Postanowienie NSA z 6 kwietnia 2016 r., II OZ 331/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1916/15 odmawiające I. F. dopuszczenia do udziału w postępowaniu

Sprawa

w sprawie ze skargi Wojewody M. na uchwałę Rady Gminy C. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia statutów sołectw gminy postanawia: oddalić zażalenie. 5

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1916/15 odmówił I. F. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi Wojewody M. na uchwałę Rady Gminy C. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia statutów sołectw gminy.

Sąd wskazał, że pismem z dnia 16 listopada 2015 r. I. F. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o dopuszczenie jej w charakterze uczestnika postępowania do udziału w sprawie ze skargi Wojewody M. na ww. uchwałę Rady Gminy C. z dnia [...] października 2006 r. W uzasadnieniu wskazała, że w przypadku uwzględnienia skargi będzie miała możliwość wzruszenia uchwały, wydanej na podstawie zakwestionowanych przepisów statutu, a dotyczącej jej indywidualnej sprawy (wygaśnięcia mandatu sołtysa sołectwa C.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd powołał art. 33 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., i stwierdził, że wnioskodawczyni nie wykazała, by wynik niniejszego postępowania dotyczył jej interesu prawnego, czyli nie została spełniona przesłanka z art. 33 § 2 p.p.s.a. Brak bowiem w ustawie o samorządzie gminnym, na podstawie której prowadzone jest postępowanie oceniane w niniejszej sprawie, przepisów prawa dających wnioskodawczyni prawo dołączenia się do udziału w niniejszym postępowaniu i przyznającym jej interes prawny w postępowaniu wszczętym skargą Wojewody M. zmierzającą do oceny zgodności z prawem wydanej uchwały.

Sąd wskazał, że wskazana przez wnioskodawczynię uchwała podjęta w jej sprawie, została wydana na podstawie zakwestionowanych przepisów. Jednak dopiero ewentualne ich unieważnienie przez Sąd będzie skutkowało nabyciem przez wnioskodawczynię interesu prawnego do domagania się unieważnienia wskazanej przez nią uchwały. Natomiast chęć uczestniczenia w niniejszym postępowaniu, tylko z tego powodu, by mieć informację o wydanym w sprawie wyroku, w ocenie Sądu, przesądza jedynie o interesie faktycznym wnioskodawczyni, a nie o jej interesie prawnym.

Na powyższe postanowienie I. F. złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W zażaleniu podniesiono szereg zarzutów zmierzających do podważenia stanowiska Sądu I instancji dotyczącego braku interesu prawnego wnioskodawczyni w postępowaniu wszczętym skargą Wojewody M. Podniesiono, że wynik postępowania sądowego w niniejszej sprawie dotyczy interesu prawnego wnioskodawczyni, jako sołtysa, którego mandat wygasł mocą uchwały Zebrania Wiejskiego z dnia [...] lipca 2014 r., wydanej na podstawie przepisu zakwestionowanego w przedmiotowym postępowaniu. Ewentualne stwierdzenie nieważności uchwały Rady Gminy C. na podstawie wyroku sądu administracyjnego eliminuje statuty sołectw (stanowiące załączniki do zaskarżonej uchwały) z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. W takim przypadku rozstrzygnięcia wydane na podstawie nieważnej uchwały (tutaj uchwała Zebrania Wiejskiego z dnia [...] lipca 2014 r.) podlegają ocenie z punktu widzenia ich legalności (art. 147 § 2 p.p.s.a.) oraz można się domagać przed sądem powszechnym odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie niezgodnych z prawem rozstrzygnięć (art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego). Wskazano, że wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a. winna zapewniać szeroki dostęp do procesowej pozycji uczestnika postępowania, a tym samym możliwości korzystania - na podstawie art. 12 p.p.s.a. - ze służących stronie uprawnień procesowych i urzeczywistniać konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.), dalej u.s.g., nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. Organami nadzoru są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa (art. 86 u.s.g.). Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało zainicjowane przez Wojewodę M., który wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy C. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia statutów sołectw gminy na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g., a więc w trybie nadzoru wojewody nad samorządem gminnym. Zgodnie z tym przepisem, po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 u.s.g. organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wniesienie skargi przez organ nadzoru nie jest poprzedzone żadnym wcześniejszym postępowaniem przed organami administracji. Krąg stron postępowania nadzorczego wyznaczony jest treścią przepisów ustaw samorządowych o nadzorze nad działalnością organów jednostek samorządu. W postępowaniu ze skargi organu nadzoru (w tym wypadku wojewody) do sądu administracyjnego na uchwałę rady gminy stronami są wyłącznie organ nadzoru i organ gminy. Udział innych podmiotów w tym postępowaniu jest niedopuszczalny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W rozpoznawanej sprawie nie ma przepisów szczególnych, które stanowiłyby podstawę prawną do dopuszczenia innych podmiotów niż organ gminy i organ nadzoru do udziału w tym postępowaniu.

Należy zauważyć, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego przez osobę, której interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem organu gminy reguluje art. 101 ust. 1 u.s.g., który określa odrębny rodzaj postępowania. Odrębność tych postępowań wyłącza możliwość udziału osoby, która może wnieść skargę na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., w postępowaniu nadzorczym prowadzonym przez wojewodę, także w przypadku, gdy wojewoda zaskarża uchwałę lub zarządzenie organu gminy do sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że zasadnie Sąd I instancji odmówił dopuszczenia wnioskodawczyni do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi organu nadzoru wniesionej w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g. na uchwałę Rady Gminy C. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia statutów sołectw gminy.

Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.

----------------------- 3