Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1549/14 (dalej postanowienie z 18 grudnia 2014 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. P. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że M. P., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu adw. A. P., dnia 13 listopada 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) złożył do Sądu brakujące 2 odpisy skargi i wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odpisów skargi.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego wyjaśniła, że dopiero 6 listopada 2014 r. dowiedziała się o toczącym postępowaniu i nie mogła uzupełnić braków skargi wcześniej. Nadto uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Skarżący nie nadesłał odpisów ze względu na ciągnący się zły stan zdrowia, przeszedł wiele operacji i w czasie gdy był obowiązany do nadesłania odpisów, prawdopodobnie przechodził operację lub rekonwalescencję po operacji, a mieszkająca z nim konkubina również jest osobą bardzo chorą.
Zarządzeniem z 19 listopada 2014 r. VII SA/Wa 1549/14, doręczonym pełnomocnikowi skarżącego przy piśmie z 20 listopada 2014 r., wezwano do uzupełnienia, w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane informacje, braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu przez nadesłanie dokumentacji potwierdzających pobyty skarżącego w szpitalach ewentualnie zaświadczeń lekarskich uprawdopodabniających stan zdrowia skarżącego. Odpis ww. zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącego dnia 8 grudnia 2014 r., w trybie art. 73 ppsa.
Na niniejsze zarządzenie nie udzielono odpowiedzi.
Sąd I instancji, oceniając okoliczności faktyczne wskazane we wniosku stwierdził, że żądanie przywrócenia terminu do złożenia odpisów skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił swego stanu zdrowia, który - jak wskazał - był przyczyną niedopełnienia czynności nakazanych przez Sąd na czas, czyli nie nadesłania odpisów skargi.
Nadto wskazał, że "Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. [...] Zły stan zdrowia nie przesądzają jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu." (postanowienie NSA z 12.8.2014 r., II FZ 1172/14, Lex 1495027; k. 43-45 akt VII SA/Wa 1549/14).
Zażalenie na postanowienie z 18 grudnia 2014 r. wywiódł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu adw. A. P., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- a. nieuwzględnienie nadesłanych do Sądu I instancji odpisów skargi dokonane przez skarżącego w terminie w wykonaniu wezwania z 5 sierpnia 2014 r.;
- b. naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa przez nieprawidłowe zastosowanie i zażądanie udokumentowania, że brak winy skarżącego w niedotrzymaniu terminu do nadesłania odpisów skargi był spowodowany jego złym staniem zdrowia, podczas gdy:
- 1. jeśli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to brak winy w niedotrzymaniu terminu odnosi się do pełnomocnika, a w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie kwestionował braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminowi na złożenie odpisów skargi z uwagi na fakt, że pełnomocnik o toczącym się postępowaniu dowiedział się dopiero po wyznaczeniu go;
- 2. niezależnie od powyższego, uprawdopodobnienie okoliczności choroby skarżącego nie oznacza, że należy te okoliczności udowodnić;
- c. naruszenie art. 73 ppsa przez jego zastosowanie odnośnie wezwania pełnomocnika do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu w sytuacji, gdy nie było to możliwe, bowiem nie nastąpiło wyczerpanie hipotezy przepisu art. 73 § 1 ppsa przez niepodjęcie próby doręczenia wezwania w sposób opisany w art. 65 - 72 ppsa, a następnie niepozostawienie zawiadomień o zostawieniu przesyłki w odpowiednim urzędzie pocztowym;
- d. naruszenie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 ppsa przez wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków skargi, podczas gdy ewentualny brak odpisów skargi nie stanowił w przedmiotowej sprawie braku, który uniemożliwiał nadanie jej prawidłowego biegu.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o:
- - uwzględnienie zażalenia przez WSA na zasadzie art. 195 § 2 ppsa, w szczególności po sprawdzeniu przez Sąd, dlaczego przesyłka skarżącego nie została podpięta do akt niniejszej sprawy;
- - w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku - o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów zaświadczających, że skarżący cierpi na wiele chorób powodujących nie dające się przewidzieć dolegliwości;
- - uchylenie zaskarżonego postanowienia. Do zażalenia dołączono odpisy szeregu dokumentów, dotyczących stanu zdrowia skarżącego; skargi na nieprawidłowe wykonywanie usług pocztowych; dowodów nadania przez skarżącego dnia 11 sierpnia 2014 r. i doręczenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie przesyłki skarżącego; dokumentów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z urzędu w sprawie VII SA/Wa 1549/14 (k. 59-94 akt VII SA/Wa 1549/14).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zawisły dwie sprawy ze skarg M. P.: 1. pod sygnaturą VII SA/Wa 1562/14 – ze skargi z 15 czerwca 2014 r. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] 2014 r. nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nakazującą M. P. rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego, usytuowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...] (k. 2-8 akt VII SA/Wa 1562/14; k. 5 akt administracyjnych [...]; k. 43-41 akt administracyjnych [...]);
2. pod sygnaturą VII SA/Wa 1549/14 – ze skargi z 23 czerwca 2014 r. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] 2014 r. nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nakazującą M. P. rozbiórkę nadbudowanej części budynku szklarni istniejącej na działce nr [...] przy ul. [...] w [...] (k. 2-6 akt VII SA/Wa 1549/14; k. 4 akt administracyjnych [...]; k. 34-32 akt administracyjnych [...]).
