Postanowienie NSA z 25 maja 2021 r., II OZ 321/21

Wydany

25 maja 2021 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 maja 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 690/17 o umorzeniu postępowania sądowego

Skład

Sędzia NSA Robert Sawuła

Sprawa

w sprawie ze skarg Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K., R. K., [...] sp. z o.o. sp. k. w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 27 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 690/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Krakowie umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skarg Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K., R.K., [...] sp. z o.o. sp. k. w K. na decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2017 r., znak: [...], w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego

W uzasadnieniu swego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 10 marca 2020 r. wpłynęły do akt sprawy oświadczenia każdego z trzech skarżących o cofnięciu skargi wniesionej w niniejszej sprawie.

Sąd pierwszej instancji, uznając cofnięcie skarg w niniejszej sprawie za dopuszczalne umorzył postępowanie na podstawie art. 60 w zw. z art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm., Ppsa).

Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł M. T. (postanowieniem WSA w Krakowie z 25 listopada 2020 r. dopuszczony do udziału w postępowaniu).

Wskazanemu orzeczeniu zarzuca się naruszenie:

1. art. 60 Ppsa poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki do umorzenia postępowania sądowego, mimo iż cofnięcie skargi spowodowałoby utrzymanie w mocy decyzji dotkniętej wadą nieważności oraz prowadziłoby do obejścia prawa,
2. art. 161 § 1 pkt 1 Ppsa w zw. z art. 60 Ppsa poprzez niezasadne przyjęcie, że cofnięcie skargi jest dopuszczalne,
3. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 Ppsa poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób uniemożliwiający jego kontrolę instancyjną.

Wobec powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia przez WSA w Krakowie na podstawie art. 195 § 2 Ppsa z uwagi na to, że zażalenie jest oczywiście uzasadnione; nadto wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia w pierwszej kolejności podniesiono, że na mocy umowy darowizny zawartej w dniu 29 lipca 2020 r. (między małżonkami – A. T. i J. S.-T. oraz M. T. i J. T. – żalący nabył na własność udział w nieruchomości oznaczonej nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...]. Tym samym M. T. jako aktualny współwłaściciel nieruchomości znajdującej się w strefie oddziaływania obiektu objętego pozwoleniem na budowę jest stroną rzeczonego postępowania sądowoadministracyjnego.

Dalej podkreśla się, że choć żalący ma świadomość istnienia linii orzeczniczej opowiadającej się za przyznaniem jedynie podmiotowi wnoszącemu skargę możliwości zaskarżenia ewentualnego orzeczenia o umorzeniu postępowania sądowego zainicjowanego rzeczoną skargą, to jednoczenie podnosi, że takie ograniczenie legitymacji pozostaje w sprzeczności z zasadą niezwiązania zarzutami i wnioskami skargi wynikającą z art. 134 § 1 Ppsa oraz założeniem o racjonalności ustawodawcy.

Żalący się obszernie wskazuje na sprzeczność decyzji o pozwoleniu na budowę z ustaleniami obowiązującego dla terenu inwestycyjnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wywodząc iż te naruszenia noszą charakter rażącego naruszenia prawa. Dodatkowo podnosi, że w związku z inwestycją wydawano szereg decyzji, których adresatem nie zawsze był inwestor. W konsekwencji żalący się podnosi zarzut wadliwego działania organów, które nieprawidłowo miały dokonać kontroli dokumentów niezbędnych do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Decyzja stanowiąca tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane była wydana na inny podmiot niż inwestor, kwestia ta także nie została prawidłowo zbadana, wadliwe przyjęto że inwestor oświadczenie pozwalające przyjąć, że dysponuje tytułem prawnym do dysponowania działkami na cele budowlane. Inwestor nie uzyskał także decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym dla planowanej inwestycji. Naroczno przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Żalący się wywodzi, że w sprawie administracyjnej zachodziły przesłanki wyłączenia pracowników organu I instancji od udziału w postępowaniu.

W odpowiedzi uczestnika postępowania [...] Sp. z o.o. w K. na złożone zażalenie, wniesiono o jego oddalenie w całości.

W uzasadnieniu ww. pisma podniesiono, że żaden z zarzutów przywołanych w zażaleniu nie stanowi o tym, że decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego nie może się ostać. Zarzuty w zażaleniu dotyczą natomiast innej decyzji administracyjnej i odnoszą się do rzekomej wadliwości samego pozwolenia na budowę (termin do wniesienia odwołania minął jednak kilka lat temu).

