Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2009 roku sygn. akt II SA/Lu 479/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił W. D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd I instancji podniósł, że dochód osiągany w gospodarstwie domowym strony jest wystarczający na pokrycie kosztów pełnomocnika z wyboru. Stwierdził również, że problemy skarżącego ze znalezieniem takiego pełnomocnika nie mają wpływu na ocenę zasadności jego wniosku.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. D. domagając się jego uchylenia i przyznania mu profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Skarżący podniósł, że ubiega się o udzielenie pomocy prawnej w określonym zakresie nie ze względu na swoją sytuacje materialną, a z powodu stopnia zawiłości jego sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.
Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest zatem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania.
W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, że poniesienie kosztów profesjonalnego pełnomocnika spowoduje powstanie uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla niego i jego rodziny. W rozpatrywanym zażaleniu skarżący stwierdził wręcz, że jego sytuacja materialna nie jest powodem ubiegania się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Powodem złożenia takiego wniosku jest "istota merytoryczna jego skargi".
W tej sytuacji nie można stwierdzić, że skarżący jest osobą o niskim dochodzie, w trudnej sytuacji materialnej, nie mającą możliwości zgromadzenia środków potrzebnych do opłacenia pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami przesłankę przyznania pomocy prawnej, w tym także ustanowienie adwokata, stanowi sytuacja materialna strony, a nie stopień zawiłości sprawy. Słusznie zatem Sąd I instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika.
Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.