Postanowienie NSA z 8 kwietnia 2014 r., II OZ 331/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2046/13 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia naturalnych stosunków wodnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Stahl

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2046/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek H.J. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych złożonej przez nią skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia naturalnych stosunków wodnych.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniami z dnia 30 sierpnia 2013 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącą do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, braków fiskalnych i formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu od wniesionej skargi w kwocie 300 zł i nadesłanie jednego odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego. Wezwania wraz ze stosownymi pouczeniami o konsekwencjach ich niewykonania, zostały skutecznie doręczone skarżącej w dniu 20 września 2013 r., a zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął w dniu 27 września 2013 r.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, skarżąca w dniu 27 września 2013 r. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, uzupełniony następnie wnioskiem z dnia 24 października 2013 r. o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżąca natomiast nie wykonała zarządzenia wzywającego do nadesłania jednego odpisu skargi.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 grudnia 2013 r. przyznane zostało skarżącej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie.

Ustanowiony z urzędu profesjonalny pełnomocnik wniósł do Sądu w dniu 18 stycznia 2014 r. wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi z jednoczesnym uzupełnieniem tego braku, tj. złożeniem jednego odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem, wypełniając tym samym treść art. 87 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku pełnomocnik skarżącej stwierdził, że brak jest winy w uchybieniu terminu, ponieważ skarżąca, mimo że jest osobą starszą, nieposiadającą niezbędnej znajomości prawa, to nie pozostawiła bez odpowiedzi skierowanej do niej korespondencji Sądu i skierowała wniosek o przyznanie jej prawa pomocy.

W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej wskazał, że o fakcie wyznaczenia go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej dowiedział się w dniu 13 stycznia 2014 r. z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej, w dniu 15 stycznia 2014 r. zapoznał się z aktami. Tym samym wniosek o przywrócenie terminu złożony został w ustawowym siedmiodniowym terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołując się na treść art. 86, 87 i art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi uznając, że został on złożony po upływie ustawowego terminu.

Sąd stwierdził, że prezentowany przez pełnomocnika skarżącej sposób interpretacji przepisów odnoszących się do instytucji wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku w postaci złożenia odpisu skargi nie dotyczy przypadku następczego ustanowienia w sprawie pełnomocnika, w której dotychczas strona samodzielnie reprezentowała swoje interesy. Taki sposób wykładni przyjmuje się wobec sytuacji, gdy czynność, której terminowi dokonania strona uchybiła, objęta była przymusem adwokacko-radcowskim. W zakresie pozostałych rodzajów czynności procesowych w postępowaniu sądowym, nie objętych stosownym przymusem, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczony jest od dnia ustania przyczyny, ze względu na którą strona sama uchybiła terminowi. Wobec powyższego Sąd uznał, iż w rozpatrywanej sprawie okoliczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu przez pełnomocnika skarżącej w terminie siedmiu dni od dnia jego wyznaczenia pozostaje bez znaczenia w kwestii oceny terminowości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W świetle bowiem przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku w postaci złożenia odpisu skargi nie został przez ustawodawcę objęty przymusem adwokacko-radcowskim.

W konsekwencji powyższego, Sąd przystąpił do ustalenia terminu, w którym skarżąca sama złożyć mogła stosowny wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez złożenie jednego odpisu skargi. W tej kwestii Sąd przyjął, że w niniejszej sprawie najdalszym terminem, w którym przyjąć można, iż ustąpiła przyczyna uchybienia terminu, był dzień 20 września 2013 r. kiedy to doręczono skarżącej wezwanie do złożenia jednego odpisu skargi. Tym samym termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu upływał z dniem 27 września 2013 r. Złożony zatem przez pełnomocnika skarżącej w dniu 18 stycznia 2014 r. wniosek o przywrócenie terminu złożony został po upływie terminu do jego wniesienia. W takiej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu z dnia 18 stycznia 2014 r., jako spóźniony Sąd odrzucił.

W zażaleniu na powyższe postanowienie H.J., reprezentowana przez adwokata, podniosła zarzut naruszenia art. 88 p.p.s.a. polegający na błędnym ustaleniu daty, w której miał upłynąć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Ponadto zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. polegające na zaniechaniu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi pomimo ziszczenia się wszystkich koniecznych przesłanek przywrócenia terminu, w tym w szczególności uprawdopodobnienia przez skarżącą okoliczności wskazującej na brak jej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim wskazać należy, że stosownie do treści art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z art. 88 p.p.s.a. (zdanie pierwsze) spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji postanowił o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu uznając, że uchybiony został termin do jego wniesienia. Przyjął w tej kwestii, że ustanie przyczyny uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych w niniejszej sprawie nie należy wiązać z datą, kiedy to możliwe było dokonanie wskazanej czynności procesowej przez pełnomocnika działającego w imieniu strony. Uznając, że uzupełnienie braków formalnych poprzez nadesłanie brakującego egzemplarza odpisu skargi nie wymagało udziału zawodowego pełnomocnika, Sąd przyjął, że w tym wypadku dla rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej pozostaje bez znaczenia okoliczność następczego przyznania skarżącej prawa pomocy w postaci pełnomocnika z urzędu.

W okolicznościach niniejszej sprawy z powyższym twierdzeniem nie sposób się zgodzić. Jak wynika z akt sprawy, przyczyną uchybienia przez skarżącą terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi była jej nieporadność i brak pomocy ze strony profesjonalnego pełnomocnika. Zauważyć należy, że w ślad za pismem wzywającym do uiszczenia wpisu od skargi oraz nadesłania 1 egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego, skarżąca nie przekraczając 7 dniowego terminu do uzupełnienia powyższych braków, nadesłała wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2013 r. skarżącej udzielone zostało prawo pomocy w żądanym zakresie.

Uwzględniając powyższe okoliczności stwierdzić należy, że przyjęcie przez Sąd, iż ustanie przyczyny uchybienia terminu nie wiązało się z możliwością działania ustanowionego dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, stanowi o naruszeniu art. 87 § 1 p.p.s.a. Wynikające z akt sprawy okoliczności pozwalają zatem na przyjęcie, że złożony w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu.

Natomiast jako niezrozumiałe należy ocenić wywody Sądu, iż termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął z dniem 27 września 2013 r., tj. ostatniego dnia terminu do uzupełnienia wskazanego braku formalnego. Z istoty bowiem wniosku o przywrócenie terminu wynika, że składa się go w sytuacji, kiedy strona mając na uwadze upływ wyznaczonego terminu do dokonania danej czynności procesowej, chce się ustrzec przed negatywnymi skutkami jego uchybienia, nie zaś wówczas gdy termin ten jeszcze nie upłynął.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.