Wskazuje się również, że uczestnicy postępowania (ci, którzy nie wnieśli skargi) nie mają uprawienia do zaskarżenia orzeczenia wydanego na skutek oświadczenia o cofnięciu tej skargi, nawet jeśli mają interes prawny w postępowaniu.

W piśmie procesowym z 21 marca 2021 r. skarżący R. K., działając imieniem własnym oraz Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku przy ul. [...] w K. wobec zażalenia M. T., wniósł o jego oddalenie w całości.

Skarżący w uzasadnieniu wniesionego pisma podnosi, że oświadczenia o cofnięciu skarg nie mogą być kwestionowane przez wnoszącego zażalenie nowego uczestnika postępowania – M. T. Dalej zwraca uwagę, że wniesione przez żalącego się zarzuty dotyczą zrealizowanego już pozwolenia na budowę. Na etapie procedowania pozwolenia ani M. T. ani poprzedni właściciel nieruchomości oznaczonej nr [...], nie kwestionowali budowy i według jego wiedzy współpracowali z inwestorem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W myśl art. 60 Ppsa możliwe jest cofnięcie środka zaskarżenia, które co do zasady wiąże sąd. Cofnięcie to może być uznane za niedopuszczalne tylko wtedy, gdy zmierza do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Skuteczne cofnięcie środka zaskarżenia powoduje konieczność umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 Ppsa, a wydane w tym przedmiocie postanowienie, jako kończące postępowanie, zaskarżone może być zażaleniem (art. 194 § 1 pkt 1b Ppsa). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie każdy z podmiotów postępowania sądowego może jednak wystąpić z tym środkiem zaskarżenia. W orzecznictwie oraz doktrynie dominuje pogląd, że oświadczenie o cofnięciu takiej skargi wszczyna odrębne postępowanie, mające charakter wpadkowy w stosunku do postępowania głównego, a uczestnicy postępowania, którzy nie wnieśli skargi, nie mają uprawnienia do zaskarżenia orzeczenia wydanego na skutek oświadczenia o cofnięciu tej skargi, nawet jeśli mają interes prawny w postępowaniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje bowiem zasada dyspozycyjności. Wynika z niej, że tylko skarżący może cofnąć skargę – a więc uczestnicy postępowania, który nie wnieśli skargi, nie mają takiego uprawnienia. W konsekwencji, nie mogą oni zaskarżyć postanowienia wydanego w wyniku cofnięcia skargi (zob. postanowienia NSA: z 30 stycznia 2015 r., II OSK 141/15; z 13 stycznia 2015 r., II OSK 3306/14; z 6 lutego 2013 r., I OSK 94/13; czy z 18 kwietnia 2018 r., II OZ 344/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) oraz B. Dauter, Komentarz do art. 60 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka–Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. VI, LEX 2016, teza 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2015, s. 369). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego osoby takie, nie występując ze skargą, tracą możność ingerowania w środek zaskarżenia wniesiony przez innych uczestników postępowania, a jedyną dostępną dla nich drogą wzruszenia decyzji, w razie cofnięcia skargi, pozostają tryby nadzwyczajne w postępowaniu administracyjnym (por. postanowienie NSA z 6 lutego 2013 r., I OSK 94/13, LEX nr 1282745).

Skoro skarżący w przedmiotowej sprawie cofnęli swoje skargi, to ten akt woli co do reguły wiązał sąd (art. 60 zd. 2 Ppsa), sąd pierwszej instancji tylko gdyby uznał, że takie cofnięcie jest działaniem mającym na celu obejście prawa lub prowadzi do utrzymania w mocy aktu dotkniętego wadą nieważności, mógłby nie uwzględnić owego cofnięcia. Powyższy pogląd można odnieść również do zażalenia (w tym miejscu przypomnieć należy, że art. 194 § 1 pkt 1b Ppsa dodany został nowelizacją dokonaną ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. 2015, poz. 658). Tym samym przyjąć należy, że M. T. nie miał interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia umarzającego postępowanie sądowe w sprawie ze skarg Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K., R. K., [...] sp. z o.o. sp. k. w K. i w związku z tym wniesione przez niego zażalenie podlega oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.