Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 lutego 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1337/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie z jego skargi na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że z treści nadesłanego przez wnioskodawcę formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący nie dysponuje żadnymi oszczędnościami. Posiada niezbędny sprzęt i środki transportu do prowadzenia działalności usługowej. Jest ponadto właścicielem mieszkania o pow. 74 m² oraz dwóch lokali: o pow. 242 m² i 61 m². Wnioskodawca podał, że utrzymuje troje dzieci oraz osobę, która się nimi zajmuje.
Pismem z dnia 13 sierpnia 2015 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania:
- a) wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy;
- b) dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów;
- c) odpisów zeznań podatkowych za ostanie dwa lata;
- d) kopii dokumentów wskazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kalendarzowych, stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją domu oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość innych niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, ewentualnie - w razie braku możliwości udokumentowania wysokości wszystkich niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym - oświadczenia o wysokości nieudokumentowanych, niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym.
Ponadto skarżący został wezwany do wykazania wszystkich osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 20 sierpnia 2015 r., jednak pozostało ono bez odpowiedzi.
Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania M. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw.
Odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.") we wnioskowanym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż nieprzedłożenie dokumentów stanowiących odpowiedź na wskazane uprzednio wezwanie nie pozwala na rzeczywistą ocenę możliwości płatniczych strony.
Uznano, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji majątkowej, która pozwalałaby na przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie M. K. wniósł o jego uchylenie. Strona wskazała, że w toku znajdują się także inne sprawy dotyczące postępowania egzekucyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Orzeczenie w sprawie przyznania prawa pomocy sąd wydaje na podstawie oświadczeń strony, mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w razie potrzeby przedstawione przez stronę dowody. Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym. Jak wynika z art. 255 P.p.s.a. w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak przyjęto w judykaturze, niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Jak wynika z akt, w niniejszej sprawie wniosek skarżącego nie zawierał wystarczających danych, na podstawie których można by ocenić, czy zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego skarżący został wezwany w trybie art. 255 P.p.s.a. do uzupełnienia oświadczenia poprzez udokumentowanie sytuacji majątkowej i zarobkowej, w szczególności potwierdzającej wysokość otrzymywanego dochodu, ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i mieszkania, czy też informacji o posiadaniu rachunków bankowych, kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy. Strona winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Skoro skarżący nie przedstawił żądanych dokumentów, które wskazywałyby w sposób niebudzący wątpliwości jaka jest jego sytuacja majątkowa, to Sąd pierwszej instancji miał pełne podstawy ocenić wniosek jako niezasadny, bowiem nie mógł przeprowadzić pełnej analizy posiadanych przez niego środków.
W takiej sytuacji skarżący powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że wykazał przesłankę określoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Z pewnością o zaistnieniu tej przesłanki nie świadczy sama ilość spraw sądowych inicjowanych i prowadzonych przez wnioskodawcę, lecz okoliczność ta musi być badana w kontekście możliwości finansowych strony.
Biorąc pod uwagę, że również w zażaleniu nie wskazano żadnych konkretnych okoliczności, które podważałyby ocenę Sądu pierwszej instancji zawartą w zakwestionowanym postanowieniu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.