Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 29 listopada 2004 r., złożonym w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, J. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z nim pięć osób (żona i troje małoletnich dzieci). Zadeklarował dochód w wysokości 1577,09 zł brutto pochodzący z jego renty inwalidzkiej, dodatku pielęgnacyjnego, dodatku rodzinnego oraz dodatkowego świadczenia z PZU. Oświadczył, że jest osobą niepełnosprawną z I grupą inwalidztwa (utrata wzroku) oraz, że żona jest osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku.
Po rozpoznaniu wniosku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie referendarza sądowego, postanowieniem z dnia 15 grudnia 2004 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sąd wskazał, iż z przedstawionych na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 22 listopada 2004 r. dokumentów wynika, że J. W. złożył do Sądu Rejonowego Wydział II Cywilny w Warszawie wniosek o podział majątku z byłą żoną B. W.. We wniosku skarżący jako składniki majątkowe wymienił m. in. samochód osobowy marki Ford Mondeo o wartości 64 000 zł oraz zbiór numizmatów o dużej wartości rynkowej z okresu rozbiorów Polski.
Sąd uznał, iż wysokość pobieranych świadczeń przy uwzględnieniu, że są one przeznaczone wyłącznie na potrzeby wnioskodawcy i jego rodziny oraz posiadane przedmioty wartościowe nie pozwalają w ocenie Sądu uznać, że J. W. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek ani też pełnych kosztów postępowania.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył sprzeciw w dniu 30 grudnia 2004 r. w którym podał, iż nie dysponuje wymienionymi wyżej składnikami majątkowymi. Wskutek złożenia sprzeciwu postanowienie utraciło swoją moc.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 stycznia 2005 r. odmówił J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Sąd wskazał, iż łączny dochód miesięczny skarżącego wynosi 1577,08 zł natomiast koszt ewentualnego ustanowienia adwokata na tym etapie postępowania wynosi 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Ponadto, zdaniem Sądu, na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w przedmiotowej sprawie nie występują, a ewentualne koszty sądowe związane z wniesieniem środka odwoławczego nie spowodują uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny.
W dniu 21 marca 2005 r. J. W. złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2005 r. w którym wniósł o jego zmianę i przychylenie się do jego prośby o zwolnienie go od kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu. Zażalenie swoje uzasadnił m.in. tym, iż nie został wzięty pod uwagę fakt, że jest inwalidą pierwszej grupy z tytułu utraty wzroku, nie może czytać i zapoznać się z aktami sprawy, podstawowym źródłem dochodu jest jego renta z której musi utrzymać pięcio osobową rodzinę w tym troje dzieci a jego informacje z kancelarii adwokackiej odnośnie kosztów są zupełnie inne niż podane przez Sąd.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Należy uznać, iż Sąd w sprawie niniejszej nie przeprowadził w sposób należyty postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego oraz jego stanu rodzinnego. Nierozpoznanie całokształtu sprawy i wszystkich jej okoliczności miało z kolei wpływ na brak możliwości prawidłowego zastosowania wskazanej wyżej normy zawartej w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy.
W szczególności Sąd nie wyjaśnił do końca kwestii możliwości uzyskania przez skarżącego środków majątkowych z określonych składników majątkowych podanych we wniosku o podział majątku z byłą żoną. Skarżący wskazał w sprzeciwie z dnia 30 grudnia 2004 r. że podany w składzie majątkowym samochód osobowy Ford Mondeo został nabyty w czasie trwania małżeństwa przez B. W. i skarżący nie ma dostępu do tej nieruchomości. Odnośnie zbioru numizmatów skarżący twierdzi, iż został on pod jego nieobecność wyniesiony wiele lat temu ze wspólnego lokalu i jest w posiadaniu byłej żony.
Sąd nie wziął po uwagę również stanu rodzinnego skarżącego, który co prawda zadeklarował dochód w wysokości 1577,08 zł brutto ale ma na swoim utrzymaniu troje małoletnich dzieci oraz niepracującą żonę. Sąd nie odniósł się również do podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności spłaty pożyczki zaciągniętej na zakup sprzętu rehabilitacyjnego w kwocie 270 zł miesięcznie oraz kosztów utrzymania (czynsz, światło, telefon oraz pies przewodnik).
Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 powołanej wyżej ustawy strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia nie skorzystał.
Podnieść nadto trzeba, iż wskazany przez Sąd koszt zastępstwa prawnego, który musiałby ponieść skarżący, określony w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu jako stawka minimalna w kwocie 240 zł może różnić się od kosztów zastępstwa prawnego uzyskanego na wolnym rynku usług prawniczych.
Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 185 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.