Zgodnie z art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Stosownie do art. 49 § 1 ppsa jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Pismem z dnia 5 sierpnia 2014 r. VII SA/Wa 1562/14, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z 1 sierpnia 2014 r. VII SA/Wa 1562/14, doręczonym skarżącemu dnia 7 sierpnia 2014 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi z 15 czerwca 2014 r. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r. nr [...], przez nadesłanie 2 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych (k. 1, 12-13, 16 akt VII SA/Wa 1562/14). Skarżący dnia 11 sierpnia 2014 r. w urzędzie pocztowym nadał kopertę, oznaczywszy ją "sygn. akt VII SA/Wa 1562/14), w której zawarł pismo z 9 sierpnia 2014 r., oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, odwołanie od decyzji z PINB w [...] z [...] 2014 r. i jeden odpis pisma z 23 czerwca 2014 r., którego treść jest tożsama z treścią skargi w sprawie VII SA/Wa 1549/14 (k. 17-,27, k. 28-32, 33 akt VII SA/Wa 1562/14; k. 2-6 akt VII SA/Wa 1549/14).
Następnie pismem z 13 listopada 2014 r. VII SA/Wa 1562/14, doręczonym skarżącemu dnia 17 listopada 2014 r., w wykonaniu zarządzenia Sędziego z 12 listopada 2014 r. VII SA/Wa 1562/14, w odpowiedzi na pismo z 9 sierpnia 2014 r., Sąd I instancji przesłał skarżącemu kserokopię skargi i ponownie wezwał skarżącego do nadesłania, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, dwu odpisów skargi (k. 17-20, 54, 55, 58 akt VII SA/Wa 1562/14). Dnia 21 listopada 2014 r. skarżący wykonał niniejsze wezwanie (k. 59 akt VII SA/Wa 1562/14).
Pismem z dnia 5 sierpnia 2014 r. VII SA/Wa 1549/14, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z 31 lipca 2014 r. VII SA/Wa 1549/14, doręczonym skarżącemu dnia 8 sierpnia 2014 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi z 23 czerwca 2014 r. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r. nr [...], przez nadesłanie 2 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych (k. 1, 10-11, 14 akt VII SA/Wa 1549/14). W aktach niniejszej sprawy brak informacji o nadesłaniu przez skarżącego odpisów skargi z 15 czerwca 2014 r.
Badanie akt VII SA/Wa 1549/14 i VII SA/Wa 1562/14 wskazuje, że skarżący stracił rozeznanie w zainicjowanych przez niego obu sprawach, a Sąd I instancji nie wyłączył z akt VII SA/Wa 1562/14 kart 28-32 (stanowiących odpis skargi z 23 czerwca 2014 r.) i nie załączył ich do akt VII SA/Wa 1549/14, i nie podjął działań dla ponownego wezwania skarżącego do nadesłania brakującego jeszcze jednego odpisu skargi z 23 czerwca 2014 r.
W sprawie VII SA/Wa 1549/14 usprawiedliwione było ponowne wezwanie skarżącego do nadesłania jednego brakującego odpisu skargi z 23 czerwca 2014 r. na decyzję nr 946/14. W doktrynie trafnie wskazuje się, że w praktyce istnieje czasem konieczność ponownego wzywania strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma. Dopiero w przypadku nieuzupełnienia tego braku przez stronę skarga mogłaby podlegać odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa (postanowienie NSA z: 25.9.2008 r., I OZ 710/08; 9.9.2008 r., I OZ 661/08; 17.9.2008 r., I OSK 1219/08, akceptowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, K. Wojciechowską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2013; s. 278-279, nb 7).
Nie można zgodzić się z poglądem pełnomocnika skarżącego, że brak odpisów skargi nie stanowił braku, który uniemożliwiał nadania prawidłowego biegu sprawie. W uchwale składu siedmiu Sędziów z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13, ONSAiWSA 2014/3/39, NSA stwierdził, że niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 ppsa, jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 ppsa, uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd.
Sąd I instancji w sprawie VII SA/Wa 1562/14 prawidłowo skorzystał z rzadko stosowanej możliwości ponownego wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi i po ich uzupełnieniu uznał, że sprawa nadaje się do rozpoznania. Następie Sąd I instancji w sprawie VII SA/Wa 1562/14 nieprawomocnym wyrokiem z 12 lutego 2015 r., VII SA/Wa 1562/14, uchylił zaskarżoną decyzję nr 945/14 i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (k. 74, 76-82 akt VII SA/Wa 1562/14).
Stan sprawy VII SA/Wa 1562/14 stanowi o prekluzji stanu faktycznego w zakresie zdarzeń procesowych, istotnych dla rozstrzygnięcia zażalenia w sprawie VII SA/Wa 1549/14. Nie może być bowiem tak, że w sprawie VII SA/Wa 1549/14 skarżący byłby pozbawiony możliwości uzyskania merytorycznego wyroku, gdy przy odpowiedniej staranności Sądu I instancji, uzyskał taki wyrok w sprawie VII SA/Wa 1562/14.
W związku z powyższym należało uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić skarżącemu termin do uzupełnienia braku formalnego skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 86 § 1, i art. 87 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyłączy ze sprawy VII SA/Wa 1562/14 nadesłany przy piśmie z 9 sierpnia 2014 r. odpis skargi z 23 czerwca 2014 r. (k. 28-32 akt VII SA/Wa 1562/14) i załączy do sprawy VII SA/Wa 1549/14. Jako drugi odpis skargi z 23 czerwca 2014 r. Sąd I instancji wykorzysta odpis skargi, nadesłany przy piśmie z 13 listopada 2014 r. (k. 35-36 i uwierzytelnione odpisy skargi, załączone do okładki akt VII SA/Wa 1549/14), co umożliwi nadanie sprawie dalszego biegu.