Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2314/15 wstrzymał wykonanie zaskarżonego przez Wojewodę Mazowieckiego zarządzenia Wójta Gminy Ł. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie prowadzenia ewidencji zabytków.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 17 sierpnia 2015 r. Wojewoda Mazowiecki złożył skargę na powyższe zarządzenie Wójta Gminy Ł., którym zmieniono zarządzenie Wójta Gminy Ł. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] dotyczące prowadzenia ewidencji zabytków znajdujących się na terenie Gminy Ł., poprzez zmianę załącznika nr 1 do zarządzenia nr [...] w zakresie karty adresowej zabytku nieruchomego - Zespołu Pałacowo-Parkowego w Ł.. W skardze Wojewoda Mazowiecki zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia wskazując, że kwestionowanym aktem dokonano korekty części graficznej karty adresowej zabytku nieruchomego - Zespołu Pałacowo-Parkowego w Ł. w ten sposób, iż zmieniono granice założenia pałacowo-parkowego, pozostawiając poza nimi znaczny obszar parku, w części opisowej wykreślono m.in. działkę nr [...]. Organ zwrócił uwagę, że wydanie zaskarżonego zarządzenia nastąpiło bezpośrednio po wydaniu przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r., nakazującej wstrzymanie prac związanych z wycinką 137 szt. drzew rosnących na terenie ww. zabytkowego założenia pałacowo-parkowego, realizowanych na podstawie decyzji Wójta Gminy Ł..
Wskazał też, że w dniu 5 sierpnia 2015 r. na wniosek S. w Ł. Sp. z o.o. Wójt Gminy Ł. wydał decyzję o warunkach zabudowy dla zamierzenia polegającego na budowie wiaty magazynowej na płody rolne w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego, przewidzianej do realizacji na działce nr [...]. Wojewoda Mazowiecki podniósł, że w oparciu o kartę adresową zabytku w kształcie zmienionym zarządzeniem nr [...] prowadzona jest wycinka drzew z alei grabowo-rabiniowej, co może doprowadzić do naruszenia wartości stanowiących podstawę do uznania obiektu za zabytek.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej "P.p.s.a.") przepisie, uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Wójt Gminy Ł. wskazał, że wbrew twierdzeniom Wojewody Mazowieckiego na nieruchomości, której dotyczy przedmiotowe zarządzenie, nie są prowadzone żadne prace, w szczególności nie jest prowadzona żadna wycinka drzew. Wyjaśniono, że decyzją z dnia [...] października 2015 r. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków nakazał Spółce S. w Ł. wstrzymanie działań polegających na wycince drzew rosnących na działkach nr [...] i [...] w miejscowości Ł.. Decyzja ta nie jest ostateczna, jednakże został jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności, do którego Spółka w pełni się zastosowała i wszelkie prace związane z wycinką drzew zostały wstrzymane.
W związku z powyższym, w ocenie Wójta, nie ma żadnego zagrożenia naruszenia wartości stanowiących podstawę do uznania obiektu za zabytek, a tym samym, nie ma żadnych przesłanek do zastosowania a tej sprawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Podkreślono również, że zaskarżone zarządzenie Wójta Gminy Ł. nie jest takim aktem prawnym, który podlega bezpośredniemu wykonaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności będących jej przedmiotem. Natomiast stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków.
Odnosząc się do argumentacji zawartej w zażaleniu należy wyjaśnić, że przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy wiązać przede wszystkim z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie wskutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Ustalenie zaś czy grożąca szkoda jest szkodą znaczną, jest możliwe tylko na podstawie okoliczności konkretnej sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że o znacznej szkodzie majątkowej, można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Chodzi tutaj zatem o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowania świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.
Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż wykonanie zaskarżonego zarządzenia Wójta Gminy Ł. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] zmieniającego zarządzenie tego organu z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] dotyczące prowadzenia ewidencji zabytków znajdujących się na terenie Gminy Ł., poprzez zmianę załącznika nr 1 do zarządzenia nr [...] w zakresie karty adresowej zabytku nieruchomego - Zespołu Pałacowo-Parkowego w Ł., jeszcze przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego może spowodować niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Zaskarżonym aktem dokonano bowiem korekty części graficznej karty w ten sposób, iż zmieniono granice założenia pałacowo-parkowego, dodając działkę nr [...] i pozostawiając poza nimi działki o numerach: [...], [...], [...] i [...], które były uprzednio uwzględnione w zarządzeniu z dnia [...] maja 2014 r. Biorąc zatem pod uwagę potencjalną możliwość ingerencji w obszar obejmujący powyższe działki, która w sposób niezgodny z pierwotnym przeznaczeniem tych terenów mogłaby doprowadzić do nieodwracalnych zmian skutkujących naruszeniem istotnych walorów zabytku nieruchomego (związanych nie tylko z wycinką drzew na jednej z działek) należało uznać, że zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. W takim przypadku kierować się trzeba przede wszystkim ochroną dobra o szczególnym znaczeniu, przyznając mu pierwszeństwo przed ewentualnymi względami ewidencyjnymi czy też ekonomicznymi.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.