Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 października 2020 r. sygn. akt II SAB/Lu 104/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie umorzył postępowanie ze skargi T. K. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia (pkt I) i zasądził na rzecz skarżącego od Wojewody [...] zwrot kosztów postępowania (pkt II).
W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że T. K. wniósł skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie znak: [...]. Następnie pismem z 19 października 2020 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego z uwagi na to, że organ w dniu [...] października 2020 r. wydał decyzję w sprawie znak: [...]. Zdaniem Sądu niewątpliwie Wojewoda [...] pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi, jednak przed jej rozpoznaniem bezczynność ustała wskutek wydania decyzji w sprawie. Ze względu na to, że w dacie rozpoznania skargi organ nie pozostawał już bezczynny, postępowanie sądowoadministracyjne należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż stało się ono zdaniem Sądu bezprzedmiotowe. Zasadne było jednak w tej sytuacji w ocenie Sądu uwzględnienie wniosku skarżącego o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jego praw, o czym orzeczono na podstawie art. 200, art. 201 § 1 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).
Zażaleniem T, K. zaskarżył powyższe postanowienie w pkt I, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec braku należytego wyjaśnienia przez Sąd podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. brak określenia czy postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe w całości (a więc także co do stwierdzenia czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa), czy też bezprzedmiotowym jest tylko w zakresie zobowiązywania przez Sąd organu do wydania aktu (rozpoznania wniosku). Sąd nie wyjaśnił zakresu bezprzedmiotowości postępowania w niniejszej sprawie, a tym samym jego orzeczenie nie poddaje się właściwej kontroli instancyjnej, bowiem wskutek braku rzetelnego uzasadnienia nie sposób ustalić czy - zdaniem Sądu - zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania w całości, czy tylko w części, dlatego też naruszenie tego przepisu mogło mieć istoty wpływ na wynik sprawy;
- art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a, wobec jego niezastosowania w zakresie, w jakim Sąd nie stwierdził, czy bezczynność organu miała, czy też nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ta wada miała istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem wskutek jej popełnienia treść sentencji orzeczenia jest odmienna od tej, jaka winna była być, gdyby wady tej nie popełniono;
- art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. wobec jego niezastosowania w zakresie, w jakim Sąd nie stwierdził wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu. Ta wada miała istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem wskutek jej popełnienia treść sentencji orzeczenia jest odmienna od tej, jaka winna była być, gdyby wady tej nie popełniono;
- art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w zakresie w jakim Sąd umorzył postępowanie także co do stwierdzenia czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jak i w zakresie ewentualnego wymierzenia grzywny organowi z urzędu. Treść sentencji wskazuje, że Sąd pierwszej instancji umorzył postępowanie sądowe także w tym zakresie, podczas gdy postępowanie w przedmiocie stwierdzenia czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa nie stało się bezprzedmiotowe. To naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w ocenie skarżącego sentencja orzeczenia byłaby odmienna gdyby nie ta wada i niewątpliwie postępowanie nie mogłoby być uznane za bezprzedmiotowe w całości;
- art. 132 p.p.s.a poprzez zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego postanowieniem zamiast wyrokiem, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż nie została ona rozpoznana merytorycznie w kwestii charakteru rażącej bezczynności określonej w art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz grzywny z art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.;
- art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. poprzez wadliwe wykonanie swego ustrojowego obowiązku oraz zaniechanie przeprowadzenia prawidłowej kontroli administracji publicznej i brak stwierdzenia bezczynności postępowania z rażącym naruszeniem prawa, a także brak zastosowania środków określonych w ustawie w wyniku istnienia bezczynności postępowania z rażącym naruszeniem prawa, gdy obowiązkiem Sądu było stwierdzenie naruszenia art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na powyższe zarzuty w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w pkt I i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie - w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) - umorzył postępowanie w sprawie ze skargi T. K. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, wskazując w uzasadnieniu, że wydanie przez organ administracyjny decyzji w sprawie, w której złożono skargę na bezczynność, przed rozpoznaniem skargi, powoduje bezprzedmiotowość wszczętego tą skargą postępowania sądowoadministracyjnego bowiem w dacie rozpoznania skargi organ nie pozostawał już bezczynny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji jest nieprawidłowe, bowiem nie uwzględnia pełnej treści art. 149 p.p.s.a.
Stosownie do treści ww. art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a). Ponadto, zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z treści powyższych przepisów wynika, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność nie powoduje w świetle art. 149 § 1 i art. 149 § 1a p.p.s.a., że postępowanie staje się bezprzedmiotowe w zakresie dotyczącym stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, oraz stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także w zakresie ewentualnego wymierzenia organowi grzywny bądź zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stosownie do treści art. 149 § 2 p.p.s.a. Zasadne są w tych okolicznościach podniesione w zażaleniu zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 132 p.p.s.a.
Zwrócić należy także uwagę, że wprawdzie pismem z dnia 19 października 2020r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania w związku z wydaniem przez Wojewodę[...]decyzji z dnia [...] października 2020 r., jednak pismo to nie stanowiło cofnięcia przedmiotowej skargi, a jedynie wniosek o umorzenie postępowania w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W piśmie tym podniesiono bowiem wprost, że likwidacja stanu bezczynności w toku postępowania sądowego i umorzenie postępowania w tym zakresie nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie oceny, czy w sprawie miała miejsce bezczynność i czy miała ona miejsce z rażącym naruszenie prawa, oraz że sąd zobligowany jest także do rozważenia ewentualnej zasadności wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a.
Nie można natomiast zgodzić się ze skarżącym, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez brak wyjaśnienia zakresu przedmiotowego umorzenia. Z treści zarówno sentencji jak i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika bowiem, że przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne Sąd pierwszej instancji umorzył w całości.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym.