Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 lutego 2013 roku, sygn. akt II SA/Op 554/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę cofnął prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi przyznane skarżącemu M.B. postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 31 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 554/12 oraz nakazał ściągnąć od skarżącego M. B. na rzecz Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu) kwotę 500 złotych tytułem należnego w sprawie wpisu od skargi.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący występując o przyznanie prawa pomocy pominął istotną dla oceny jego możliwości płatniczych okoliczność ukończenia już innych studiów. Skarżący przyznał przed Sądem, że jest aplikantem adwokackim II roku i że wcześniej ukończył studia na kierunku prawo. Ta okoliczność ma zdaniem Sądu pierwszej instancji znaczenie dla sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego na tle przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.), a jednocześnie uzasadnia wydanie orzeczenia w oparciu o przepis art. 249 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. B. zaskarżając to postanowienie w całości i zarzucił naruszenie art. 247 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i brak zastosowania art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że mimo ukończenia studiów prawniczych i podjętych starań nie mógł znaleźć pracy również dlatego, że w trakcie aplikacji jest obowiązany odbyć praktyki sądowe oraz raz w tygodniu uczestniczyć w zajęciach teoretycznych, co jest czasochłonne i sprawia, że pracodawcy byli negatywnie nastawieni do nieobecności aplikanta w miejscu pracy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, Sąd każdorazowo powinien cofnąć prawo pomocy, gdy strona wprowadziła sąd w błąd, co do swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolności płatniczych albo zataiła prawdę o tych okolicznościach bądź nie podała ich w pełni (por. postanowienie NSA o sygn. akt II OZ 1079/12 oraz I OZ 557/11, I OZ 559/11).
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem wnoszący o przyznanie prawa pomocy zataił prawdę o swojej sytuacji majątkowej i zdolnościach płatniczych nie informując w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż ukończył on studia prawnicze i jest aplikantem adwokackim. Podnoszone na etapie postępowania zażaleniowego okoliczności wskazujące na trudności w uzyskaniu zatrudnienia mimo posiadanego wykształcenia i odbywania aplikacji adwokackiej nie mogą odnieść zamierzonego skutku, albowiem kwestie te winny znaleźć odzwierciedlenie w składanym do sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z rzetelną i zgodną z rzeczywistością informacją o stanie majątkowym, rodzinnym i zdolnościach płatniczych.
Podkreślić należy, że ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym. Wniosek ten winien być przy tym sporządzony w sposób rzetelny, nie pomijając okoliczności, które nawet hipotetycznie mogą mieć wpływ na ocenę sytuacji finansowej wnioskodawcy.
Zaakcentować należy, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (art. 200 p.p.s.a.). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Zwolnienie z tego rodzaju opłaty stanowi bowiem wyjątkowe odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia (art. 84 Konstytucji RP), a wyjątek ten odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.