Postanowienie NSA z 28 maja 2021 r., II OZ 331/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 28 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. [...] w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 999/19 odrzucające zażalenie W. [...] w P. na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału IV o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego

Sprawa

w sprawie ze skargi W. [...] w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

sędzia NSA Tomasz Zbrojewski przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 999/19, odrzucił zażalenie W. [...] w P. na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału IV o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w dniu 26 listopada 2020 r. Przewodnicząca Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wydała zarządzenie na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm., zwana dalej: "specustawą") o przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego. Jednocześnie w treści zarządzenia wskazano, że zgodnie ze wskazanym przepisami przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Nadto, zarządzeniem z tej samej daty Przewodnicząca Wydziału zarządziła poinformowanie stron lub pełnomocników, że mogą w terminie 7 dni złożyć na piśmie ewentualne wnioski dowodowe lub twierdzenia, które miałyby być podnoszone na rozprawie. Powyższe zarządzenia pismem z dnia 30 listopada 2020 r. zostały doręczone wszystkim stronom, w tym skarżącej W. Dalej, Sąd Wojewódzki podniósł, że pismem z dnia 18 grudnia 2020 r. W. złożyła zażalenie na rozstrzygnięcie o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego, zarzucając, iż nie zostało wydane w formie prawnej określonej obowiązującymi przepisami, tj. w drodze zarządzenia Przewodniczącego oraz że nie zostało ono poprzedzone czynnościami mającymi na celu ustalenie, czy w niniejszym wypadku zachodzą podstawy do jego wydania, określone w treści 15zzs4 ust. 3 specustawy.

Sąd I instancji motywując swoje rozstrzygnięcie podkreślił, że zażalenie można wnieść m.in. na postanowienia i zarządzenia przewodniczącego, co do których możliwość ich zaskarżenia przewiduje konkretny przepis ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."). Zażalenie wniesione na postanowienie lub zarządzenie przewodniczącego, co do którego ustawa nie przewiduje takiej możliwości, podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalne. Wskazał, że w badanej sprawie zarządzenie z dnia 26 listopada 2020 r. o przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w składzie trzyosobowym, zostało wydane na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 specustawy. Następnie stwierdził, że powyższy przepis, ani żaden inny przepis specustawy oraz ustawy p.p.s.a., nie przewiduje zaskarżenia zarządzenia o przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego celem rozpoznania niniejszej sprawy.

Z tych względów Sąd I instancji, na podstawie art. 197 § 2 i art. 198 w zw. z art. 178 p.p.s.a., odrzucił zażalenie, bez merytorycznego odniesienia się do podnoszonych zarzutów.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła W., wnosząc o jego uchylenie, jak i stwierdzenie nieważności wydanego wcześniej orzeczenia o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego.

W. wskazała, że zaskarżone rozstrzygnięcie pozostaje w sprzeczności z artykułem 78 Konstytucji RP, albowiem, ani art. 194 § 1, ani też żaden inny przepis ustawy p.p.s.a., lub którykolwiek inny przepis specustawy, nie przewiduje wyjątku od konstytucyjnej zasady dającej obywatelom prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydawanych przez organy Państwa. Podniosła, że rozstrzygnięcie o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego zapadłe w niniejszej sprawie nie zostało wydane w formie prawnej określonej przepisami, jakie obowiązują w tego rodzaju sytuacjach, albowiem wnoszącej niniejsze zażalenie do tej pory nie doręczono odpisu zarządzenia Przewodniczącego, a nawet, gdyby jednak okazać się miało, iż takowe zarządzenie zostało wydane, to nie ulega wątpliwości, że nie zostało ono poprzedzone czynnościami procesowymi, które miały na celu ustalenie, czy w niniejszym wypadku zachodzą podstawy do jego wydania, określone w treści art. 15 zzs4 ust. 3 specustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny dopuszczalności wniesienia środka odwoławczego od zarządzenia przewodniczącego wydziału o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego.

Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia enumeratywnie wskazane w powołanym przepisie. W myśl art. 198 p.p.s.a., przepisy o zażaleniu na postanowienia stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje możliwość wniesienia zażalenia.

Zarządzenie przewodniczącego wydziału o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego nie jest typem zarządzenia, na które ustawa regulująca postępowanie sądowe dawałaby prawo wniesienia zażalenia. Żaden przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości zaskarżenia zarządzenia w tym przedmiocie. Uprawnienie do wniesienia zażalenia nie wynika także z przepisu art. 15 zzs4 ust. 3 specustawy, w oparciu o który zostało wydane sporne zarządzenie, ani z żadnego innego przepisu tej ustawy.

Zgodnie z art. 78 Konstytucji RP, na który powołuje się W., każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego, o czym świadczy zdanie drugie tego przepisu. Prawo do zaskarżenia nie może być utożsamiane z możliwością kwestionowania każdej czynności podejmowanej w ramach toczącego się postępowania, a zwłaszcza technicznej, jaką jest wyznaczenie posiedzenia. Tym bardziej, że strona ma możliwość, w przypadku merytorycznego rozpoznania sprawy, nie na rozprawie lecz na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, postawienia odpowiedniego zarzutu we wniesionym środku odwoławczym od wydanego orzeczenia, jeśli, w jej ocenie, doszło do naruszenia konkretnego przepisu regulującego tę materię, bądź została pozbawiona prawa do wypowiedzenia się w sprawie.

W tych okolicznościach zasadnie Sąd Wojewódzki wywiódł, że niedopuszczalne było zaskarżenie zarządzenia o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego i zaszły podstawy do odrzucenia wniesionego środka zaskarżenia. Z uwagi na formalny charakter rozstrzygnięcia Sąd I instancji nie był obowiązany do merytorycznego odniesienia się do podniesionych przez stronę zarzutów w stosunku do kwestionowanego zarządzenia. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny zwolniony jest z tego obowiązku. Stwierdzenie zaś nieważności, bądź uchylenie wydanego w sprawie zarządzenia, wykracza poza zakres niniejszego postępowania, w którym kontrolowana jest jedynie zasadność odrzucenia wniesionego środka zaskarżenia. Na marginesie, nic nie stoi na przeszkodzie aby strona zwróciła się do Sądu Wojewódzkiego o wydanie kserokopii lub odpisu spornego zarządzenia, jeśli takowego nie otrzymała.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.