Postanowienie NSA z 19 kwietnia 2010 r., II OZ 334/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 19 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Po 51/09 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA: Andrzej Gliniecki

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Po 51/09, odmówił R. M. przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że we wniosku z [...] 2008 r., o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, które na obecnym etapie postępowania obejmuje wpis od skargi wynoszący 100 zł, skarżący wskazał, że jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu, jest zatrudniony w przedsiębiorstwie budowy dróg z poborami w wysokości 1.126 zł brutto miesięcznie. Ponieważ zwolnił się z pracy w związku ze złym stanem zdrowia i wystąpił o przyznanie renty, otrzymuje zasiłek chorobowy w wysokości 550 zł. Podał także, że posiada nieruchomości, na których prowadzona jest egzekucja. Został także zobowiązany wyrokami sądowymi do ponoszenia na rzecz trzech małoletnich synów renty alimentacyjnej w łącznej wysokości 1.500 zł miesięcznie oraz na rzecz E. M. po 800 zł miesięcznie. Renty te nie są regulowane z braku środków, a wydatki miesięcznego utrzymania zamykają się w kwocie 850 zł, w tym na zakup leków w kwocie 185 zł.

Referendarz sądowy rozpatrujący wniosek uznał, że oświadczenie majątkowe wnioskodawcy wskazywało na skomplikowaną sytuację majątkową, ale z jego treści nie wynikało czy rzeczywiście nie ma on możliwości uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Samo powoływanie się na okoliczności o pogorszeniu sytuacji finansowej nie uzasadnia stanowiska, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych, brak bowiem materiału dowodowego. Wnioskodawca był wzywany do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych w celu uprawdopodobnienia podnoszonych okoliczności. W odpowiedzi jednak wnioskodawca przedłożył rachunek zysków i strat Przedsiębiorstwa Drogowego "[...]", którego jest właścicielem na [...] 2008 r.

W sprzeciwie wniesionym od postanowienia referendarza z dnia 25 stycznia 2010 r., R. M. domagał się uchylenia powyższego postanowienia argumentując, iż w pełny, rzetelny i wyczerpujący sposób wykazał, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpatrując sprzeciw, wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest drugim jaki R. M. złożył w związku z ciążącym na nim obowiązkiem uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Wcześniejszy został odmownie rozpatrzony i podlegał ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w dniu 5 października 2009 r. oddalił zażalenie skarżącego.

Sąd I instancji wskazał, że w związku z tym, iż R. M. zajmuje stanowisko prezesa zarządu w Przedsiębiorstwie Drogowym "[...]" Sp. z o.o. i jest jego jedynym udziałowcem, a wartość nominalna udziałów wynosi 370.000,00 zł (aktualny odpis z KRS), został zobowiązany do złożenia dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej. Wnioskodawca przedłożył rachunek zysków i strat, nie przedłożył oświadczenia o przebiegu likwidacji spółki, na którą się powoływał, oraz czy w wyniku jej przeprowadzenia pozostał w jego dyspozycji jakikolwiek majątek. Wnioskodawca podał także, iż z jego nieruchomości przeprowadzono egzekucje, ale nie wskazał czy po jej zakończeniu pozostały wolne środki finansowe. Ponadto, Sąd I instancji zaznaczył, że wnioskodawca wskazując, że utrzymuje się jedynie ze świadczenia chorobowego w kwocie 550 zł miesięcznie i jednocześnie na pokrycie swoich wydatków przeznacza kwotę 850 zł, nie wyjaśnił z jakich źródeł pokrywa istniejącą różnicę finansową.

Zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie wykazał, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy, brak bowiem możliwości zweryfikowania jego twierdzeń co do aktualnej sytuacji finansowej.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł R. M. wnosząc o jego uchylenie w całość i wskazując iż orzeczenie takiej treści odbiera skarżącemu dostęp do Sądu, który jest jego konstytucyjnym prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z § 3 tego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych.

Art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wprost nakłada na stronę obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Strona winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Zwrócić należy jednak uwagę, że nakładając na stronę obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy ustawodawca nie obciążył jej obowiązkiem ich udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia.

Skarżący nie wykazał okoliczności niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast treść oświadczeń złożonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie daje wystarczających podstaw do uznania, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.

W ocenie Sądu brak dokumentów istotnych dla oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, nie pozwala na dokonanie takiej oceny. Jak zauważył słusznie Sąd I instancji, skarżący ma prawo odmówić przedstawienia żądanych przez Sąd dokumentów, tak jak to zrobił w niniejszej sprawie, jednak musi przez to liczyć się z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu.

W tej sytuacji, mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji i z mocy art. 184 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu.