należytej staranności nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu.

Wskazać należy, że profesjonalnego pełnomocnika obciąża obowiązek zachowania należytej staranności w prowadzeniu spraw, a zaniedbania pełnomocnika są jednoznaczne z zaniedbaniami strony.

W tym stanie rzeczy należy uznać, w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.

Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.